Hỗ trợ: xuất hoá đơn GTGT 8%.
Móc khóa mica Tại Xưởng
2.100+ Đã đặt hàng

Móc Khóa Mica & Standee

In Anime, Logo Trường, Lớp Học
MUA 1 TẶNG 1 HÔM NAY
Free Thiết Kế Freeship từ 10c

Bài 6: Một chiếc thước mảnh có trục quay nằm ngang đi qua trọng tâm O của thước….

Bài 6: Một chiếc thước mảnh có trục quay nằm ngang đi qua trọng tâm O của thước….

Bài 6: Một chiếc thước mảnh có trục quay nằm ngang đi qua trọng tâm O của thước. Dùng hai ngón tay tác dụng vào thước một ngẫu lực đặt vào hai điểm A và B cách nhau 4,5 cm và có độ lớn \(F_{a}\) = \(F_{b}\) = 1N . Thanh quay đi một góc \(\alpha\) = 30\(^\circ\) . Hai lực luôn luôn nằm ngang và vẫn đặt tại A và B (hình vẽ).
a) Xác định cánh tay đòn của ngẫu lực.
b) Tính momen của ngẫu lực.
Hỏi bởi:
2 câu trả lời
▲ 7✔
Chào các em! Hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau chinh phục một bài tập thú vị về ngẫu lực trong chương trình Vật lý lớp 10. Các em hãy cùng mở Sách giáo khoa trang 29, chúng ta sẽ giải bài tập số 6.

Trước hết, chúng ta cùng phân tích đề bài một chút. Đề bài cho chúng ta một chiếc thước mảnh có trục quay nằm ngang đi qua trọng tâm O. Có hai lực tác dụng vào thước tại hai điểm A và B, cách nhau 4,5 cm. Hai lực này có độ lớn bằng nhau 1N và luôn nằm ngang. Khi chịu tác dụng của hai lực này, thước quay đi một góc 30 độ.

Bây giờ, chúng ta sẽ đi vào từng câu hỏi.

a) Xác định cánh tay đòn của ngẫu lực.

Các em nhớ lại khái niệm về ngẫu lực. Ngẫu lực là một hệ gồm hai lực song song, ngược chiều, có độ lớn bằng nhau và tác dụng vào hai điểm khác nhau của vật rắn.

Trong bài toán này, hai lực \(F_a\) và \(F_b\) chính là hai lực tạo thành ngẫu lực.
Đề bài cho biết hai điểm A và B cách nhau 4,5 cm. Hai lực này luôn luôn nằm ngang và được đặt tại A và B. Trục quay đi qua trọng tâm O của thước.

Để xác định cánh tay đòn của ngẫu lực, chúng ta cần xem xét khoảng cách vuông góc từ trục quay tới giá của từng lực. Tuy nhiên, với ngẫu lực, chúng ta thường quan tâm đến khoảng cách giữa hai điểm đặt lực, và xét đến sự thay đổi góc quay.

Trong trường hợp này, hai lực luôn nằm ngang. Trục quay nằm ngang đi qua trọng tâm O. Khi thước quay một góc \(\alpha\), hai điểm A và B sẽ di chuyển theo. Tuy nhiên, khoảng cách giữa hai điểm A và B không thay đổi, nó vẫn là 4,5 cm.

Hãy tưởng tượng thước đang ở vị trí ban đầu (không quay). Hai lực có thể tác dụng theo chiều nào đó, nhưng chúng ta cần xác định cánh tay đòn tại thời điểm vật quay đi một góc \(\alpha\).

Đề bài nói “Hai lực luôn luôn nằm ngang và vẫn đặt tại A và B”. Điều này có nghĩa là hướng của lực không đổi (luôn nằm ngang), nhưng vị trí A và B thay đổi khi thước quay.

Cánh tay đòn của một lực được định nghĩa là khoảng cách từ trục quay đến giá của lực.
Ở đây, chúng ta có một ngẫu lực. “Cánh tay đòn của ngẫu lực” thường được hiểu là khoảng cách giữa hai giá của hai lực. Tuy nhiên, cách hiểu này chưa hoàn toàn chính xác khi vật quay.

Hãy nhìn vào hình vẽ (trong Sách giáo khoa). Chúng ta thấy rõ ràng hai lực \(F_a\) và \(F_b\) song song, ngược chiều và tác dụng vào hai điểm khác nhau trên thước. Trục quay đi qua O.

Khi thước quay đi một góc \(\alpha\) = 30\(^\circ\), hai lực vẫn nằm ngang. Chúng ta cần xác định khoảng cách vuông góc từ trục quay tới giá của mỗi lực.

Giả sử ban đầu thước nằm ngang. Nếu hai lực tác dụng vuông góc với thước, thì khoảng cách từ O đến A và O đến B sẽ quyết định cánh tay đòn. Nhưng ở đây, lực nằm ngang.

Chúng ta hãy xem xét định nghĩa momen ngẫu lực: Momen ngẫu lực bằng tích của độ lớn một lực với cánh tay đòn của ngẫu lực. Cánh tay đòn của ngẫu lực là khoảng cách giữa hai giá của hai lực đó.

Tuy nhiên, đề bài cho biết “Hai lực luôn luôn nằm ngang”.
Khi thước quay đi một góc \(\alpha\), vị trí A và B thay đổi. Giả sử ban đầu thước nằm ngang. Lực \(F_a\) tác dụng tại A, lực \(F_b\) tác dụng tại B. Hai lực này luôn nằm ngang.

Hãy tưởng tượng khi thước quay đi một góc \(\alpha\) so với phương ngang.
Khoảng cách giữa hai điểm A và B là \(d\) = 4,5 cm.
Trục quay đi qua O.

Trong trường hợp này, để xác định cánh tay đòn của ngẫu lực, chúng ta cần tìm khoảng cách vuông góc giữa hai giá của hai lực.
Vì hai lực luôn nằm ngang, và chúng ta đang xét đến vật quay đi một góc \(\alpha\), thì hiệu quả của hai lực này tạo ra mômen quay phụ thuộc vào sự tách biệt của chúng theo phương vuông góc với trục quay.

Quan sát hình vẽ, có thể hiểu như sau:
Hai lực \(F_a\) và \(F_b\) có độ lớn bằng nhau, ngược chiều và song song. Chúng tác dụng lên hai điểm A và B trên thước. Khoảng cách giữa A và B là \(d\). Trục quay đi qua O.
Khi thước quay đi một góc \(\alpha\), hai lực này luôn giữ phương ngang.

Cánh tay đòn của ngẫu lực, ký hiệu là \(d_{ngẫu}\), chính là khoảng cách giữa hai giá của hai lực.
Nếu hai lực nằm ngang và trục quay nằm ngang, khi thước quay một góc \(\alpha\), thì khoảng cách hiệu quả giữa hai lực theo phương vuông góc với mặt phẳng quay sẽ thay đổi.

Tuy nhiên, cách hiểu phổ biến nhất và phù hợp với công thức tính momen ngẫu lực là:
Cánh tay đòn của ngẫu lực là khoảng cách giữa hai điểm đặt lực, nhân với sin của góc giữa đường thẳng nối hai điểm đó và phương của lực.

Trong trường hợp này, \(d\) = 4,5 cm là khoảng cách giữa A và B.
Đề bài nói “Hai lực luôn luôn nằm ngang”.
Nếu chúng ta xem xét trường hợp đơn giản nhất, khi thước ban đầu nằm ngang, và hai lực tác dụng vuông góc với thước, thì cánh tay đòn của ngẫu lực chính là khoảng cách giữa A và B.

Nhưng ở đây, hai lực luôn nằm ngang. Điều này có nghĩa là hướng của lực không đổi.
Khi thước quay đi một góc \(\alpha\) = 30\(^\circ\), phương của thước không còn nằm ngang nữa.

Nếu trục quay nằm ngang và hai lực nằm ngang, khi thước quay, thì khoảng cách hiệu quả giữa hai giá của lực sẽ thay đổi.
Chúng ta cần xem xét hình chiếu của khoảng cách AB lên phương vuông góc với mặt phẳng quay.

Hãy tưởng tượng trục quay là trục Ox (nằm ngang). Lực tác dụng theo phương Oy (cũng nằm ngang).
Khoảng cách AB là 4,5 cm.
Khi thước quay một góc \(\alpha\), điểm A và B di chuyển.

Trong nhiều bài toán về ngẫu lực, “cánh tay đòn của ngẫu lực” được hiểu là khoảng cách giữa hai điểm tác dụng lực, nhân với sin của góc giữa đường thẳng nối hai điểm và phương của lực.
Đề bài cho hai lực luôn nằm ngang.
Giả sử ban đầu thước nằm ngang. Lực tác dụng theo phương ngang.
Khi thước quay một góc \(\alpha\), phương của thước tạo với phương ngang một góc \(\alpha\).

Nếu ta vẽ một đường thẳng nối A và B, đường thẳng này sẽ hợp với phương ngang một góc \(\alpha\) (hoặc \(-\alpha\)).
Hai lực có phương nằm ngang.
Cánh tay đòn của ngẫu lực là khoảng cách giữa hai giá của hai lực, đo theo phương vuông góc với hai lực đó.

Để đơn giản hóa, chúng ta hãy xem xét sự phân bố của hai lực tạo ra momen quay.
Momen của lực \(F_a\) đối với trục quay O là \(M_a = F_a \cdot d_a\), với \(d_a\) là cánh tay đòn của \(F_a\).
Momen của lực \(F_b\) đối với trục quay O là \(M_b = F_b \cdot d_b\), với \(d_b\) là cánh tay đòn của \(F_b\).

Do hai lực \(F_a\) và \(F_b\) tạo thành ngẫu lực, chúng sẽ gây ra một momen tổng cộng.
Momen của ngẫu lực bằng tích của độ lớn một lực với cánh tay đòn của ngẫu lực.
Cánh tay đòn của ngẫu lực là khoảng cách vuông góc giữa hai giá của hai lực.

Hãy xem xét trường hợp các lực luôn nằm ngang. Trục quay nằm ngang.
Khi thước quay đi một góc \(\alpha\), khoảng cách giữa hai giá của hai lực, đo theo phương vuông góc với phương của lực, sẽ là \(d \sin \alpha\).
Ở đây, \(d\) là khoảng cách giữa A và B, bằng 4,5 cm.

Vậy, cánh tay đòn của ngẫu lực \(d_{ngẫu}\) sẽ là:
\(d_{ngẫu} = d \sin \alpha\)
\(d_{ngẫu} = 4,5 \text{ cm} \cdot \sin(30^\circ)\)
\(d_{ngẫu} = 0,045 \text{ m} \cdot 0,5\)
\(d_{ngẫu} = 0,0225 \text{ m}\)

Vậy cánh tay đòn của ngẫu lực là 0,0225 m hay 2,25 cm.

b) Tính momen của ngẫu lực.

Công thức tính momen của ngẫu lực là:
\(M = F \cdot d_{ngẫu}\)
trong đó:
\(F\) là độ lớn của một trong hai lực tạo thành ngẫu lực.
\(d_{ngẫu}\) là cánh tay đòn của ngẫu lực.

Theo đề bài, độ lớn của mỗi lực là \(F_a = F_b = 1 \text{ N}\).
Và chúng ta đã tính được cánh tay đòn của ngẫu lực ở câu a) là \(d_{ngẫu} = 0,0225 \text{ m}\).

Vậy, momen của ngẫu lực là:
\(M = 1 \text{ N} \cdot 0,0225 \text{ m}\)
\(M = 0,0225 \text{ Nm}\)

Vậy, momen của ngẫu lực là 0,0225 Nm.

Các em thấy đấy, để giải bài tập này, chúng ta cần nắm vững định nghĩa về ngẫu lực và cách xác định cánh tay đòn của nó, đặc biệt là khi vật có sự quay.

Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, các em cứ mạnh dạn hỏi thầy nhé!
Chúc các em học tốt!

Trả lời bởi: Giáo viên Chuyên Môn
▲ 1

Đáp án:

 \(0,039Nm\)

Giải thích các bước giải:

Ta có: 

\(\begin{array}{l}
\cos \alpha  = \dfrac{{BI}}{{AB}}\\
 \Rightarrow BI = AB.\cos \alpha  = 4,{5.10^{ – 2}}.\cos 30 = 0,039m
\end{array}\)

Momen của ngẫu lực là:

\( \Rightarrow M = F.BI = 1.0,039 = 0,039Nm\)

Trả lời bởi: doanminhphuong342

Viết một bình luận

Cam kết từ xưởng
Cam kết giải quyết 100% sự cố và có test màu, test mẫu
Test màu Test mẫu
Đơn hàng gặp vấn đề (tracking, hàng lỗi, in sai, thiếu sót)? Chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ bạn!
Hỗ trợ qua Zalo ngay
Test màu
Kiểm tra màu trước khi in hàng loạt, tránh lệch so với thiết kế.
Test mẫu
Duyệt mẫu thực tế trước khi sản xuất số lượng lớn.
Đổi trả & hoàn tiền
Hàng lỗi hoặc in sai được xử lý theo chính sách rõ ràng.
Hỗ trợ tracking
Đơn chậm hoặc thiếu mã vận đơn, nhắn Zalo để được kiểm tra ngay.
WhatsApp
Facebook
Chat Zalo
Zalo
097.538.4646
Zalo
Giới Thiệu Xưởng In