Chúng ta sẽ cùng nhau giải quyết câu hỏi số 1. Cô mời một bạn đọc lại đoạn văn nhé!

Đoạn văn mà chúng ta có là:
“mưa rả rích đêm ngày .Mưa tối tăm mặt mũi .Mưa thối đất thối cát .Trận này chưa qua trận khác đã tới ,ráo riết, hung tợn hơn.”

Bây giờ, cô trò mình sẽ đi từng bước để trả lời câu hỏi của đề bài.

Bước 1: Xác định yêu cầu của câu hỏi.
Câu hỏi có hai phần:
a) Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật nào để diễn đạt các câu văn trên?
b) Cách diễn đạt đó có tác dụng gì trong việc diễn tả trận mưa?

Bước 2: Phân tích các câu văn để tìm ra biện pháp nghệ thuật.
Chúng ta hãy cùng xem xét từng câu nhé:
– “mưa rả rích đêm ngày”: Từ “rả rích” gợi lên âm thanh của cơn mưa kéo dài, liên tục.
– “Mưa tối tăm mặt mũi”: Cơn mưa này không chỉ nghe thấy mà còn nhìn thấy sự bao trùm, làm tối sầm cả không gian. Cách nói “tối tăm mặt mũi” là một cách nói hình ảnh, nhân hóa, diễn tả sự bao phủ dày đặc.
– “Mưa thối đất thối cát”: Cơn mưa này còn mang theo mùi hôi khó chịu, làm ô nhiễm cả đất và cát. Cách diễn đạt này nhấn mạnh sự khắc nghiệt, bẩn thỉu của cơn mưa.
– “Trận này chưa qua trận khác đã tới ,ráo riết, hung tợn hơn”: Câu này miêu tả sự liên tiếp, dữ dội của các trận mưa. Từ “trận” được dùng như để nói về một cuộc tấn công. Các từ “ráo riết”, “hung tợn” gợi hình ảnh về một sức mạnh mạnh mẽ, đáng sợ, có tính chất chủ động tấn công.

Khi quan sát các cách diễn đạt này, chúng ta thấy tác giả đã dùng những từ ngữ, hình ảnh rất gợi cảm, sống động để miêu tả cơn mưa.

Bây giờ, các em thử nghĩ xem, trong các biện pháp nghệ thuật đã học, biện pháp nào phù hợp với những cách diễn đạt này?

Chúng ta thấy có sự nhân hóa khi gán cho cơn mưa những hành động, tính chất của con người hoặc sinh vật (“tối tăm mặt mũi”, “thối đất thối cát”, “hung tợn”). Đồng thời, tác giả cũng sử dụng các từ ngữ giàu hình ảnh, gợi âm thanh, màu sắc, mùi vị, cảm xúc để làm cho cơn mưa trở nên sống động.

Vậy, biện pháp nghệ thuật chính mà tác giả sử dụng ở đây là gì?
Cô nghĩ đó là nhân hóa và cách dùng từ ngữ gợi hình, gợi cảm.

Bước 3: Nêu tác dụng của cách diễn đạt đó trong việc diễn tả trận mưa.
Bây giờ, chúng ta sẽ suy nghĩ xem, khi dùng những cách diễn đạt này, tác giả muốn nói lên điều gì về cơn mưa?

– “mưa rả rích đêm ngày”: Cho thấy cơn mưa kéo dài, không dứt.
– “Mưa tối tăm mặt mũi”: Làm cho không gian u ám, che lấp tầm nhìn, tạo cảm giác khó chịu.
– “Mưa thối đất thối cát”: Gây ô nhiễm, làm ảnh hưởng xấu đến môi trường.
– “Trận này chưa qua trận khác đã tới ,ráo riết, hung tợn hơn”: Nhấn mạnh tính chất dữ dội, liên tiếp, không ngừng nghỉ, như một kẻ thù đang tấn công.

Nhờ những cách diễn đạt này, cơn mưa không còn là một hiện tượng thiên nhiên đơn thuần mà trở nên rất sống động, có sức sống, thậm chí có tính cách. Cơn mưa hiện lên thật dữ dội, khắc nghiệt, gây cảm giác khó chịu, ám ảnh cho người đọc. Nó không chỉ là mưa mà như một cuộc tấn công liên miên, mạnh mẽ của thiên nhiên.

Bước 4: Trình bày câu trả lời một cách chi tiết.

Chúng ta sẽ trả lời câu hỏi như sau:

1)
a) Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật nhân hóa và cách dùng từ ngữ gợi hình, gợi cảm để diễn đạt các câu văn trên.
– Biện pháp nhân hóa được thể hiện qua các cách diễn đạt như: “Mưa tối tăm mặt mũi”, “Mưa thối đất thối cát”, “ráo riết, hung tợn hơn”. Tác giả gán cho cơn mưa những hành động, tính chất và sức mạnh của con người, thậm chí là một kẻ thù đáng sợ.
– Cách dùng từ ngữ gợi hình, gợi cảm thể hiện qua: “rả rích” (gợi âm thanh liên tục), “tối tăm mặt mũi” (gợi hình ảnh bao trùm, u ám), “thối đất thối cát” (gợi mùi khó chịu và sự ô nhiễm), “ráo riết, hung tợn” (gợi sức mạnh, sự dữ dội).

b) Cách diễn đạt đó có tác dụng:
– Làm cho cơn mưa trở nên sống động, có sức sống, có tính cách như con người.
– Nhấn mạnh tính chất dữ dội, khắc nghiệt, liên tiếp, không ngừng nghỉ của cơn mưa.
– Gợi lên cảm giác khó chịu, ám ảnh, bị bao vây, tấn công cho người đọc.
– Giúp người đọc hình dung rõ nét hơn về một trận mưa lớn, kéo dài và đầy sức tàn phá.

Các em thấy đó, chỉ với vài câu văn ngắn nhưng tác giả đã sử dụng rất tài tình các biện pháp nghệ thuật để khắc họa một cơn mưa thật sinh động và ấn tượng.

Cô hy vọng qua bài tập này, các em đã hiểu rõ hơn về cách nhận diện và phân tích biện pháp nghệ thuật trong văn miêu tả.

Bây giờ, chúng ta sẽ cùng nhau sang câu hỏi tiếp theo nhé!