Chào các em học sinh yêu quý của cô! Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau ôn tập và giải đáp những câu hỏi thú vị về truyện truyền thuyết và truyện cổ tích nhé. Các em hãy mở sách giáo khoa Ngữ Văn lớp 6 trang … (các em tự điền số trang tương ứng trong sách của mình nhé) để chúng ta cùng bắt đầu nào!

Câu 1: Dấu hiệu nhận biết truyện truyền thuyết và truyện cổ tích? Kể truyện nhưng truyện truyền thuyết lớp 6

Các em thân mến, để nhận biết được hai thể loại truyện này, chúng ta cần chú ý đến những đặc điểm sau:

1.1. Dấu hiệu nhận biết truyện truyền thuyết:

Truyện truyền thuyết có những đặc điểm rất đặc trưng mà chúng ta có thể dễ dàng nhận ra:

* Nội dung: Kể về các sự kiện, nhân vật lịch sử hoặc có liên quan đến lịch sử, thường là những sự kiện có thật hoặc được hư cấu dựa trên nền tảng lịch sử. Mục đích chính là giải thích nguồn gốc của các sự vật, hiện tượng, phong tục, tập quán hoặc ca ngợi công lao của những nhân vật lịch sử có thật.
* Nhân vật: Thường là những nhân vật có thật trong lịch sử hoặc những nhân vật được cho là có thật, mang tầm vóc lịch sử, anh hùng. Họ thường có những phẩm chất phi thường, có công lao lớn với đất nước, dân tộc.
* Yếu tố kỳ ảo: Mặc dù dựa trên lịch sử, truyện truyền thuyết vẫn có yếu tố kỳ ảo xen kẽ để làm tăng thêm sự hấp dẫn và thể hiện sự tôn kính, ngưỡng mộ của nhân dân đối với các nhân vật và sự kiện. Tuy nhiên, yếu tố kỳ ảo này thường phục vụ cho mục đích giải thích hoặc làm nổi bật công lao của nhân vật, chứ không phải là yếu tố chính tạo nên cốt truyện.
* Thời gian, không gian: Thường mang tính khái quát, xa xưa, liên quan đến lịch sử.
* Mục đích: Giải thích nguồn gốc, ca ngợi công lao, giáo dục tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc.

1.2. Dấu hiệu nhận biết truyện cổ tích:

Khác với truyện truyền thuyết, truyện cổ tích mang những nét riêng biệt:

* Nội dung: Kể về những sự việc lạ lùng, kỳ ảo, có yếu tố hoang đường, thể hiện ước mơ, khát vọng của nhân dân về lẽ công bằng xã hội, về hạnh phúc.
* Nhân vật: Thường là những nhân vật không có thật, có thể là con người bình thường (như chàng trai, cô gái mồ côi, người nông dân hiền lành…) hoặc các nhân vật thần tiên, yêu ma, quái vật… Những nhân vật này thường được xây dựng theo hai tuyến rõ rệt: thiện và ác, tốt và xấu.
* Yếu tố kỳ ảo: Yếu tố kỳ ảo là yếu tố trung tâm, xuyên suốt câu chuyện. Nó giúp nhân vật chính vượt qua khó khăn, thử thách và đạt được ước mơ của mình. Các yếu tố kỳ ảo có thể là phép thuật, thần tiên giúp đỡ, các loài vật biết nói, biến hóa…
* Thời gian, không gian: Thường là “ngày xửa ngày xưa”, “ở một nơi xa lắc xa lơ”… mang tính phiếm chỉ, không xác định rõ ràng.
* Mục đích: Phản ánh ước mơ, khát vọng của nhân dân, giáo dục đạo đức, khuyên răn con người.

1.3. Kể truyện truyền thuyết lớp 6 (Ví dụ: Truyện “Sự tích Hồ Gươm”)

Bây giờ, cô sẽ kể lại cho các em nghe một truyện truyền thuyết rất hay mà chúng ta đã học, đó là truyện “Sự tích Hồ Gươm”. Các em hãy lắng nghe và ghi nhớ nhé!

Thuở xưa, nước Vạn Xuân của ta đang yên bình thì giặc Minh đô hộ. Vua tôi nhà Hậu Trần làm vua đã yếu hèn, không đủ sức đánh đuổi kẻ xâm lược. Trong dân gian, có một người anh hùng tên là Lê Lợi, ông đã tập hợp nghĩa quân, chiêu mộ binh sĩ khắp nơi để kháng chiến.

Trong lúc Lê Lợi đang băn khoăn tìm người tài giúp nước, một hôm, ông đi thuyền dạo trên sông Lục Đầu. Bỗng nhiên, có một cái gì đó lấp lánh dưới nước. Ông vớt lên thì thấy đó là một chiếc mẩu. Về đến nhà, ông thử tra vào chuôi gươm thì thấy chiếc mẩu vừa như in, gươm liền sáng rực lên. Ông hiểu rằng đó là vật báu trời cho, liền đặt tên là “Thuận Thiên”.

Từ đó, Lê Lợi đánh đâu thắng đó, quân giặc tan tác. Sau mười năm kháng chiến, nghĩa quân đã giành thắng lợi. Vua Lê Lợi lên ngôi, đất nước thái bình.

Một lần, khi nhà vua đi thuyền dạo trên hồ Tả Vọng, bỗng có Rùa Vàng nổi lên, tiến về phía thuyền nhà vua và nói: “Bệ hạ hoàn gươm lại cho Long Quân đây!” Lê Lợi hiểu ý, rút gươm để Rùa Vàng ngậm lấy rồi Rùa lặn xuống hồ và biến mất.

Sau sự kiện ấy, hồ Tả Vọng được đổi tên thành hồ Gươm, hay còn gọi là hồ Hoàn Kiếm, để tưởng nhớ Rùa Vàng đã giúp nhà vua trả lại gươm báu.

(Cô vừa kể xong truyện “Sự tích Hồ Gươm”. Các em thấy đó, truyện có yếu tố lịch sử (nhà Minh đô hộ, Lê Lợi kháng chiến) và yếu tố kỳ ảo (mẩu gươm thần, Rùa Vàng). Đây chính là đặc trưng của truyện truyền thuyết.)

Câu 2: Truyện truyền thuyết và truyện cổ tích được kể theo trình tự nào? Ngôi kể? Phương thức biểu đạt chính?

Chúng ta sẽ lần lượt đi qua từng khía cạnh của câu hỏi này nhé:

2.1. Trình tự kể chuyện:

* Truyện truyền thuyết và truyện cổ tích: Cả hai thể loại này thường được kể theo trình tự thời gian tuyến tính. Nghĩa là, câu chuyện sẽ diễn ra lần lượt theo diễn biến của sự việc, từ mở đầu, diễn biến đến kết thúc. Các sự kiện được sắp xếp theo thứ tự “ai làm gì”, “tiếp đó xảy ra chuyện gì”, “cuối cùng thế nào”. Đôi khi, để làm nổi bật ý nghĩa, người kể có thể có những đoạn tóm tắt hoặc lưu ý về diễn biến của câu chuyện.

2.2. Ngôi kể:

* Truyện truyền thuyết: Thường được kể theo ngôi thứ ba (ngôi của người kể chuyện không trực tiếp tham gia vào câu chuyện, thường dùng các đại từ như “ông”, “bà”, “họ”, “nhà vua”, “người anh hùng”…). Người kể chuyện có thể là một người kể chuyện toàn tri, biết hết mọi suy nghĩ, hành động của nhân vật, hoặc là một người kể chuyện khách quan, chỉ thuật lại những gì mắt thấy tai nghe. Ngôi thứ ba giúp người kể có cái nhìn bao quát, khách quan và giúp nhấn mạnh vai trò lịch sử, tầm vóc của nhân vật.
* Truyện cổ tích: Cũng thường được kể theo ngôi thứ ba. Tuy nhiên, đôi khi trong một số truyện cổ tích, chúng ta cũng có thể thấy yếu tố người kể chuyện xen vào, hoặc người kể chuyện có giọng điệu tình cảm, thể hiện thái độ khen chê rõ rệt đối với nhân vật. Tuy nhiên, ngôi thứ ba vẫn là chủ đạo.

2.3. Phương thức biểu đạt chính:

* Truyện truyền thuyết: Phương thức biểu đạt chính là tự sự. Người kể chủ yếu thuật lại các sự kiện, hành động của nhân vật theo trình tự thời gian để diễn biến câu chuyện. Bên cạnh đó, còn có các yếu tố miêu tả để khắc họa hình ảnh nhân vật, cảnh vật và yếu tố biểu cảm thể hiện thái độ, tình cảm của nhân dân.
* Truyện cổ tích: Tương tự như truyện truyền thuyết, phương thức biểu đạt chính cũng là tự sự. Tuy nhiên, truyện cổ tích thường có nhiều yếu tố hư cấu, tưởng tượng, do đó, các yếu tố miêu tả và biểu cảm cũng được sử dụng rất phong phú để làm nổi bật tính kỳ ảo, ước mơ và tình cảm của nhân vật.

Câu 3: Yêu cầu đối với bài văn thuật lại một sự kiện

Khi viết một bài văn thuật lại một sự kiện, dù là sự kiện có thật hay là sự kiện trong một câu chuyện, chúng ta cần tuân thủ những yêu cầu sau để bài văn mạch lạc, hấp dẫn:

* Xác định rõ sự kiện cần thuật lại: Em cần hiểu rõ mình sẽ kể về sự kiện gì. Đó có thể là một sự kiện lịch sử, một câu chuyện đã xảy ra trong cuộc sống, hoặc một sự kiện trong một tác phẩm văn học.
* Trình tự thuật lại hợp lí:
* Mở bài: Giới thiệu về sự kiện, thời gian, địa điểm diễn ra sự kiện (nếu có). Có thể nêu lý do vì sao sự kiện này quan trọng hoặc em muốn kể về nó.
* Thân bài: Đây là phần chính, em sẽ lần lượt thuật lại diễn biến của sự kiện theo trình tự thời gian.
* Cần kể cụ thể, chi tiết: Mỗi hành động, lời nói, diễn biến nhỏ đều quan trọng để người đọc hình dung rõ ràng.
* Cần có sự liên kết các sự việc: Sử dụng các từ ngữ nối (sau đó, tiếp theo, rồi thì, ngay lúc đó…) để các sự việc diễn ra liền mạch, logic.
* Có thể lồng ghép miêu tả để làm sinh động thêm sự kiện (ví dụ: miêu tả cảnh vật, tâm trạng nhân vật…).
* Có thể thêm ý kiến, suy nghĩ cá nhân về sự kiện đó (nếu phù hợp với yêu cầu của đề bài).
* Kết bài: Nêu ý nghĩa của sự kiện, cảm nghĩ của em về sự kiện đó hoặc bài học rút ra. Kết bài có thể khẳng định lại ý nghĩa đã nêu ở mở bài hoặc bổ sung thêm ý mới.
* Sử dụng ngôn ngữ phù hợp:
* Rõ ràng, mạch lạc: Dùng từ ngữ dễ hiểu, câu văn không quá dài dòng, phức tạp.
* Chính xác: Kể đúng sự thật hoặc đúng diễn biến của câu chuyện.
* Sinh động, hấp dẫn: Có thể sử dụng biện pháp tu từ (nhân hóa, so sánh…) hoặc các từ ngữ gợi tả, gợi cảm để bài văn thêm thú vị.
* Ngôi kể: Thông thường, khi thuật lại một sự kiện, em sẽ sử dụng ngôi thứ nhất (nếu là sự kiện em trực tiếp tham gia hoặc chứng kiến) hoặc ngôi thứ ba (nếu là sự kiện em nghe kể lại hoặc đọc trong sách báo).
* Phương thức biểu đạt: Chủ yếu là tự sự (kể lại diễn biến sự việc). Bên cạnh đó, kết hợp miêu tả để làm rõ hơn hình ảnh, không gian, thời gian, và biểu cảm để thể hiện tình cảm, thái độ của người kể.

Các em thấy đó, việc học Ngữ Văn không hề khô khan phải không nào? Cô mong rằng với những giải đáp chi tiết này, các em sẽ nắm vững hơn kiến thức về truyện truyền thuyết, truyện cổ tích và kỹ năng viết bài văn thuật lại sự kiện. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại hỏi cô nhé! Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu và khám phá thế giới văn học tuyệt vời này!