Cô sẽ hướng dẫn các em giải bài tập này theo từng bước thật chi tiết.

Bước 1: Đọc kỹ và tìm ra những hình ảnh, từ ngữ được lặp lại.

Các em hãy cùng cô đọc lướt lại một lần tất cả 15 câu ca dao. Các em có nhận thấy những từ ngữ nào xuất hiện với tần suất nhiều nhất không?

À, đúng rồi! Đó chính là các từ: cha, mẹ, công, nghĩa, con. Hầu như câu nào cũng nhắc đến cha, đến mẹ, đến công lao sinh thành dưỡng dục và hình ảnh người con.

Chỉ riêng việc này thôi đã gợi cho chúng ta một cảm nhận chung ban đầu: tất cả những câu ca dao này đều đang nói về mối quan hệ gia đình, cụ thể là tình cảm giữa cha mẹ và con cái.

Bước 2: Phân tích sâu hơn về nội dung và ý nghĩa.

Bây giờ chúng ta sẽ đi vào chi tiết hơn. Dù cùng nói về một chủ đề, nhưng mỗi câu ca dao lại có một cách thể hiện riêng. Chúng ta có thể chia nội dung của chúng thành hai nhóm ý chính:

Ý thứ nhất: Ca ngợi công lao trời biển, sự hy sinh vô bờ bến của cha mẹ.

Rất nhiều câu ca dao đã sử dụng những hình ảnh thiên nhiên, vũ trụ vĩ đại như “nước biển mênh mông” (câu 1), “mây trời lồng lộng” (câu 1), “non Thái” (câu 3), “biển Đông” (câu 3, 10) để so sánh với công lao, tình yêu thương của cha mẹ.

Phép so sánh này có ý nghĩa gì vậy các em? Ông cha ta mượn những gì to lớn nhất, vô hạn nhất trong tự nhiên để khẳng định rằng: công lao và tình yêu thương của cha mẹ dành cho con cái là không thể nào đong đếm được.

Ví dụ:

Câu 1: Nước biển mênh mông không đong đầy tình mẹ, Mây trời lồng lộng không phủ kín công cha.

Câu 6: Chim trời ai dễ đếm lông, Nuôi con ai dễ kể công tháng ngày.

Câu 12: Dù đi khắp bốn phương trời, Công cha nghĩa mẹ không ai sánh bằng.

Bên cạnh đó, các câu ca dao còn khắc họa sự vất vả, hy sinh của cha mẹ một cách rất chân thực và cảm động qua những hình ảnh như “tảo tần sớm hôm” (câu 7), “tấm lưng gầy” (câu 7), “dãi dầu nắng mưa” (câu 11). Tất cả sự hy sinh ấy đều là “vì con”.

Ý thứ hai: Nhắc nhở về lòng biết ơn và đạo hiếu của con cái.

Song song với việc ca ngợi công lao của cha mẹ, những câu ca dao này còn là lời dặn dò, nhắn nhủ sâu sắc đến phận làm con.

Đó là lời nhắc nhở phải luôn ghi nhớ công ơn sinh thành, dưỡng dục:

Câu 5: Cha là núi mẹ là sông, Các con hiếu thảo nhớ công sinh thành.

Câu 9: Con đi xa cách muôn nơi, Công cha nghĩa mẹ đời đời không quên.

Đó còn là tình yêu thương, sự kính trọng và mong muốn được báo đáp, phụng dưỡng cha mẹ:

Câu 4: Ai về tôi gửi buồng cau, Buồng trước kính mẹ buồng sau kính thầy.

Câu 13: Đêm đêm con thắp đèn trời, Cầu cho cha mẹ sống đời với con.

Bước 3: Tổng kết điểm chung.

Từ những phân tích ở trên, chúng ta có thể rút ra kết luận cuối cùng rồi.

Điểm chung lớn nhất và bao trùm nhất của 15 câu ca dao trên là:

Tất cả các câu ca dao đều tập trung thể hiện sâu sắc chủ đề về tình cảm gia đình. Trong đó, các câu ca dao vừa là lời ca ngợi công lao trời biển, sự hy sinh lớn lao, và tình yêu thương vô bờ bến của cha mẹ dành cho con cái; vừa là lời nhắc nhở, khuyên răn con cái về lòng biết ơn, bổn phận và đạo làm con hiếu thảo.

Đây chính là một trong những giá trị đạo đức truyền thống tốt đẹp nhất của dân tộc Việt Nam ta đó các em ạ. Cô hy vọng sau bài học này, các em sẽ càng thêm yêu thương và kính trọng cha mẹ của mình hơn nữa.