Chúng ta bắt đầu với Bài 6 nhé các em.

Bài 6. Cho một dung dịch axit axetic CH3COOH (chất điện li yếu). Nếu hoà tan vào dung dịch đó một ít tinh thể natri axetat CH3COONa (chất điện li mạnh) , thì nồng độ ion H+ có thay đổi không ? nếu có thì thay đổi như thế nào ? Giải thích.

Cô sẽ hướng dẫn các em từng bước một để giải bài tập này.

Bước 1: Phân tích các chất có trong dung dịch.
Chúng ta có dung dịch ban đầu là axit axetic (CH3COOH). Đây là một chất điện li yếu.
Sau đó, chúng ta hòa tan thêm tinh thể natri axetat (CH3COONa). Đây là một chất điện li mạnh.

Bước 2: Viết phương trình điện li của các chất.
– Axit axetic (CH3COOH) là chất điện li yếu, nó phân li thuận nghịch trong nước theo phương trình:
CH3COOH <=> CH3COO- + H+ (1)
Cân bằng của phản ứng này bị chi phối bởi hằng số axit Ka.

– Natri axetat (CH3COONa) là một muối tan, là chất điện li mạnh. Nó điện li hoàn toàn trong nước tạo ra các ion:
CH3COONa → CH3COO- + Na+ (2)

Bước 3: Xem xét sự có mặt của các ion trong dung dịch sau khi hòa tan CH3COONa.
Khi hòa tan CH3COONa vào dung dịch CH3COOH, trong dung dịch sẽ có các ion: CH3COO-, H+, Na+.
Lưu ý rằng ion CH3COO- đến từ cả hai quá trình điện li: từ CH3COOH phân li và từ CH3COONa điện li hoàn toàn.

Bước 4: Áp dụng nguyên lí chuyển dịch cân bằng Le Chatelier.
Phương trình điện li của CH3COOH là một cân bằng hóa học: CH3COOH <=> CH3COO- + H+
Khi chúng ta thêm CH3COONa vào, theo phương trình (2), nồng độ ion CH3COO- trong dung dịch sẽ tăng lên.
Theo nguyên lí chuyển dịch cân bằng Le Chatelier, khi một cân bằng bị tác động bởi sự thay đổi nồng độ của một trong các chất tham gia phản ứng, cân bằng sẽ chuyển dịch theo chiều làm giảm thiểu sự thay đổi đó.
Ở đây, nồng độ ion CH3COO- tăng lên. Để giảm thiểu sự tăng này, cân bằng của phản ứng (1) sẽ chuyển dịch theo chiều nghịch, tức là từ phải sang trái.

Bước 5: Xác định sự thay đổi của nồng độ ion H+.
Khi cân bằng CH3COOH <=> CH3COO- + H+ chuyển dịch theo chiều nghịch, có nghĩa là các ion CH3COO- và H+ sẽ kết hợp với nhau để tạo thành phân tử CH3COOH chưa điện li.
Điều này dẫn đến việc nồng độ ion H+ trong dung dịch sẽ bị giảm xuống.

Kết luận cho Bài 6:
Khi hòa tan một ít tinh thể natri axetat CH3COONa vào dung dịch axit axetic CH3COOH, nồng độ ion H+ trong dung dịch sẽ thay đổi. Cụ thể, nồng độ ion H+ sẽ giảm xuống.

Giải thích: Natri axetat (CH3COONa) là chất điện li mạnh, điện li hoàn toàn tạo ra ion CH3COO-. Sự gia tăng nồng độ ion CH3COO- trong dung dịch sẽ làm cân bằng điện li của axit axetic (CH3COOH <=> CH3COO- + H+) chuyển dịch theo chiều nghịch (tạo lại CH3COOH), dẫn đến làm giảm nồng độ ion H+.

Bây giờ, chúng ta chuyển sang Bài 7 nhé các em.

Bài 7. Cho một dung dịch amoniăc, nếu hòa tan vào dung dịch này một ít tinh thể amoni clorua NH4Cl (chất điện li mạnh) thì nồng độ OH- có thay đổi không ? Nếu có thì thay đổi như thế nào? Giải thích.

Chúng ta cũng sẽ giải bài tập này theo từng bước.

Bước 1: Phân tích các chất có trong dung dịch.
Dung dịch ban đầu là amoniăc (NH3). Amoniăc là một bazơ yếu, tan trong nước và có phản ứng với nước:
NH3 + H2O <=> NH4+ + OH- (1)
Cân bằng của phản ứng này bị chi phối bởi hằng số bazơ Kb.

Chúng ta hòa tan thêm tinh thể amoni clorua (NH4Cl). Đây là một chất điện li mạnh.

Bước 2: Viết phương trình điện li của các chất.
– Amoniăc (NH3) phản ứng với nước tạo ra ion amoni (NH4+) và ion hidroxit (OH-):
NH3 + H2O <=> NH4+ + OH- (1)

– Amoni clorua (NH4Cl) là một muối tan, là chất điện li mạnh. Nó điện li hoàn toàn trong nước tạo ra các ion:
NH4Cl → NH4+ + Cl- (2)

Bước 3: Xem xét sự có mặt của các ion trong dung dịch sau khi hòa tan NH4Cl.
Khi hòa tan NH4Cl vào dung dịch NH3, trong dung dịch sẽ có các ion: NH4+, OH-, Cl-.
Lưu ý rằng ion NH4+ đến từ cả hai quá trình: từ NH3 phản ứng với nước và từ NH4Cl điện li hoàn toàn.

Bước 4: Áp dụng nguyên lí chuyển dịch cân bằng Le Chatelier.
Phương trình phản ứng của amoniăc với nước là một cân bằng hóa học: NH3 + H2O <=> NH4+ + OH-
Khi chúng ta thêm NH4Cl vào, theo phương trình (2), nồng độ ion NH4+ trong dung dịch sẽ tăng lên.
Theo nguyên lí chuyển dịch cân bằng Le Chatelier, khi cân bằng bị tác động bởi sự tăng nồng độ của một trong các chất, cân bằng sẽ chuyển dịch theo chiều làm giảm thiểu sự tăng đó.
Ở đây, nồng độ ion NH4+ tăng lên. Để giảm thiểu sự tăng này, cân bằng của phản ứng (1) sẽ chuyển dịch theo chiều nghịch, tức là từ phải sang trái.

Bước 5: Xác định sự thay đổi của nồng độ ion OH-.
Khi cân bằng NH3 + H2O <=> NH4+ + OH- chuyển dịch theo chiều nghịch, có nghĩa là các ion NH4+ và OH- sẽ kết hợp với nhau để tạo thành phân tử NH3 và nước.
Điều này dẫn đến việc nồng độ ion OH- trong dung dịch sẽ bị giảm xuống.

Kết luận cho Bài 7:
Khi hòa tan một ít tinh thể amoni clorua NH4Cl vào dung dịch amoniăc, nồng độ ion OH- trong dung dịch sẽ thay đổi. Cụ thể, nồng độ ion OH- sẽ giảm xuống.

Giải thích: Amoni clorua (NH4Cl) là chất điện li mạnh, điện li hoàn toàn tạo ra ion NH4+. Sự gia tăng nồng độ ion NH4+ trong dung dịch sẽ làm cân bằng điện li của amoniăc trong nước (NH3 + H2O <=> NH4+ + OH-) chuyển dịch theo chiều nghịch (tạo lại NH3 và H2O), dẫn đến làm giảm nồng độ ion OH-.

Như vậy là chúng ta đã cùng nhau phân tích và giải quyết xong hai bài tập này. Các em thấy đó, nguyên lí chuyển dịch cân bằng Le Chatelier là một công cụ rất mạnh để dự đoán sự thay đổi của các cân bằng hóa học. Các em hãy ôn tập kỹ phần này nhé! Cô chúc các em học tốt!