Chào các em, cô rất vui khi được cùng các em giải đáp những bài tập trong bài học “Tự chủ” ngày hôm nay. Đây là một đức tính vô cùng quan trọng, giúp chúng ta vững vàng hơn trong cuộc sống. Chúng ta hãy cùng nhau đi vào từng câu hỏi nhé.

Câu 1: Nêu những biểu hiện của tự chủ và thiếu tự chủ qua lời nói, thái độ, hành động

Để làm rõ câu hỏi này, chúng ta sẽ chia thành hai vế: người có tính tự chủ và người thiếu tính tự chủ. Các em có thể hình dung qua bảng so sánh sau đây:

Người có tính tự chủ:

– Qua lời nói:

+ Ăn nói ôn tồn, lịch sự, từ tốn, không ngắt lời người khác.

+ Khi tức giận, vẫn cố gắng giữ bình tĩnh, không buông lời xúc phạm, làm tổn thương người khác.

+ Biết nói lời cảm ơn khi được giúp đỡ, xin lỗi khi mình làm sai.

– Qua thái độ:

+ Luôn bình tĩnh, tự tin và làm chủ tình hình.

+ Không hoang mang, nao núng trước những khó khăn, thử thách.

+ Ôn hòa, cởi mở, lắng nghe ý kiến của người khác một cách có chọn lọc.

– Qua hành động:

+ Suy nghĩ kĩ trước khi hành động.

+ Không vội vàng, hấp tấp quyết định khi chưa hiểu rõ vấn đề.

+ Không hùa theo những hành vi xấu (ví dụ: đua xe, nói xấu bạn bè, gian lận trong thi cử…).

+ Biết điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với hoàn cảnh, với các quy định của tập thể.

Người thiếu tính tự chủ:

– Qua lời nói:

+ Nóng nảy, dễ cáu gắt, hay nói to, quát mắng người khác.

+ Khi tức giận thường nói những lời khó nghe, văng tục, thách thức.

+ Nói không suy nghĩ, dễ gây mất lòng hoặc tiết lộ bí mật.

– Qua thái độ:

+ Dễ bị kích động, hoang mang, lo sợ khi gặp chuyện bất ngờ.

+ Thường tỏ ra bực bội, cau có hoặc tự ti, rụt rè.

+ Hay đổ lỗi cho hoàn cảnh, cho người khác mà không nhìn nhận lỗi của mình.

– Qua hành động:

+ Hành động theo cảm tính, bộc phát, “giận quá mất khôn”.

+ Dễ bị bạn bè xấu lôi kéo, rủ rê làm những việc sai trái.

+ Gặp khó khăn thì dễ nản lòng, bỏ cuộc giữa chừng.

Câu 2: Em sẽ làm gì trước sự thay đổi những biến cố trong học tập, trong cuộc sống của bản thân?

Đây là một câu hỏi vận dụng rất hay, giúp các em rèn luyện bản lĩnh của mình. Khi đối mặt với những biến cố, dù trong học tập hay cuộc sống, các em hãy thử thực hiện theo các bước sau, đây chính là cách rèn luyện tính tự chủ đấy:

Bước 1: Giữ bình tĩnh.

Đây là bước quan trọng nhất. Dù có chuyện gì xảy ra (ví dụ: bị điểm kém, bị bạn hiểu lầm, gia đình có chuyện không vui…), em hãy cố gắng hít thở thật sâu và giữ cho mình không hoảng loạn. Sự nóng vội, lo lắng chỉ làm mọi việc tệ hơn.

Bước 2: Phân tích tình hình một cách khách quan.

Em hãy tự đặt câu hỏi và trả lời:

+ Chuyện gì đã xảy ra?

+ Nguyên nhân từ đâu? (Do mình chủ quan, do hoàn cảnh khách quan, hay do người khác?)

+ Hậu quả của nó là gì?

Bước 3: Tìm cách giải quyết tích cực.

Sau khi đã phân tích, em hãy suy nghĩ về hướng giải quyết:

+ Trong học tập: Nếu bị điểm kém, thay vì buồn bã, chán nản, em sẽ xem lại mình đã yếu ở phần kiến thức nào, lập kế hoạch ôn tập lại, mạnh dạn hỏi thầy cô, bạn bè để lấp lỗ hổng kiến thức đó.

+ Trong cuộc sống: Nếu có mâu thuẫn với bạn bè, thay vì im lặng hoặc cãi nhau to hơn, em sẽ đợi cả hai cùng bình tĩnh, sau đó chủ động tìm bạn để nói chuyện thẳng thắn, giải quyết hiểu lầm.

Bước 4: Tìm kiếm sự trợ giúp (nếu cần).

Đừng ngại chia sẻ khó khăn của mình với những người em tin tưởng như bố mẹ, thầy cô, bạn thân. Họ có thể cho em những lời khuyên quý báu hoặc sự hỗ trợ cần thiết để em vượt qua biến cố.

Câu 3: Nội dung bài học (NDBH)

Qua bài học về “Tự chủ”, các em cần nắm vững những nội dung cốt lõi sau đây:

1. Tự chủ là gì?

Tự chủ là làm chủ bản thân. Người có tính tự chủ là người làm chủ được suy nghĩ, tình cảm và hành vi của mình trong mọi hoàn cảnh, điều kiện của cuộc sống.

2. Ý nghĩa của tính tự chủ:

– Giúp con người có được sự bình tĩnh, tự tin và biết cách cư xử đúng đắn, có văn hóa.

– Giúp chúng ta đứng vững trước những khó khăn, thử thách và cám dỗ.

– Giúp chúng ta không bị sa ngã vào các tệ nạn xã hội hay những hành vi sai trái.

3. Cách rèn luyện tính tự chủ:

– Luôn suy nghĩ kĩ trước khi nói và làm.

– Sau mỗi việc làm, cần xem xét lại thái độ, lời nói, hành động của mình là đúng hay sai để kịp thời rút kinh nghiệm, sửa chữa.

– Tích cực tham gia các hoạt động của tập thể để rèn luyện khả năng giao tiếp, ứng xử và thích nghi với hoàn cảnh.

Cô hy vọng qua phần giải bài tập này, các em đã hiểu sâu hơn về bài học và sẽ luôn cố gắng rèn luyện cho mình đức tính tự chủ quý báu. Chúc các em học tốt nhé