1. Hãy tóm tắt ngắn gọn cuộc đời và sự nghiệp văn học của tác giả Nguyễn Du.
2. …
2. Hãy tóm tắt ngắn gọn những thông tin cơ bản về tác phẩm Truyện Kiều của Nguyễn Du.
(yêu cầu ngắn gọn, nhưng vẫn đầy đủ những thông tin cơ bản, khuyến khích trình bày bằng sơ đồ)
BÀI GIẢI
1. Sơ đồ tóm tắt cuộc đời và sự nghiệp văn học của tác giả Nguyễn Du
ĐẠI THI HÀO DÂN TỘC NGUYỄN DU (1765 – 1820)
(Tên chữ: Tố Như, hiệu: Thanh Hiên)
I. CUỘC ĐỜI
- Xuất thân:
- Quê hương: Làng Tiên Điền, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh.
- Gia đình: Dòng dõi “trâm anh thế phiệt”, có truyền thống khoa bảng, nhiều đời làm quan lớn dưới triều Lê. Cha là Nguyễn Nghiễm, từng giữ chức Tể tướng.
- Thời đại:
- Sống trong giai đoạn lịch sử đầy biến động: xã hội phong kiến Việt Nam khủng hoảng sâu sắc, phong trào nông dân khởi nghĩa nổ ra khắp nơi (tiêu biểu là khởi nghĩa Tây Sơn), triều đại thay đổi liên tục.
- Cuộc sống cá nhân:
- Sớm mồ côi cả cha lẫn mẹ, phải sống nương nhờ người thân.
- Trải qua “mười năm gió bụi”: cuộc sống phiêu bạt, long đong, nay đây mai đó ở nhiều vùng đất. Đây là giai đoạn giúp ông thấu hiểu sâu sắc cuộc sống và nỗi khổ của nhân dân.
- Sau này ra làm quan cho triều Nguyễn, từng được cử đi sứ sang Trung Quốc. Dù làm quan nhưng nội tâm ông luôn chất chứa nhiều tâm sự, nỗi niềm riêng.
- Con người:
- Là một thiên tài văn học, có kiến thức sâu rộng, am hiểu văn hóa dân tộc và văn hóa Trung Hoa.
- Có một trái tim nhân đạo vĩ đại, chan chứa tình yêu thương con người, đặc biệt là những người có số phận bất hạnh.
- Năm 1965, ông được Hội đồng Hòa bình thế giới công nhận là Danh nhân văn hóa thế giới.
II. SỰ NGHIỆP VĂN HỌC
- Sáng tác bằng chữ Hán: Gồm 3 tập thơ chính với 250 bài.
- Thanh Hiên thi tập: Sáng tác chủ yếu trước khi làm quan.
- Nam trung tạp ngâm: Sáng tác khi làm quan ở Huế, Quảng Bình.
- Bắc hành tạp lục: Sáng tác trong chuyến đi sứ Trung Quốc.
- Sáng tác bằng chữ Nôm:
- Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh): Là kiệt tác vĩ đại nhất, đỉnh cao của văn học trung đại Việt Nam.
- Văn tế thập loại chúng sinh (Văn chiêu hồn): Thể hiện tấm lòng nhân đạo sâu sắc của tác giả.
- Đặc điểm chung: Các tác phẩm của Nguyễn Du đều thể hiện tư tưởng nhân đạo sâu sắc và đạt đến trình độ nghệ thuật điêu luyện.
2. Sơ đồ tóm tắt những thông tin cơ bản về tác phẩm Truyện Kiều
TRUYỆN KIỀU (Đoạn trường tân thanh)
I. THÔNG TIN CHUNG
- Nguồn gốc: Dựa trên cốt truyện của tiểu thuyết “Kim Vân Kiều truyện” của Thanh Tâm Tài Nhân (Trung Quốc). Tuy nhiên, đây là một sự sáng tạo thiên tài của Nguyễn Du, phần sáng tạo lớn hơn rất nhiều so với phần vay mượn.
- Tên gọi:
- Tên gốc: Đoạn trường tân thanh (Tiếng kêu mới đứt ruột).
- Tên phổ biến: Truyện Kiều.
- Thể loại: Truyện thơ Nôm.
- Hình thức: Viết bằng thể thơ lục bát truyền thống của dân tộc, gồm 3254 câu.
II. GIÁ TRỊ TÁC PHẨM
- Giá trị nội dung (Hiện thực và Nhân đạo):
- Giá trị hiện thực:
- Phản ánh một xã hội phong kiến bất công, tàn bạo.
- Khắc họa bức tranh về một xã hội mà đồng tiền có sức mạnh tha hóa, chà đạp lên công lý và nhân phẩm con người.
- Giá trị nhân đạo:
- Là tiếng khóc cho số phận con người, đặc biệt là người phụ nữ tài hoa bạc mệnh.
- Đề cao, trân trọng vẻ đẹp, tài năng, nhân phẩm và những khát vọng chân chính của con người (khát vọng tình yêu tự do, công lý).
- Lên án các thế lực đen tối đã chà đạp lên quyền sống của con người.
- Giá trị hiện thực:
- Giá trị nghệ thuật:
- Ngôn ngữ: Ngôn ngữ văn học dân tộc đạt đến đỉnh cao rực rỡ, kết hợp tinh hoa ngôn ngữ bác học và ngôn ngữ bình dân một cách điêu luyện.
- Nghệ thuật tự sự: Dẫn chuyện hấp dẫn, tình tiết lôi cuốn, bố cục chặt chẽ.
- Nghệ thuật miêu tả:
- Miêu tả thiên nhiên (tả cảnh ngụ tình) đặc sắc.
- Miêu tả nhân vật (qua ngoại hình, hành động, đặc biệt là miêu tả nội tâm) tinh tế, sâu sắc.
Các em thân mến, trên đây là toàn bộ kiến thức cơ bản nhất về tác giả Nguyễn Du và tác phẩm Truyện Kiều. Cô hy vọng cách trình bày dưới dạng sơ đồ này sẽ giúp các em hệ thống hóa kiến thức một cách khoa học và dễ nhớ. Hãy ôn tập thật kỹ để chuẩn bị cho các bài học tiếp theo nhé
Thân thế, sự nghiệp của Đại thi hào Nguyễn Du:
– Quê: Tiền Điền, Nghi Xuân, Hà Tĩnh
– Sinh trưởng trong 1 gia đình đại quý tộc nhiều đời làm quan và truyền thống văn chương
– Sống trong 1 giai đoạn lịch sử đầy biến động
– Cuộc đời đầy những bước thăng trầm
– Có kiến thức sâu rộng, am hiểu văn hoá dân tộc và văn hoá Trung Quốc
– Trái tim giàu tình yêu thương
– Một thiên tài văn học, nhà nhân đạo, chủ nghĩa, danh nhân văn hoá. Có những đóng góp to lớn vào sự phát triển của văn học Việt Nam
2. Truyện Kiều – Đoạn trường tân thanh
– Là kiệt tác văn học với sự sáng tạo tài tình của Nguyễn Du
– Dựa theo cốt truyện “Kim Vân Kiều truyện” của Thanh Tâm tài nhân
– Gồm 3254 câu thơ lục bát
– Gồm 3 phần:
+ Gặp gỡ và đính ước
+ Gia biến và lưu lạc
+ Đoàn tụ
Câu 1 :
-Nguyễn Du sinh (1765 – 1820 ) tên chữ là Tố Như, hiệu là Thanh Hiên.
– Quên quán: làng Tiên Điền, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh.
– Gia đình: Nguyễn Du sinh trưởng trong một gia đình đại quý tộc, nhiều đời làm quan và có truyền thống về văn học. Cha là Nguyễn Nghiễm, đỗ tiến sĩ, từng giữ chức Tể tướng.
– Thời đại: Cuộc đời Nguyễn Du gắn bó sâu sắc với những biến cố lịch sử của giai đoạn cuối thế kỉ XVIII – XIX. Yếu tố thời đại đã ảnh hưởng sâu sắc tới ngòi bút của Nguyễn Du khi viết về hiện thực đời sống.
– Cuộc đời: từng trải, phiêu bạt nhiều năm trên đất Bắc, đi nhiều, tiếp xúc nhiều đã tạo cho Nguyễn Du vốn sống phong phú và niềm thông cảm sâu sắc với những đau khổ của nhân dân. Nguyễn Du là một thiên tài văn học, một nhà nhân đạo chủ nghĩa lớn.
Câu 2 :
– Hoàn cảnh sáng tác : Truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh) được Nguyễn Du sáng tác vào đầu thế kỉ 19 (khoảng 1805-1809)
– Thể loại: Truyện thơ Nôm, 3254 câu thơ lục bát
– Bố cục : 3 phần
+Phần 1: Gặp gỡ và đính ước
+Phần 2: Gia biến và lưu lạc
+Phần 3: Đoàn tụ