Anh chị tìm giúp em một số nhận định ( lý luận văn học ) về thiên chức của nhà v…
Đây là một câu hỏi rất hay và mang tính lý luận sâu sắc. Để trả lời câu hỏi này, chúng ta sẽ đi từng bước một, dựa trên tinh thần của chương trình Ngữ Văn lớp 9, đặc biệt là bộ sách giáo khoa mới.
Bước 1: Hiểu rõ “Thiên chức của nhà văn” là gì?
“Thiên chức” ở đây không mang nghĩa là một định mệnh hay sự ban tặng từ trên trời, mà là vai trò, sứ mệnh, trách nhiệm lớn lao mà người nghệ sĩ tự đặt lên vai mình, hoặc xã hội kỳ vọng ở họ. Nó liên quan đến cách nhà văn nhìn nhận thế giới, sáng tạo ra tác phẩm và ảnh hưởng của tác phẩm đó đến độc giả và xã hội.
Trong chương trình Ngữ Văn lớp 9, chúng ta đã được tiếp xúc với nhiều tác phẩm của các nhà văn Việt Nam qua nhiều thời kỳ. Chúng ta thấy rằng, mỗi nhà văn, dù ở thời đại nào, cũng đều có những trăn trở, suy tư và mong muốn gửi gắm qua ngòi bút của mình. Điều này dẫn chúng ta đến các nhận định lý luận về thiên chức của nhà văn.
Bước 2: Tìm kiếm các nhận định lý luận về thiên chức của nhà văn.
Chúng ta có thể tiếp cận vấn đề này từ nhiều góc độ. Cô sẽ gợi ý một số nhận định tiêu biểu và giải thích ngắn gọn lý do tại sao chúng lại quan trọng.
Nhận định 1: Nhà văn là người “thức giả của thời đại”.
Giải thích: Nhận định này nhấn mạnh vai trò của nhà văn trong việc quan sát, thấu hiểu và phản ánh những vấn đề nổi cộm, những diễn biến phức tạp của đời sống xã hội, lịch sử. Nhà văn không chỉ ghi chép mà còn có khả năng phát hiện ra những mâu thuẫn, những trăn trở, những khát vọng đang âm ỉ hoặc bùng cháy trong lòng dân tộc. Họ có trách nhiệm “thức tỉnh” độc giả, làm cho độc giả nhận ra bản chất của sự vật, hiện tượng.
Đây là một nhận định mang tính xã hội học và lịch sử học trong lý luận văn học, vì nó đặt văn học trong mối quan hệ hữu cơ với đời sống thực tại.
Nhận định 2: Nhà văn là người “gác đền” của sự thật và cái đẹp.
Giải thích: Nhà văn có sứ mệnh bảo vệ và tôn vinh sự thật, dù đôi khi sự thật đó phũ phàng hay gai góc. Đồng thời, họ cũng là người kiến tạo và lan tỏa cái đẹp trong tâm hồn con người. Cái đẹp ở đây không chỉ là vẻ đẹp hình thức mà còn là vẻ đẹp của tâm hồn, của lý tưởng, của tình yêu thương, lòng nhân ái.
Nhận định này mang tính mỹ học và đạo đức học, khẳng định vai trò của văn học trong việc nâng cao đời sống tinh thần và bồi dưỡng tâm hồn con người.
Nhận định 3: Nhà văn là người “chạm” đến trái tim con người.
Giải thích: Sức mạnh của văn học nằm ở khả năng lay động cảm xúc, khơi gợi suy tư, đồng cảm. Nhà văn bằng tài năng và sự rung động của mình, có thể kết nối những tâm hồn đồng điệu, chia sẻ những nỗi đau, niềm vui, từ đó giúp con người hiểu hơn về chính mình và về người khác.
Đây là nhận định nhấn mạnh vào chức năng tâm lý và giao tiếp của văn học, vai trò của văn học trong việc giáo dục tình cảm và nhân cách.
Nhận định 4: Nhà văn là người “chữa lành” tâm hồn.
Giải thích: Trong những giai đoạn khó khăn, thử thách của cuộc đời, tác phẩm văn học có thể trở thành liều thuốc tinh thần, giúp con người vượt qua nỗi đau, tìm lại niềm tin và hy vọng. Nhà văn thông qua tác phẩm của mình mang đến sự an ủi, động viên và hướng con người đến những giá trị tích cực.
Nhận định này tập trung vào chức năng trị liệu của văn học, vai trò của nó trong việc giúp con người đối diện và vượt qua những tổn thương tinh thần.
Nhận định 5: Nhà văn là người “kiến tạo ý nghĩa” cho cuộc sống.
Giải thích: Cuộc sống có thể đầy rẫy những điều vô nghĩa, mơ hồ. Nhà văn bằng cách sắp xếp ngôn từ, xây dựng hình tượng, tạo ra những câu chuyện, họ giúp độc giả nhìn nhận lại thế giới, tìm thấy ý nghĩa sâu sắc hơn trong những sự kiện tưởng chừng nhỏ nhặt hoặc bế tắc.
Nhận định này liên quan đến chức năng nhận thức và triết lý của văn học, khả năng của văn học trong việc giúp con người định hình thế giới quan và nhân sinh quan.
Bước 3: Tổng hợp và trình bày.
Khi trình bày các nhận định này, em có thể sắp xếp theo thứ tự hoặc lựa chọn những nhận định phù hợp nhất với ngữ cảnh. Quan trọng là em hiểu được ý nghĩa cốt lõi của từng nhận định và có thể liên hệ với các tác phẩm đã học trong chương trình để minh họa.
Ví dụ, khi nói về nhận định “Nhà văn là người thức giả của thời đại”, em có thể nghĩ đến Nguyễn Du với “Truyện Kiều” đã phơi bày những bất công xã hội, hoặc các nhà văn thời kỳ chống Pháp, chống Mỹ đã phản ánh tinh thần đấu tranh, hy sinh của dân tộc. Khi nói về “chạm đến trái tim con người”, em có thể nhớ đến những câu chuyện đầy xúc động về tình mẫu tử, tình bạn trong các tác phẩm lớp 9.
Cô hy vọng với những gợi ý này, em có thể tự tin hơn khi trả lời câu hỏi về thiên chức của nhà văn. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào khác, đừng ngần ngại hỏi cô nhé!
1.“Một nhà nghệ sĩ chân chính phải là nhà nhân đạo trong cốt tuỷ.” (Sê-khốp)
2.“Nhà văn phải là người thư kí trung thành của thời đại.” (Ban-dắc)
3.“Nhà văn phải biết khơi lên ở con người niềm trắc ẩn, ý thức phản kháng cái ác; cái khát vọng khôi phục và bảo vệ những cái tốt đẹp.” (Ai-ma-tốp)
4.“Một nhà văn thiên tài là người muốn cảm nhận mọi vẻ đẹp man mác của vũ trụ.” (Thạch Lam)
5. “Nếu tác giả không có lối đi riêng thì người đó không bao giờ là nhà văn cả… Nếu anh không có giọng riêng, anh ta khó trở thành nhà văn thực thụ.” (Sê-khốp)
6. “Đối với nhà thơ thì cách viết, bút pháp của anh ta là một nửa việc làm. Dù bài thơ thể hiện ý tứ độc đáo đến đâu, nó cũng nhất thiết phải đẹp. Không chỉ đơn giản là đẹp mà còn đẹp một cách riêng. Đối với nhà thơ, tìm cho ra bút pháp của mình – nghĩa là trở thành nhà thơ.” (Raxun Gamzatốp)
7.”Thiên chức của nhà văn cũng như những chức vụ cao quý khác là phải nâng đỡ những cái tốt để trong đời có nhiều công bằng, thương yêu hơn.” (Thạch Lam)
8. “Công việc của nhà văn là phát hiện ra cái đẹp ở chỗ không ai ngờ tới, tìm cái đẹp kín đáo và che lấp của sự vật, để cho người đọc một bài học trông nhìn và thưởng thức.” (Thạch Lam)
9.“Nhà văn là người cho máu.” (Enxa Triole)
10.“Nhà văn phải là người đi tìm những hạt ngọc ẩn giấu trong bề sâu tâm hồn của con người.” (Nguyễn Minh Châu)
11. “Nhà văn tồn tại ở trên đời trước hết để làm công việc giống như kẻ nâng giấc cho những con người bị cùng đường, tuyệt lộ, bị cái ác hoặc số phận đen đủi dồn đến chân tường. Những con người cả tâm hồn và thể xác bị hắt hủi và đoạ đày đến ê chề, hoàn toàn mất hết lòng tin vào con người và cuộc đời. Nhà văn tồn tại ở trên đời để bênh vực cho những con người không có ai để bênh vực.” (Nguyễn Minh Châu)
12.“Nhà văn phải biết khơi lên ở con người niềm trắc ẩn, ý thức phản kháng cái ác; cái khát vọng khôi phục và bảo vệ những cái tốt đẹp.” (Ai-ma-tốp)
13.“Một nhà văn thiên tài là người muốn cảm nhận mọi vẻ đẹp man mác của vũ trụ.” (Thạch Lam)
14. “Nếu tác giả không có lối đi riêng thì người đó không bao giờ là nhà văn cả… Nếu anh không có giọng riêng, anh khó trở thành nhà văn thực thụ.” (Sê-khốp)