bài 1 : gọi tên thông thường của các axit sau
a)HCOOH
b)CH3COOH
c)C2H5COOH
bài 2…
a)HCOOH
b)CH3COOH
c)C2H5COOH
bài 2 : gọi tên thay thế của các axit sau
a)HCOOH
b)CH3COOH
c)C2H5COOH
d)CH3CH2CH2COOH
—
BÀI 1: GỌI TÊN THÔNG THƯỜNG CỦA CÁC AXIT
Tên thông thường của các axit cacboxylic thường xuất phát từ nguồn gốc mà chúng được tìm thấy hoặc từ những tính chất đặc trưng của chúng. Đối với các axit đơn giản, tên thông thường đã được quy ước từ lâu và các em cần ghi nhớ.
a) HCOOH
Đây là axit cacboxylic đơn giản nhất. Nó có mặt trong nọc kiến, vì vậy tên thông thường của nó bắt nguồn từ tiếng Latinh “formica” có nghĩa là con kiến.
Tên thông thường của HCOOH là: Axit fomic.
b) CH3COOH
Đây là axit cacboxylic quen thuộc, có trong giấm ăn. Giấm ăn là dung dịch axit axetic, có vị chua đặc trưng.
Tên thông thường của CH3COOH là: Axit axetic.
c) C2H5COOH
Axit này có 3 nguyên tử cacbon trong mạch cacbon (tính cả cacbon trong nhóm -COOH). Để gọi tên thông thường, chúng ta đếm số nguyên tử cacbon. Axit có 3 nguyên tử cacbon trong gốc hidrocacbon sẽ có tiền tố “propionic” (từ tiếng Hy Lạp “protos” nghĩa là đầu tiên và “pion” nghĩa là chất béo, ám chỉ khả năng tạo ra chất béo).
Tên thông thường của C2H5COOH là: Axit propionic.
—
BÀI 2: GỌI TÊN THAY THẾ (DANH PHÁP IUPAC) CỦA CÁC AXIT
Tên thay thế của axit cacboxylic theo danh pháp IUPAC được xây dựng dựa trên tên của ankan tương ứng, bằng cách bỏ chữ “e” cuối cùng và thêm đuôi “oic”. Số cacbon trong mạch cacbon của axit là số cacbon trong nhóm cacboxyl (-COOH) cộng với số cacbon trong mạch nhánh (nếu có).
a) HCOOH
Axit này chỉ có 1 nguyên tử cacbon. Ankan tương ứng có 1 cacbon là metan.
Bỏ chữ “e” của “metan”, thêm “oic”.
Tên thay thế của HCOOH là: Metanoic.
b) CH3COOH
Axit này có 2 nguyên tử cacbon (1 trong nhóm -COOH và 1 trong nhóm CH3-). Ankan tương ứng có 2 cacbon là etan.
Bỏ chữ “e” của “etan”, thêm “oic”.
Tên thay thế của CH3COOH là: Etanoic.
c) C2H5COOH
Axit này có 3 nguyên tử cacbon (1 trong nhóm -COOH và 2 trong nhóm C2H5-). Ankan tương ứng có 3 cacbon là propan.
Bỏ chữ “e” của “propan”, thêm “oic”.
Tên thay thế của C2H5COOH là: Propanoic.
d) CH3CH2CH2COOH
Đầu tiên, chúng ta xác định mạch cacbon chính chứa nhóm cacboxyl. Mạch này có 4 nguyên tử cacbon.
Ankan tương ứng có 4 cacbon là butan.
Bỏ chữ “e” của “butan”, thêm “oic”.
Tên thay thế của CH3CH2CH2COOH là: Butanoic.
—
Các em thấy đó, việc gọi tên axit cacboxylic theo cả hai cách thông thường và thay thế đều có những quy tắc riêng. Đối với tên thông thường, các em cần ghi nhớ các tên gọi phổ biến. Còn đối với tên thay thế, quy tắc dựa trên tên ankan sẽ giúp các em gọi tên được nhiều loại axit khác nhau.
Các em hãy luyện tập thêm với các công thức axit khác để nắm vững hơn kiến thức này nhé. Nếu có bất kỳ câu hỏi nào, đừng ngần ngại hỏi thầy!
Em tham khảo nha :
\(\begin{array}{l}
1)\\
HCOOH:Axit\,formic\\
C{H_3}COOH:Axit\,axetic\\
{C_2}{H_5}COOH:Axit\,propionic\\
2)\\
HCOOH:axitmetanoic\\
C{H_3}COOH:axitet\,anoic\\
{C_2}{H_5}COOH:Axit\,propanoic\\
C{H_3} – C{H_2} – C{H_2} – COOH:Axit\,butanoic\\
\end{array}\)
Đáp án:
Giải thích các bước giải:
bài 1
a) axit fomic
b) axit axetic
c) axit propionic
bài 2
a) Axit metanoic
b) Axit etanoic
c) Axit propanoic
d) Axit butanoic