Hôm nay, cô trò chúng ta sẽ cùng nhau giải đáp những bài tập thú vị này nhé. Các con hãy cùng tập trung lắng nghe và ghi nhớ để vận dụng thật tốt vào các bài học sau này nha!

***

1. Phân tích đoạn văn:

Đoạn văn miêu tả cảnh chuẩn bị cho vụ gặt thật đẹp và sinh động: “Nắng tháng mười vàng hoe. Ban đêm, đầy trời sao lấp lánh. Trăng sáng vằng vặc. Mọi người, mọi nhà trong làng đều náo nức sửa soạn. Các bà, các chị thì đi chợ về sớm hơn mọi ngày. Liêm hái, xe công nông cũng được mọi người sửa sang, chuẩn bị. Lúa ngoài đồng đã ủng vàng. Sáng sớm tiếng gà gáy râm ran, cả làng đã tấp nập kéo ra đồng đông vui như ngày hội. Một vụ gặt bắt đầu.” (Lê thị Nhàn)

1c. Xác định từ ghép, từ láy trong đoạn văn.

Các con nhớ lại kiến thức về từ ghép và từ láy nhé:

– Từ ghép là từ được tạo bởi hai hoặc nhiều tiếng ghép lại, các tiếng đó có nghĩa và tạo nên một nghĩa mới.

– Từ láy là từ được tạo bởi hai hay nhiều tiếng có quan hệ láy âm (giống nhau về âm đầu, vần hoặc cả âm đầu và vần) hoặc láy vần với nhau để tạo ra sắc thái nghĩa nhấn mạnh, gợi tả.

Vậy thì trong đoạn văn trên, chúng ta có thể tìm được các từ sau:

* Từ ghép:
* tháng mười (tháng + mười)
* ban đêm (ban + đêm)
* mọi người (mọi + người)
* mọi nhà (mọi + nhà)
* sửa soạn (sửa + soạn)
* liềm hái (liềm + hái)
* công nông (công + nông)
* sửa sang (sửa + sang)
* chuẩn bị (chuẩn + bị)
* ủng vàng (ủng + vàng)
* sáng sớm (sáng + sớm)
* đông vui (đông + vui)
* ngày hội (ngày + hội)
* vụ gặt (vụ + gặt)

* Từ láy:
* vàng hoe (láy vần “oe”, gợi tả màu vàng tươi)
* lấp lánh (láy âm đầu “l”, gợi tả ánh sáng không ngừng thay đổi)
* vằng vặc (láy âm đầu “v” và vần “ăng”, gợi tả ánh sáng rất sáng, tròn đầy)
* náo nức (láy âm đầu “n”, gợi tả sự phấn khởi, mong chờ)
* râm ran (láy âm đầu “r” và vần “am/an”, gợi tả âm thanh liên tục, nhỏ dần)
* tấp nập (láy âm đầu “t”, gợi tả cảnh nhiều người qua lại, bận rộn)

1d. Xác định chủ ngữ, vị ngữ câu được in đậm trong đoạn văn.

À, cô thấy rằng trong đề bài này, không có câu nào được in đậm cả. Có lẽ là do lỗi kỹ thuật một chút thôi. Vậy thì cô sẽ chọn một câu thật tiêu biểu trong đoạn văn để chúng ta cùng phân tích nhé. Cô chọn câu: “Trăng sáng vằng vặc.”

Các con còn nhớ cách xác định chủ ngữ, vị ngữ không nào?

– Chủ ngữ trả lời cho câu hỏi: Ai? Con gì? Cái gì? (là đối tượng thực hiện hành động, trạng thái hoặc được nhắc đến trong câu).

– Vị ngữ trả lời cho câu hỏi: Làm gì? Thế nào? Là gì? (nêu lên hành động, trạng thái, đặc điểm của chủ ngữ).

Với câu “Trăng sáng vằng vặc.”, chúng ta có thể phân tích như sau:

– Để tìm chủ ngữ, ta đặt câu hỏi: “Cái gì sáng vằng vặc?”
* Trả lời: “Trăng”
* Vậy, Chủ ngữ là: Trăng

– Để tìm vị ngữ, ta đặt câu hỏi: “Trăng thế nào?”
* Trả lời: “sáng vằng vặc.”
* Vậy, Vị ngữ là: sáng vằng vặc.

Thật đơn giản phải không các con?

***

2. Tìm từ trái nghĩa với mỗi từ sau:

Từ trái nghĩa là những từ có nghĩa đối lập nhau. Chúng ta cùng tìm nhé:

* bé <-> lớn (hoặc to)
* cao thượng <-> hèn hạ (hoặc thấp hèn)
* đoàn kết <-> chia rẽ (hoặc bè phái)
* lạnh lẽo <-> ấm áp (hoặc nóng bức, nhưng “ấm áp” sẽ phù hợp hơn với cảm giác của “lạnh lẽo”)

***

3. Đặt câu có từ “với” theo các yêu cầu:

Từ “với” là một từ đa nghĩa, nó có thể là danh từ, động từ hoặc quan hệ từ tùy vào vị trí và chức năng của nó trong câu. Các con hãy cùng cô đặt câu nhé:

A. Từ “với” là danh từ: (Khi là danh từ, “với” thường chỉ hành động vươn tay hoặc dụng cụ để vươn tới thứ gì đó.)

* Bác nông dân dùng cái với dài để hái những quả na chín trên cao.

(Ở đây, “cái với” là một danh từ, chỉ một dụng cụ.)

B. Từ “với” là động từ: (Khi là động từ, “với” có nghĩa là vươn tay, duỗi tay ra để lấy, chạm vào cái gì đó.)

* Em bé với tay lấy chiếc bánh ngọt trên bàn.

(Ở đây, “với” là một động từ, chỉ hành động của em bé.)

C. Từ “với” là quan hệ từ: (Khi là quan hệ từ, “với” dùng để nối các từ, cụm từ hoặc câu lại với nhau, thể hiện mối quan hệ đồng hành, sở hữu, phương tiện…)

* Hôm nay, em đến trường với bạn Hoa.

(Ở đây, “với” là quan hệ từ, nối “em” và “bạn Hoa”, thể hiện sự đồng hành.)

***

4. Phân tích đoạn thơ của Tế Hanh:

Đoạn thơ: “Quê hương tôi có con sông xanh biếc / Nước gương trong soi tóc những hàng tre / Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè / Toả nâng xuống dòng sông lấp loáng….” (Tế Hanh)

a. Đoạn thơ sau có những hình ảnh nào đẹp?

Đoạn thơ trên của nhà thơ Tế Hanh đã vẽ nên một bức tranh quê hương thật đẹp và lãng mạn. Những hình ảnh đẹp là:

* Con sông xanh biếc: Hình ảnh dòng sông với màu xanh tươi mát, đậm và đẹp, gợi cảm giác trong lành, yên bình.
* Nước gương trong: Nước sông trong veo, phẳng lặng đến mức có thể soi rõ vạn vật như một tấm gương.
* Soi tóc những hàng tre: Hình ảnh những hàng tre cao vút, xanh rì soi bóng mình xuống dòng nước trong veo, tạo nên vẻ đẹp dịu dàng, thơ mộng và rất đặc trưng của làng quê Việt Nam.
* Dòng sông lấp loáng: Ánh nắng mặt trời chiếu xuống mặt sông làm cho mặt nước sáng lấp lánh, lung linh, tạo cảm giác sống động, vui tươi.

b. Những hình ảnh ấy giúp em cảm nhận được điều gì về vẻ đẹp của quê hương mình?

Những hình ảnh đẹp đẽ trong đoạn thơ trên giúp em cảm nhận được vẻ đẹp của quê hương không chỉ là những cảnh vật tươi đẹp mà còn là sự bình yên, trong trẻo và gắn bó mật thiết giữa thiên nhiên với con người.

* Qua hình ảnh “con sông xanh biếc”, “nước gương trong”, em cảm nhận được sự tinh khiết, sạch sẽ của dòng nước quê hương.

* Hình ảnh “hàng tre soi tóc” gợi cho em nhớ về vẻ đẹp giản dị, thân thuộc, mang đậm hồn quê Việt Nam, nơi con người sống chan hòa với thiên nhiên.

* “Dòng sông lấp loáng” mang đến sự sống động, tươi mới, tràn đầy sức sống.

* Qua đó, em thấy được tình yêu tha thiết, sâu sắc của tác giả dành cho quê hương mình, một vẻ đẹp không cần quá cầu kì mà chỉ cần sự bình dị, gần gũi cũng đủ làm say đắm lòng người. Em cũng thêm yêu quý và tự hào về quê hương của mình, nơi có những cảnh đẹp tuy đơn sơ mà chứa đựng biết bao tình cảm.

***

5. Nêu quan điểm về một mùa đẹp nhất:

Mỗi mùa trong năm đều mang vẻ đẹp riêng biệt và độc đáo. Có bạn thích mùa hè sôi động, có bạn yêu mùa thu lãng mạn, lại có bạn say mê mùa đông ấm cúng. Riêng cô, cô thấy mùa nào cũng có những điều đáng yêu. Nhưng nếu phải chọn một mùa đẹp nhất, em xin chọn mùa xuân.

Lý do em chọn mùa xuân là mùa đẹp nhất:

* Mùa của sự sống và khởi đầu: Mùa xuân là mùa mở đầu cho một năm mới, mang theo sức sống căng tràn. Cây cối sau một mùa đông dài lại đâm chồi nảy lộc, khoác lên mình màu áo xanh non tươi mới.
* Muôn hoa khoe sắc: Khắp nơi, những bông hoa đua nhau khoe sắc thắm: hoa đào hồng tươi, hoa mai vàng rực rỡ, hoa ban trắng tinh khôi… Cả không gian bừng sáng và ngập tràn hương thơm.
* Thời tiết dịu mát: Thời tiết mùa xuân ấm áp, dễ chịu, không quá nóng bức như mùa hè, cũng không lạnh giá như mùa đông. Những cơn mưa phùn lất phất làm cho không khí thêm trong lành, tươi mát.
* Không khí Tết đoàn viên: Đặc biệt, mùa xuân gắn liền với Tết Nguyên Đán – ngày lễ lớn nhất trong năm. Mọi người được nghỉ ngơi, sum vầy bên gia đình, cùng nhau ăn những món ăn ngon, nhận lì xì và chúc nhau những điều tốt đẹp. Khắp nơi rộn ràng không khí lễ hội, vui tươi, náo nhiệt.
* Mang đến niềm hy vọng: Mùa xuân mang đến cho con người cảm giác tươi mới, tràn đầy năng lượng và hy vọng về một năm mới an lành, hạnh phúc.

Chính vì những lẽ đó, mùa xuân trong mắt em luôn là mùa đẹp nhất, tràn đầy sức sống và niềm vui.

***

Các con thấy không, mỗi bài tập đều có cách giải quyết riêng, nhưng quan trọng nhất là chúng ta phải hiểu bài, nắm chắc kiến thức và biết cách trình bày một cách rõ ràng, mạch lạc. Cô mong rằng qua buổi học này, các con sẽ thêm yêu môn Ngữ văn và ngày càng tiến bộ hơn nữa nhé!