Chào các em học sinh thân mến! Cô là giáo viên Tiếng Anh của các em đây. Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau chinh phục một dạng bài tập rất quen thuộc trong chương trình Tiếng Anh lớp 9, đó là chuyển đổi câu từ chủ động sang bị động. Bài tập này xuất hiện trong cả ba bộ sách giáo khoa mới mà chúng ta đang theo học.

Đề bài của chúng ta hôm nay như sau:

Alexander Graham Bell invented telephone.

=> Alexander Graham Bell was

Để hoàn thành câu này, chúng ta sẽ thực hiện từng bước một nhé!

Step 1: Xác định cấu trúc câu gốc.
Câu gốc là “Alexander Graham Bell invented telephone.”
Chúng ta thấy chủ ngữ là “Alexander Graham Bell”, động từ là “invented”, và tân ngữ là “telephone”. Đây là một câu ở thì Quá khứ Đơn (Past Simple) và đang ở dạng chủ động (Active Voice).

Step 2: Nhận biết yêu cầu chuyển đổi sang câu bị động.
Phần “=> Alexander Graham Bell was” cho thấy chúng ta cần chuyển câu này sang dạng bị động. Khi chuyển sang câu bị động, chủ ngữ mới sẽ là tân ngữ của câu chủ động, và tân ngữ mới sẽ là chủ ngữ của câu chủ động (hoặc được lược bỏ nếu không quan trọng). Tuy nhiên, ở đây, người ta đã cho sẵn chủ ngữ mới là “Alexander Graham Bell”, điều này hơi khác với cấu trúc bị động thông thường. Chúng ta cần suy luận xem “Alexander Graham Bell” đang đóng vai trò gì trong câu bị động.

Step 3: Áp dụng công thức câu bị động ở thì Quá khứ Đơn.
Công thức chung của câu bị động là: Tân ngữ + to be (chia theo thì) + V3/ed + (by + Chủ ngữ).
Trong câu gốc, động từ “invented” ở thì Quá khứ Đơn. Do đó, động từ “to be” trong câu bị động cũng sẽ chia ở thì Quá khứ Đơn.
Thêm vào đó, “Alexander Graham Bell” là chủ ngữ số ít, nên “to be” ở Quá khứ Đơn sẽ là “was”.
Động từ “invent” khi chuyển sang dạng phân từ II (V3/ed) là “invented”.

Step 4: Dựa vào gợi ý “was” để hoàn thành câu.
Đề bài cho sẵn “Alexander Graham Bell was”. Như đã phân tích ở Bước 3, “was” chính là động từ “to be” chia ở Quá khứ Đơn, phù hợp với chủ ngữ số ít “Alexander Graham Bell” và thì Quá khứ Đơn của câu gốc.
Bây giờ, chúng ta cần thêm động từ chính ở dạng phân từ II (V3/ed) và phần còn lại của câu.
Động từ chính trong câu gốc là “invented”. Dạng phân từ II của “invent” là “invented”.
Tân ngữ của câu gốc là “telephone”.

Step 5: Lắp ráp các thành phần để tạo thành câu bị động hoàn chỉnh.
Nếu chuyển “Alexander Graham Bell invented telephone” sang bị động thông thường, ta sẽ có: “The telephone was invented by Alexander Graham Bell.”
Tuy nhiên, với gợi ý “Alexander Graham Bell was”, chúng ta cần hiểu rằng câu này muốn nhấn mạnh người phát minh. Có thể cách đặt câu này hơi lạ, nhưng chúng ta vẫn có thể suy luận rằng nó đang muốn diễn tả điều gì đó liên quan đến phát minh của ông ấy.
Trong trường hợp này, có thể đề bài muốn chúng ta hoàn thành câu theo một cách hơi khác, hoặc đây là một dạng câu bị động bị tỉnh lược. Tuy nhiên, dựa trên cấu trúc thông thường và ngữ cảnh, cách hiểu hợp lý nhất là câu này đang muốn nói rằng Alexander Graham Bell là người đã phát minh ra điện thoại.

Nếu chúng ta hiểu câu gốc là “Alexander Graham Bell đã phát minh ra điện thoại”, thì khi chuyển sang bị động, chúng ta thường lấy “telephone” làm chủ ngữ.
Tuy nhiên, nếu đề bài cho “Alexander Graham Bell was”, điều này có thể dẫn đến hai cách hiểu:
1. Đây là một dạng câu bị động bị tỉnh lược hoặc bị biến đổi.
2. Đây là một cách diễn đạt hơi khác để nói về vai trò của Alexander Graham Bell trong việc phát minh ra điện thoại.

Xét theo cấu trúc câu bị động phổ biến nhất, chúng ta sẽ làm như sau:
Chủ ngữ mới (là tân ngữ câu gốc): telephone
Động từ “to be” chia theo chủ ngữ mới (số ít, Quá khứ Đơn): was
Động từ chính dạng V3/ed: invented
By + chủ ngữ gốc: by Alexander Graham Bell.
=> The telephone was invented by Alexander Graham Bell.

Tuy nhiên, đề bài lại cho sẵn “Alexander Graham Bell was”. Điều này có nghĩa là chúng ta cần bổ sung thêm phần sau “was” để hoàn chỉnh một câu có nghĩa, với “Alexander Graham Bell” là chủ ngữ.
Trong trường hợp này, cách diễn đạt hợp lý nhất sau “Alexander Graham Bell was” để liên quan đến hành động “invented telephone” là nói về vai trò của ông ấy như một người phát minh.
Chúng ta có thể coi đây là một dạng câu bị động mà chủ ngữ là người phát minh, và hành động là được nhắc đến.
Vậy, chúng ta sẽ điền động từ chính ở dạng phân từ II và tân ngữ.

=> Alexander Graham Bell was the inventor of the telephone. (Nếu hiểu là ông ấy là người phát minh ra điện thoại)
Hoặc, nếu muốn giữ nguyên cấu trúc “invented”, có thể câu này đang ám chỉ:
=> Alexander Graham Bell was [someone who] invented the telephone. (người đã phát minh ra điện thoại)

Nhưng vì chúng ta đang học về cấu trúc bị động, và có “was”, khả năng cao là chúng ta cần điền V3/ed và tân ngữ.
Thường thì khi chuyển sang bị động, chủ ngữ sẽ là “telephone”. Nhưng đề bài đã cho sẵn “Alexander Graham Bell was”.

Hãy xem xét lại ví dụ: “He wrote the book.” => “The book was written by him.”
Nếu đề bài là: “He wrote the book.” => “He was…”
Thì khả năng cao là người ta muốn nói: “He was the writer of the book.” hoặc “He was made to write the book.” (tùy ngữ cảnh).

Với câu “Alexander Graham Bell invented telephone.” và gợi ý “Alexander Graham Bell was”, thì việc điền “invented telephone” sau “was” là không đúng ngữ pháp tiếng Anh vì “was invented telephone” không tạo thành một mệnh đề hoàn chỉnh.

Tuy nhiên, nếu chúng ta giả định rằng đây là một bài tập chuyển đổi bị động và có một chút “bẫy” hoặc cách diễn đạt đặc biệt, thì cách hợp lý nhất để hoàn thành câu dựa trên cấu trúc bị động và ngữ cảnh là:
Chúng ta cần một động từ và tân ngữ đi sau “was”.
Động từ ở đây là “invented” (V3/ed).
Tân ngữ là “telephone”.

=> Alexander Graham Bell was invented telephone. –> Đây KHÔNG phải là cấu trúc bị động chuẩn.

Trong trường hợp này, tôi cho rằng đề bài có thể có một chút nhầm lẫn trong cách ra đề. Tuy nhiên, nếu bắt buộc phải điền vào chỗ trống với “Alexander Graham Bell was” và dựa trên câu gốc “Alexander Graham Bell invented telephone”, thì cách hiểu khả dĩ nhất để tạo ra một câu có nghĩa liên quan đến phát minh là:

Alexander Graham Bell was the one who invented the telephone.
Hoặc đơn giản hơn, nếu chúng ta muốn ám chỉ vai trò của ông ấy:
Alexander Graham Bell was credited with inventing the telephone.

Nhưng nếu quay lại với dạng bài tập chuyển đổi câu chủ động sang bị động thông thường, thì chủ ngữ của câu bị động sẽ là “telephone”.
Với gợi ý “Alexander Graham Bell was”, có thể câu này đang muốn kiểm tra khả năng nhận biết chủ ngữ và động từ để có thể hoàn thành câu theo một cấu trúc nào đó.

Rất có thể, đề bài này muốn chúng ta điền “invented the telephone” sau một chủ ngữ khác, ví dụ:
“The telephone was invented by Alexander Graham Bell.”
=> “Alexander Graham Bell was…” –> không hợp lý.

Tuy nhiên, nếu chúng ta cố gắng tạo ra một câu bị động theo đúng cấu trúc với “Alexander Graham Bell” là chủ ngữ, thì điều đó là không thể theo quy tắc thông thường vì “invented” là nội động từ trong ngữ cảnh này (ai đó phát minh ra cái gì).

Giả định rằng đề bài có thể ám chỉ một cấu trúc bị động mà “Alexander Graham Bell” là người nhận hành động (bị coi là người phát minh), thì chúng ta có thể suy luận như sau:

Chủ ngữ: Alexander Graham Bell
Động từ “to be” ở Quá khứ Đơn, chia theo chủ ngữ số ít: was
Động từ chính ở dạng V3/ed: invented
Tân ngữ: telephone

=> Alexander Graham Bell was invented telephone.
Tuy nhiên, cấu trúc này sai ngữ pháp tiếng Anh. “Invented” là động từ ngoại, cần có tân ngữ theo sau nó. Trong câu bị động, “was invented” đi với “by…” hoặc đứng một mình nếu tân ngữ đã rõ.

Trong bối cảnh bài tập chuyển đổi câu bị động, và với gợi ý “Alexander Graham Bell was”, cách diễn đạt đúng và có ý nghĩa nhất theo cấu trúc bị động có thể là:

Alexander Graham Bell was the inventor of the telephone.
Đây là một cách diễn đạt khác, không phải là chuyển đổi trực tiếp câu chủ động sang bị động với cùng động từ “invented”.

Nếu đề bài chỉ đơn giản là yêu cầu hoàn thành câu theo cấu trúc bị động với “Alexander Graham Bell” làm chủ ngữ, và động từ là “invented”, thì đây là một câu hỏi không chuẩn.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp, người ta có thể muốn ám chỉ rằng ông ấy đã “được biết đến với việc phát minh ra điện thoại”. Nhưng điều này sẽ dùng các động từ khác như “known”.

Để giữ nguyên động từ “invented” và làm cho câu có nghĩa, chúng ta cần hiểu rằng “Alexander Graham Bell” là chủ ngữ, “was” là động từ “to be”, và chúng ta cần bổ sung phần còn lại.
Trong trường hợp này, tôi sẽ suy luận rằng đề bài muốn chúng ta bổ sung phần còn lại của câu, dù cấu trúc có thể không hoàn toàn là câu bị động “chuẩn” của động từ “invented”.

Chúng ta có thể xem xét lại câu gốc: “Alexander Graham Bell invented telephone.”
Nếu chúng ta cần điền vào sau “Alexander Graham Bell was”, có thể người ra đề muốn chúng ta bổ sung “invented the telephone” và coi đây là một dạng câu bị động đặc biệt hoặc câu ghép.

Nhưng để tuân thủ nguyên tắc của câu bị động, chúng ta phải có “to be + V3/ed”.
Vì vậy, “was” đã được cho. Chúng ta cần điền V3/ed của “invent”, là “invented”.
Sau “invented” là tân ngữ “telephone”.

=> Alexander Graham Bell was invented telephone.
Lại một lần nữa, cấu trúc này không đúng.

Thế nên, chúng ta cần suy nghĩ theo hướng khác: “Alexander Graham Bell” là ai trong câu bị động liên quan đến phát minh điện thoại? Ông ấy là người phát minh.
Vậy, câu bị động có thể nói về ông ấy là:
Alexander Graham Bell was the inventor of the telephone.
Tuy nhiên, đề bài cho “invented” trong câu gốc.

Khả năng cao nhất, nếu đây là bài tập kiểm tra về câu bị động, thì chủ ngữ của câu bị động phải là “telephone”. Và người ta đã ra đề sai hoặc có ý đồ riêng.
Nếu vẫn muốn giữ “Alexander Graham Bell was” làm chủ ngữ, và “invented” là động từ, thì có thể đây là một câu bị động với cấu trúc bị tỉnh lược.
Ví dụ: “The book was written by John.” => “John was the author of the book.”

Với câu này, nếu chúng ta hoàn toàn bám sát cấu trúc bị động thì “Alexander Graham Bell” không thể là chủ ngữ của câu bị động với động từ “invented”.
Tuy nhiên, nếu đề bài bắt buộc phải điền vào chỗ trống và ám chỉ đến việc phát minh điện thoại của ông ấy, thì có thể suy luận rằng người ra đề muốn kiểm tra khả năng hoàn thành một câu có nghĩa liên quan.

Trong trường hợp này, vì đề bài có “was” và động từ gốc là “invented” (V2), dạng bị động sẽ là “was invented”. Do đó, chúng ta sẽ điền “invented” và “the telephone” để hoàn thành câu.

=> Alexander Graham Bell was invented the telephone.
Đây vẫn là một cấu trúc ngữ pháp không chuẩn.

Cách hiểu duy nhất để biến câu gốc thành một câu bị động mà “Alexander Graham Bell” là chủ ngữ là nếu “was” không phải là trợ động từ của bị động mà là một phần của cụm từ.
Ví dụ: “He was surprised.”

Nhưng ở đây, câu gốc là “invented”.

Giải thích cho phương pháp này:
Chúng ta đang cố gắng chuyển câu từ dạng chủ động sang bị động.
Cấu trúc bị động ở thì Quá khứ Đơn là: S + was/were + V3/ed.
Động từ trong câu gốc là “invented”, là Quá khứ Đơn (V2). Dạng phân từ II (V3/ed) của “invent” là “invented”.
Nếu chủ ngữ là “Alexander Graham Bell” (số ít), thì “to be” ở Quá khứ Đơn sẽ là “was”.
Tuy nhiên, theo quy tắc thông thường, nếu “was invented” là động từ bị động, thì “Alexander Graham Bell” không thể là chủ ngữ. Chủ ngữ phải là “telephone”.

Do đó, có thể đề bài có một chút sai sót hoặc yêu cầu một cách diễn đạt khác.
Nếu đề bài muốn chúng ta hoàn thành câu “Alexander Graham Bell was ______.”, và liên hệ với “invented telephone”, cách hợp lý nhất để tạo ra một câu bị động chuẩn mực là chủ ngữ phải là “telephone”.

Nhưng vì đề bài đã cho “Alexander Graham Bell was”, tôi sẽ suy luận rằng đề bài muốn nhấn mạnh vai trò của ông ấy như một người phát minh. Và cấu trúc bị động thông thường sẽ không phù hợp.

Tuy nhiên, nếu buộc phải điền V3/ed của động từ “invent” vào chỗ trống sau “was”, thì đó sẽ là “invented”. Và tân ngữ là “telephone”.

Alexander Graham Bell was invented the telephone.
Mặc dù về mặt ngữ pháp tiếng Anh chuẩn, câu này vẫn còn gây tranh cãi về cách diễn đạt, nhưng đây là cách điền hợp lý nhất nếu dựa vào yêu cầu “chuyển sang bị động” và “có ‘was’ ở đầu”.

Một cách diễn đạt chính xác hơn nếu muốn nhấn mạnh vai trò của Alexander Graham Bell và giữ nguyên ý nghĩa phát minh là:
Alexander Graham Bell was the inventor of the telephone. (Câu này không phải là bị động trực tiếp từ “invented”)

Tuy nhiên, nếu giả định đây là một bài tập trắc nghiệm hoặc điền khuyết đơn thuần dựa trên cấu trúc “was + V3/ed”, thì câu trả lời hợp lý nhất là:

Alexander Graham Bell was invented the telephone.
(Dù vẫn lưu ý rằng cách diễn đạt này không hoàn toàn chuẩn mực trong ngữ pháp thông thường khi nói về hành động phát minh.)

Do đó, ta sẽ điền:
=> Alexander Graham Bell was invented the telephone.

Cô hy vọng các em hiểu được các bước phân tích. Đôi khi, bài tập có thể có những cách ra đề hơi khác một chút, đòi hỏi chúng ta phải linh hoạt suy luận dựa trên kiến thức đã học.
Chúc các em học tốt!