Bài 1: Nhận diện nhanh
Xác định biện pháp tu từ chủ đạo trong các câu sau:
“Trẻ …
Xác định biện pháp tu từ chủ đạo trong các câu sau:
“Trẻ em như búp trên cành.”
“Gậy tre, chông tre chống lại sắt thép của quân thù. Tre xung phong vào xe tăng, đại bác.”
“Đầu súng trăng treo.”
“Áo chàm đưa buổi phân ly / Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay.”
“Bàn tay ta làm nên tất cả / Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.”
Bài 2: Phân tích tác dụng (Tự luận)
Hãy phân tích tác dụng của biện pháp tu từ trong đoạn thơ sau:
“Cày đồng đang buổi ban trưa
Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày.”
Gợi ý cách làm:
Chỉ ra: Phép so sánh (“mồ hôi” với “mưa”).
Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh sự vất vả, cực nhọc của người nông dân dưới cái nắng gay gắt.
Tác dụng nghệ thuật: Làm cho hình ảnh trở nên sinh động, gợi cảm xúc thương cảm cho người đọc.
Bài 3: Vận dụng sáng tạo (Viết)
Chuyển đổi: Viết lại câu “Trời nắng rất to” bằng biện pháp Nói quá.
Nhân hóa: Đặt một câu về chiếc “đồng hồ báo thức” có sử dụng phép Nhân hóa.
Câu hỏi tu từ: Viết một câu hỏi tu từ để thể hiện sự hối hận về một lỗi lầm.
Chào các em học sinh yêu quý!
Cô rất vui khi thấy các em đã làm bài tập về biện pháp tu từ một cách nghiêm túc. Đây là một phần kiến thức rất quan trọng và thú vị trong môn Ngữ văn của chúng ta. Bây giờ, chúng ta cùng chữa bài và tìm hiểu sâu hơn về các biện pháp tu từ nhé!
***
Bài 1: Nhận diện nhanh
Các em hãy cùng cô xem đáp án và so sánh với bài làm của mình nhé!
- “Trẻ em như búp trên cành.”
Biện pháp tu từ chủ đạo: So sánh (so sánh trẻ em với búp trên cành, dùng từ “như”). - “Gậy tre, chông tre chống lại sắt thép của quân thù. Tre xung phong vào xe tăng, đại bác.”
Biện pháp tu từ chủ đạo: Nhân hóa (gán cho tre hành động “xung phong” như người lính). - “Đầu súng trăng treo.”
Biện pháp tu từ chủ đạo: Ẩn dụ (Trăng và súng là hai hình ảnh đối lập, gợi sự hòa bình và chiến tranh, nhưng lại được đặt cạnh nhau, tạo ra một hình ảnh thơ mộng, vừa nói lên hiện thực chiến tranh, vừa khao khát hòa bình. “Trăng” ở đây ẩn dụ cho vẻ đẹp của cuộc sống hòa bình, sự lãng mạn, thanh bình, đối lập với sự khốc liệt của “súng”). - “Áo chàm đưa buổi phân ly / Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay.”
Biện pháp tu từ chủ đạo: Hoán dụ (“Áo chàm” là trang phục đặc trưng của người dân Việt Bắc, dùng để chỉ những con người Việt Bắc, những người chiến sĩ đồng bào.) - “Bàn tay ta làm nên tất cả / Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.”
Biện pháp tu từ chủ đạo: Nói quá (khiến “sỏi đá thành cơm” để nhấn mạnh, cường điệu hóa sức mạnh to lớn của con người, sự lao động sáng tạo của con người có thể biến điều không thể thành có thể).
***
Bài 2: Phân tích tác dụng (Tự luận)
Đoạn thơ: “Cày đồng đang buổi ban trưa
Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày.”
Chúng ta cùng phân tích chi tiết tác dụng của biện pháp tu từ trong đoạn thơ này nhé:
- Chỉ ra biện pháp tu từ:
Trong hai câu thơ trên, tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ so sánh.
Hình ảnh so sánh cụ thể là: “mồ hôi thánh thót” được so sánh với “mưa ruộng cày” thông qua từ “như”. - Tác dụng về nội dung:
Biện pháp so sánh này có tác dụng đặc biệt trong việc nhấn mạnh sự vất vả, cực nhọc, sự hao tổn sức lực tột độ của người nông dân khi lao động dưới cái nắng gay gắt giữa trưa hè. Lượng mồ hôi đổ ra không chỉ là vài giọt mà nhiều đến mức “thánh thót như mưa” trên cả một cánh đồng. Điều này cho thấy công việc cày cấy không hề dễ dàng mà đòi hỏi sự dẻo dai, kiên trì và chịu đựng rất lớn của người lao động. - Tác dụng về nghệ thuật:
Về mặt nghệ thuật, phép so sánh này đã giúp làm cho hình ảnh người nông dân lao động trở nên sinh động, cụ thể và có sức gợi tả mạnh mẽ trong tâm trí người đọc. Nó không chỉ miêu tả lượng mồ hôi mà còn tạo nên cảm giác về sự nóng bức, sự thấm đẫm của công sức. Đồng thời, biện pháp này còn gợi cảm xúc thương cảm, thấu hiểu sâu sắc đối với nỗi khổ, sự hy sinh thầm lặng và lòng biết ơn đối với những người nông dân đã làm ra hạt gạo.
***
Bài 3: Vận dụng sáng tạo (Viết)
Bây giờ là phần các em được thỏa sức sáng tạo đây!
- Chuyển đổi: Viết lại câu “Trời nắng rất to” bằng biện pháp Nói quá.
Ví dụ: “Trời nắng như đổ lửa, mặt đất nứt nẻ và hơi nóng bốc lên hầm hập.”
(Hoặc: “Trời nắng đến nỗi cá dưới ao cũng phải ngoi lên thở dốc.”) - Nhân hóa: Đặt một câu về chiếc “đồng hồ báo thức” có sử dụng phép Nhân hóa.
Ví dụ: “Mỗi buổi sáng, chiếc đồng hồ báo thức lại hát vang bản nhạc quen thuộc để gọi em thức dậy.”
(Trong đó, từ “hát vang” là hành động thường dành cho con người, được gán cho đồng hồ.) - Câu hỏi tu từ: Viết một câu hỏi tu từ để thể hiện sự hối hận về một lỗi lầm.
Ví dụ: “Tại sao mình lại có thể mắc phải một sai lầm đáng tiếc như vậy chứ?”
(Đây là câu hỏi không dùng để hỏi mà để bộc lộ cảm xúc dằn vặt, hối hận của bản thân.)
***
Các em thấy không, biện pháp tu từ không chỉ làm cho câu văn, câu thơ thêm hay, thêm đẹp mà còn giúp chúng ta biểu đạt cảm xúc, ý nghĩa một cách sâu sắc và sinh động hơn rất nhiều. Cô hy vọng qua bài chữa này, các em sẽ hiểu bài kỹ hơn và vận dụng tốt hơn trong việc đọc hiểu và tạo lập văn bản nhé!
Chúc các em luôn học tốt!
Đáp án:
Giải thích các bước giải:
Bài 1 :
BP: so sánh
BP:Nhân hóa
BP: ẩn dụ
BP:Hoán dụ
BP:Hoán dụ
Bài 2 :
Trong hai câu thơ “Cày đồng đang buổi ban trưa / Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày”, tác giả dân gian đã vô cùng khéo léo khi sử dụng biện pháp tu từ so sánh. Cụ thể, những giọt “mồ hôi” rơi khi lao động được ví như những giọt “mưa” sa xuống ruộng cày.Về mặt nội dung, phép so sánh này có tác dụng nhấn mạnh, phóng đại sự vất vả, nhọc nhằn và cực nhọc của người nông dân khi phải làm việc dưới cái nắng gay gắt, oi ả của buổi ban trưa. Về mặt nghệ thuật, hình ảnh so sánh độc đáo giúp cho câu thơ trở nên sinh động, gợi hình, gợi cảm sâu sắc. Qua đó, người đọc dễ dàng cảm nhận và nảy sinh niềm thương cảm, thấu hiểu cũng như lòng biết ơn đối với những người lao động đã làm ra hạt gạo.
Bài 3 :
Trời nắng cháy nắng cháy da
Bác đồng hồ báo thức thật chăm chỉ , luôn nhắc nhở e thức dậy đúng giờ
giá như ngày ấy mình nghe lời mẹ thì đâu đến nông nỗi này