Bài tập 6: Dãy gồm các kim loại tác dụng được với dung dịch H2SO4 loãng là:
A. Fe, Cu, Mg
B. Zn, Fe, Cu
C. Zn, Fe, Al.
D. Fe, Zn, Ag

Phân tích:
Để làm được bài tập này, chúng ta cần nhớ lại quy tắc về sự tác dụng của kim loại với dung dịch axit loãng (ví dụ như H2SO4 loãng).
Quy tắc là: Các kim loại đứng trước hiđro trong dãy hoạt động hóa học của kim loại thì sẽ tác dụng được với dung dịch axit loãng, giải phóng khí hiđro.
Ta sẽ xem xét từng kim loại trong các đáp án:
– Fe (Sắt): Đứng trước H trong dãy hoạt động hóa học.
– Cu (Đồng): Đứng sau H trong dãy hoạt động hóa học.
– Mg (Magie): Đứng trước H trong dãy hoạt động hóa học.
– Zn (Kẽm): Đứng trước H trong dãy hoạt động hóa học.
– Al (Nhôm): Đứng trước H trong dãy hoạt động hóa học.
– Ag (Bạc): Đứng sau H trong dãy hoạt động hóa học.

Xét từng đáp án:
A. Fe (tác dụng), Cu (không tác dụng), Mg (tác dụng). Dãy này có Cu không tác dụng, nên A sai.
B. Zn (tác dụng), Fe (tác dụng), Cu (không tác dụng). Dãy này có Cu không tác dụng, nên B sai.
C. Zn (tác dụng), Fe (tác dụng), Al (tác dụng). Cả ba kim loại này đều đứng trước H trong dãy hoạt động hóa học, nên chúng đều tác dụng được với dung dịch H2SO4 loãng.
D. Fe (tác dụng), Zn (tác dụng), Ag (không tác dụng). Dãy này có Ag không tác dụng, nên D sai.

Kết luận: Đáp án đúng là C. Zn, Fe, Al.

Bài tập 7: Kim loại vừa tác dụng với dd HCl vừa tác dụng được với dung dịch KOH:
A. Fe, Al
B. Ag, Zn
C. Al, Cu
D. Al, Zn

Phân tích:
Chúng ta cần xem xét tính chất của từng kim loại với hai loại dung dịch: axit HCl và bazơ mạnh KOH.

1. Tác dụng với dd HCl: Kim loại đứng trước H trong dãy hoạt động hóa học sẽ tác dụng với dung dịch HCl.
– Fe (sắt): Tác dụng với HCl.
– Al (nhôm): Tác dụng với HCl.
– Ag (bạc): Không tác dụng với HCl.
– Zn (kẽm): Tác dụng với HCl.
– Cu (đồng): Không tác dụng với HCl.

2. Tác dụng với dung dịch KOH: Ngoài các kim loại hoạt động mạnh (như kiềm, kiềm thổ), có một số kim loại có oxit, hiđroxit lưỡng tính thì kim loại đó (hoặc hợp chất của nó) có thể tác dụng với dung dịch kiềm. Tuy nhiên, ở đây câu hỏi hỏi về “kim loại tác dụng được với dung dịch KOH”. Khái niệm này cần được hiểu rõ hơn trong chương trình lớp 9. Kim loại có tính chất này thường là các kim loại mà oxit hoặc hiđroxit của chúng có tính lưỡng tính, hoặc bản thân kim loại đó có thể phản ứng với dung dịch kiềm mạnh. Trong chương trình lớp 9, chúng ta thường gặp Al là kim loại duy nhất có tính chất đặc biệt này, nó phản ứng với dung dịch KOH.

– Al (nhôm): Tác dụng với dung dịch KOH theo phương trình: 2Al + 2KOH + 2H2O → 2KAlO2 + 3H2↑.
– Fe (sắt): Không tác dụng trực tiếp với dung dịch KOH.
– Ag (bạc): Không tác dụng với dung dịch KOH.
– Zn (kẽm): Tác dụng với dung dịch KOH theo phương trình: Zn + 2KOH + 2H2O → K2ZnO2 + 3H2↑ (Phản ứng này ít gặp hơn trong chương trình THCS nhưng là kiến thức đúng).
– Cu (đồng): Không tác dụng với dung dịch KOH.

Xét từng đáp án:
A. Fe (tác dụng với HCl, không tác dụng với KOH). Al (tác dụng với HCl, tác dụng với KOH). Dãy này có Fe không thỏa mãn.
B. Ag (không tác dụng với HCl). Zn (tác dụng với HCl, tác dụng với KOH). Dãy này có Ag không thỏa mãn.
C. Al (tác dụng với HCl, tác dụng với KOH). Cu (không tác dụng với HCl). Dãy này có Cu không thỏa mãn.
D. Al (tác dụng với HCl, tác dụng với KOH). Zn (tác dụng với HCl, tác dụng với KOH). Cả hai kim loại Al và Zn đều thỏa mãn yêu cầu của đề bài.

Kết luận: Đáp án đúng là D. Al, Zn.

Bài tập 8: Nhôm, thép không gỉ (inox) được dùng làm dụng cụ nấu ăn vì có tính chất nào sau đây?
A. Có ánh kim.
B. Tính dẫn nhiệt.
C. Tính dẻo.
D. Tính dẫn điện.

Phân tích:
Chúng ta cần xem xét các tính chất vật lý của nhôm và thép không gỉ (inox) và liên hệ với công dụng làm dụng cụ nấu ăn.

– Ánh kim: Hầu hết các kim loại đều có ánh kim, đây là một tính chất chung nhưng không phải là lý do chính để làm dụng cụ nấu ăn.
– Tính dẫn nhiệt: Dụng cụ nấu ăn cần truyền nhiệt tốt từ bếp lên thức ăn để nấu chín. Nhôm và các hợp kim của nó (như inox) có khả năng dẫn nhiệt tốt.
– Tính dẻo: Tính dẻo giúp kim loại dễ dàng gia công, tạo hình thành các dụng cụ có hình dạng mong muốn. Tuy nhiên, tính dẫn nhiệt quan trọng hơn trong việc sử dụng dụng cụ nấu ăn.
– Tính dẫn điện: Dụng cụ nấu ăn không yêu cầu tính dẫn điện.

Trong các tính chất được đưa ra, tính dẫn nhiệt là yếu tố quan trọng nhất giải thích tại sao nhôm và inox được dùng làm dụng cụ nấu ăn. Ngoài ra, thép không gỉ còn có tính chống ăn mòn, không bị gỉ sét, cũng là một lý do quan trọng. Tuy nhiên, trong các lựa chọn, tính dẫn nhiệt là phù hợp nhất.

Kết luận: Đáp án đúng là B. Tính dẫn nhiệt.

Bài tập 9: Các kim loại tác dụng được với nước ở nhiệt độ thường tạo thành dung dịch kiềm và giải phóng khí hiđro:
A. K, Ca
B. Zn, Ag
C. Mg, Ag
D. Cu, Ba

Phân tích:
Chúng ta cần nhớ lại tính chất của các kim loại với nước.
– Các kim loại kiềm (Li, Na, K, Rb, Cs, Fr) tác dụng mạnh với nước ở nhiệt độ thường, tạo thành dung dịch kiềm (bazơ) và giải phóng khí hiđro.
Phương trình tổng quát: 2M + 2H2O → 2MOH + H2↑ (với M là kim loại kiềm).
– Các kim loại kiềm thổ (trừ Be) Ca, Sr, Ba tác dụng với nước ở nhiệt độ thường tạo thành dung dịch kiềm (bazơ) và giải phóng khí hiđro.
Phương trình tổng quát: M + 2H2O → M(OH)2 + H2↑ (với M là Ca, Sr, Ba).
Riêng Mg tác dụng với nước nóng hoặc hơi nước.
– Các kim loại đứng trước H trong dãy hoạt động hóa học nhưng hoạt động yếu hơn (như Zn, Fe, Al) chỉ tác dụng với nước ở nhiệt độ cao hoặc với nước có tính chất đặc biệt (như hơi nước).
– Các kim loại đứng sau H trong dãy hoạt động hóa học (như Cu, Ag, Au) không tác dụng với nước.

Xét từng đáp án:
A. K (Kali): Là kim loại kiềm, tác dụng với nước ở nhiệt độ thường. Ca (Canxi): Là kim loại kiềm thổ (nhóm IIA), tác dụng với nước ở nhiệt độ thường. Cả hai kim loại này đều thỏa mãn yêu cầu.
B. Zn (Kẽm): Không tác dụng với nước ở nhiệt độ thường. Ag (Bạc): Không tác dụng với nước. Dãy này sai.
C. Mg (Magie): Tác dụng với nước nóng hoặc hơi nước, không tác dụng với nước ở nhiệt độ thường. Ag (Bạc): Không tác dụng với nước. Dãy này sai.
D. Cu (Đồng): Không tác dụng với nước. Ba (Bari): Là kim loại kiềm thổ, tác dụng với nước ở nhiệt độ thường. Dãy này có Cu không thỏa mãn.

Kết luận: Đáp án đúng là A. K, Ca.

Bài tập 10: Cho 4,6 g một kim loại M (hoá trị I) phản ứng với khí clo tạo thành 11,7g muối. M là kim loại nào sau đây:
A. Li
B. K
C. Na
D. Ag

Phân tích:
Đây là một bài tập về phương trình hóa học và tính toán theo hóa học.

Bước 1: Viết phương trình hóa học
Kim loại M hóa trị I tác dụng với khí clo (Cl2) tạo thành muối clorua.
Phương trình phản ứng: 2M + Cl2 → 2MCl (với M là kim loại hóa trị I).

Bước 2: Đặt ẩn và lập mối quan hệ
Gọi M là khối lượng mol của kim loại M (đơn vị g/mol).
Theo phương trình phản ứng:
– 2 mol kim loại M phản ứng tạo ra 2 mol muối MCl.
– Khối lượng của 2 mol M là \(2 \times M\) gam.
– Khối lượng của 2 mol MCl là \(2 \times (M + 35.5)\) gam (vì clo có nguyên tử khối là 35.5).

Theo đề bài, ta có:
– Khối lượng kim loại M là 4,6 gam.
– Khối lượng muối MCl tạo thành là 11,7 gam.

Ta có tỉ lệ khối lượng:
\( \frac{\text{Khối lượng M}}{\text{Khối lượng MCl}} = \frac{2 \times M}{2 \times (M + 35.5)} \)
\( \frac{4.6}{11.7} = \frac{M}{M + 35.5} \)

Bước 3: Giải phương trình tìm M
\( 4.6 \times (M + 35.5) = 11.7 \times M \)
\( 4.6M + 4.6 \times 35.5 = 11.7M \)
\( 4.6M + 163.3 = 11.7M \)
\( 163.3 = 11.7M – 4.6M \)
\( 163.3 = 7.1M \)
\( M = \frac{163.3}{7.1} \)
\( M = 23 \)

Bước 4: So sánh với các kim loại đã cho
Ta tìm được khối lượng mol của kim loại M là 23 g/mol.
Bây giờ, ta xem xét khối lượng mol của các kim loại trong các đáp án:
– Li: 7 g/mol
– K: 39 g/mol
– Na: 23 g/mol
– Ag: 108 g/mol

Khối lượng mol tìm được (23 g/mol) trùng với khối lượng mol của Natri (Na).

Kết luận: Đáp án đúng là C. Na.

Chúc mừng các em đã hoàn thành bài tập! Hãy ôn tập thật kỹ các kiến thức này để chuẩn bị tốt cho các bài kiểm tra nhé!