Câu 1: Phương thức biểu đạt chính của bài thơ
Để xác định phương thức biểu đạt chính, các em cần tự hỏi: Tác giả viết bài thơ này chủ yếu để làm gì? Để kể chuyện, để miêu tả, hay để bộc lộ cảm xúc?
Trong bài thơ “Mẹ và quả”, tác giả đã kể lại hình ảnh người mẹ tần tảo bên giàn bí, giàn bầu và suy ngẫm về công lao của mẹ. Từng câu chữ đều thấm đượm tình cảm.
Vì vậy, phương thức biểu đạt chính của bài thơ là biểu cảm.
Mục đích chính của tác giả là để bộc lộ tình yêu thương, lòng biết ơn sâu sắc và những suy ngẫm của mình về sự hi sinh của người mẹ. Bên cạnh đó, bài thơ có sự kết hợp hài hòa với các phương thức khác như miêu tả (tả hình ảnh quả bí, quả bầu, dáng mẹ) và tự sự (kể về quá trình những người con lớn lên) để làm cho cảm xúc được thể hiện một cách chân thực và sinh động hơn.

Câu 2: Thể thơ được sử dụng trong bài thơ
Để xác định thể thơ, các em hãy làm một bước đơn giản là đếm số tiếng (âm tiết) trong mỗi dòng thơ.
Ví dụ:
“Những mùa quả mẹ tôi hái được” -> có 8 tiếng.
“Mẹ vẫn trông vào tay mẹ vun trồng” -> có 8 tiếng.
Hầu hết các dòng thơ trong bài đều có 8 tiếng. Vì vậy, bài thơ được viết theo thể thơ tám chữ.
Tuy nhiên, các em có thể thấy cách gieo vần, ngắt nhịp trong bài khá tự do, không bị gò bó theo một quy luật chặt chẽ. Điều này giúp cho giọng thơ trở nên tự nhiên, gần gũi, giống như lời tâm tình, trò chuyện của người con với mẹ.

Câu 3: Biện pháp tu từ trong hai câu thơ
Hai câu thơ cần phân tích là:
“Lũ chúng tôi từ tay mẹ lớn lên
Còn những bí và bầu thì lớn xuống”
Trong hai câu thơ này, tác giả đã sử dụng rất thành công biện pháp tu từ đối lập – tương phản.
– Sự đối lập được thể hiện qua các hình ảnh:

• “Lũ chúng tôi” (chỉ những người con) >< “những bí và bầu” (chỉ thành quả lao động của mẹ).
• “lớn lên” (chỉ sự trưởng thành, vươn cao, hướng tới tương lai của con người) >< “lớn xuống” (chỉ sự trĩu nặng của quả trên giàn, một cách diễn đạt rất sáng tạo).

– Tác dụng: Biện pháp tu từ này tạo ra một sự so sánh đầy ấn tượng. Nó không chỉ miêu tả hướng phát triển ngược chiều của con người và sự vật, mà qua đó còn khắc sâu ý nghĩa về sự hi sinh thầm lặng của mẹ. Mẹ vất vả vun trồng để chắt chiu những “quả” ngọt nuôi con “lớn lên”. Sự “lớn xuống” của bí, của bầu cũng giống như sự nặng oằn trên đôi vai mẹ, tất cả đều dành cho sự “lớn lên” của các con.

Câu 4: Nội dung chính của bài thơ
Sau khi phân tích các yếu tố trên, chúng ta có thể rút ra nội dung chính của bài thơ như sau:
Bài thơ “Mẹ và quả” ca ngợi tình yêu thương bao la, sự hi sinh thầm lặng, đức tính cần cù, chắt chiu của người mẹ dành cho các con. Đồng thời, bài thơ cũng là lời tâm sự, là lòng biết ơn sâu sắc và những suy ngẫm trưởng thành của người con khi nhận ra công lao trời biển của mẹ từ những điều bình dị, gần gũi nhất.

Hy vọng qua phần giải đáp chi tiết của cô, các em đã hiểu sâu sắc hơn về bài thơ rất cảm động này. Chúc các em học tốt môn Ngữ Văn nhé