BÀN VỀ NHÂN VẬT THÁNH GIÓNG
(Hoàng Tiền Tựu)
Truyện Thánh Gióng là tác phẩm lớn …
(Hoàng Tiền Tựu)
Truyện Thánh Gióng là tác phẩm lớn đầu tiên về đề tài giữ nước chống xâm lược. Nhân vật Thánh Gióng được xây dựng rất đặc sắc, vừa là một anh hùng phi thường với vẻ đẹp lí tưởng, vừa là một con người trần thể với những vẻ đẹp giản dị, gần gũi.
Trước hết, Thánh Gióng hội tụ những đặc điểm phi thường, thể hiện lí tưởng của nhân dân về người anh hùng đánh giặc cứu nước. Sự phi thường của nhân vật Gióng thể hiện qua những chi tiết về sự thụ thai thần ki của bà mẹ Gióng (như bà bắt đầu mang thai Gióng sau khi bà ướm thử bàn chân mình vào vết chân khổng lồ, bả mang thai Gióng mười hai tháng mới sinh…). Ở Gióng có cả sức mạnh của thể lực và sức mạnh của tỉnh thần, ý chí. Không có thể lực và ý chí chiến đầu phi thường, làm sao Thánh Gióng có thể nhỏ từng bụi tre đằng ngà đề tiếp tục truy kích và đánh tan giặc Ân xâm lược? Tất cả những chỉ tiết ấy đều nhằm mục đích đề cao người anh húng, làm cho người anh hùng có nguồn gốc siêu nhiên, thần thánh khác thường.
Nhìn chung, những yếu tố kì diệu khác thường trong nhân vật Gióng tuy khá nổi bật nhưng cũng không thể lấn át và thay thế được cái bình thường của con người trần thể. Nguồn gốc, lai lịch của Gióng Gióng thật rõ ràng, cụ thể và xác định. Căn bản và trước hết. Gióng là một Con Người, một người con của làng Phù Đổng, nước Văn Lang. đời Hùng Vương thứ sáu. Quá trình ra đời, trưởng thành và chiến thắng giặc ngoại xâm của Gióng đều gắn với những người dân bình dị. Dù có siêu nhiên kì áo đến đâu, Gióng vẫn phải “nằm trong bụng mẹ” (dù là mấy tháng). vẫn phải “uống nước, ăn cơm với cả (dù là mấy nong), vẫn phải mặc quần áo bằng vải của dân làng Phù Đồng (dù là cỡ rộng đến đâu). Và ngay cả ngựa sắt, roi sắt, áo giáp sắt của Gióng cũng là do vua Hùng tập hợp những người thợ rèn tài giỏi ở trong nước đúc nên.
Nhân vật Thánh Gióng thể hiện sức mạnh của nhân dân trong công cuộc giữ nước. Lực lượng chống giặc ngoại xâm, bảo vệ Tổ quốc của dân tộc bình thường tiềm ẩn trong nhân dân, tương tự như chú bẻ làng Gióng năm im không nói, không cười. Nhưng khi cô giặc thì tiếng gọi ấy đã tập hợp, thức tỉnh tất cả các lực lượng tiềm ẩn ấy của dân tộc và làm nên Thánh Gióng.
Khi chưa có giặc. Gióng là đứa trẻ nằm im không biết nói. Khi nghe tiếng gọi của non sông. Gióng vụt lớn lên và cất lời nhận nhiệm vụ đánh tan giặc. Thánh Gióng bay về trời. Quá trình phát triển của nhân vật Thánh Gióng dồi dào ý nghĩa nhân sinh và nên thơ, nên họa biết bao!
(Theo Hoàng Tiền Tựu, Bình giảng truyện dân gian, NXB Giáo dục, 2003)
Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản. Văn bản trên làm em nhỏ đến truyền thuyết nào?
Câu 2 : Tác giả có nhận xét như thế nào về nhân vật Thánh Gióng?
Câu 3 : Tìm và chỉ ra tác dụng của thành phần biệt lập được sử dụng trong câu văn: “Sự phi thường của nh vật Giỏng thể hiện qua những chi tiết về sự thụ thai thần kì của bà mẹ Giồng (như bà bắt đầu mang thai Giông sau khi bà ướm thử bàn chân mình vào vết chân khổng lồ, bà mang thai Gióng mười hai thâng mới sinh,…)”
Câu 4 : Hãy viết câu vân tác giả làm bằng chứng thể hiện đặc điểm phi thường của Thánh Gióng.
Câu 5: Văn bản trên thể hiện tình cảm gì của tác giả khi viết “Bàn về nhân vật Thánh Gióng”
Câu 6: Khi nói về sự phi thường của nhân vật Gióng, người viết đã đưa ra những bằng chứng nào?
Trước hết, chúng ta sẽ đi vào từng câu hỏi để làm rõ nội dung bài văn.
Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản. Văn bản trên làm em nhỏ đến truyền thuyết nào?
Quan sát kĩ văn bản, chúng ta có thể thấy tác giả chủ yếu đưa ra những nhận định, đánh giá, phân tích về nhân vật Thánh Gióng. Bên cạnh đó, văn bản còn có những lời văn mang tính giải thích, bình luận. Vì vậy, phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản này là nghị luận.
Với nội dung xoay quanh nhân vật Thánh Gióng, nhân vật này đã từng bước lớn lên, trở thành người anh hùng cứu nước, văn bản này gợi cho chúng ta nhớ đến truyền thuyết “Thánh Gióng”.
Câu 2: Tác giả có nhận xét như thế nào về nhân vật Thánh Gióng?
Tác giả Hoàng Tiền Tựu có một nhận xét rất bao quát và sâu sắc về nhân vật Thánh Gióng. Theo tác giả, Thánh Gióng là một nhân vật được xây dựng rất đặc sắc, hội tụ hai vẻ đẹp đối lập nhưng lại bổ sung cho nhau:
- Vừa là một anh hùng phi thường với vẻ đẹp lí tưởng: Thể hiện qua những chi tiết kỳ ảo, siêu nhiên, mang ý nghĩa tôn vinh người anh hùng.
- Vừa là một con người trần thể với những vẻ đẹp giản dị, gần gũi: Thể hiện qua những nét đời thường, gắn bó với nhân dân, mang đến sự gần gũi, thân thuộc.
Sự kết hợp hài hòa này đã tạo nên một hình tượng Thánh Gióng vừa vĩ đại, phi thường, vừa rất con người, rất Việt Nam.
Câu 3: Tìm và chỉ ra tác dụng của thành phần biệt lập được sử dụng trong câu văn: “Sự phi thường của nh vật Giỏng thể hiện qua những chi tiết về sự thụ thai thần kì của bà mẹ Giồng (như bà bắt đầu mang thai Giông sau khi bà ướm thử bàn chân mình vào vết chân khổng lồ, bà mang thai Gióng mười hai thâng mới sinh,…)”
Trong câu văn trên, thành phần biệt lập được sử dụng là “như bà bắt đầu mang thai Gióng sau khi bà ướm thử bàn chân mình vào vết chân khổng lồ, bà mang thai Gióng mười hai tháng mới sinh,…”. Đây là thành phần chú thích.
Tác dụng của thành phần chú thích này là:
- Giải thích, minh họa rõ hơn cho ý chính: Nó giúp người đọc hiểu cụ thể hơn về sự “thụ thai thần kì” của bà mẹ Gióng, làm rõ những chi tiết kỳ lạ, phi thường trong sự ra đời của nhân vật.
- Tăng tính thuyết phục cho lập luận: Bằng việc đưa ra các ví dụ cụ thể, tác giả đã làm cho nhận định của mình về sự phi thường của Gióng trở nên sinh động và có cơ sở hơn.
Câu 4: Hãy viết câu văn tác giả làm bằng chứng thể hiện đặc điểm phi thường của Thánh Gióng.
Để thể hiện đặc điểm phi thường của Thánh Gióng, tác giả đã đưa ra các câu văn sau làm bằng chứng:
- “Sự phi thường của nhân vật Gióng thể hiện qua những chi tiết về sự thụ thai thần kì của bà mẹ Gióng (như bà bắt đầu mang thai Gióng sau khi bà ướm thử bàn chân mình vào vết chân khổng lồ, bà mang thai Gióng mười hai tháng mới sinh…).”
- “Ở Gióng có cả sức mạnh của thể lực và sức mạnh của tỉnh thần, ý chí.”
- “Không có thể lực và ý chí chiến đầu phi thường, làm sao Thánh Gióng có thể nhỏ từng bụi tre đằng ngà để tiếp tục truy kích và đánh tan giặc Ân xâm lược?”
- “Tất cả những chỉ tiết ấy đều nhằm mục đích đề cao người anh húng, làm cho người anh hùng có nguồn gốc siêu nhiên, thần thánh khác thường.”
Câu 5: Văn bản trên thể hiện tình cảm gì của tác giả khi viết “Bàn về nhân vật Thánh Gióng”?
Khi viết “Bàn về nhân vật Thánh Gióng”, tác giả Hoàng Tiền Tựu thể hiện một tình cảm rất sâu sắc và đáng trân trọng. Đó là tình cảm ngưỡng mộ, tự hào về người anh hùng dân tộc Thánh Gióng.
Qua cách phân tích, bình luận về những phẩm chất phi thường, giản dị, gần gũi của Gióng, tác giả cho thấy sự thấu hiểu, trân trọng những giá trị mà hình tượng Thánh Gióng mang lại. Đồng thời, tác giả cũng thể hiện niềm tự hào về sức mạnh đoàn kết, ý chí bảo vệ Tổ quốc của nhân dân Việt Nam được gửi gắm qua hình tượng người anh hùng này.
Câu 6: Khi nói về sự phi thường của nhân vật Gióng, người viết đã đưa ra những bằng chứng nào?
Khi nói về sự phi thường của nhân vật Gióng, người viết đã đưa ra những bằng chứng sau:
- Về sự ra đời kỳ lạ: Sự thụ thai thần kì của bà mẹ Gióng. Cụ thể là bà mang thai sau khi ướm chân vào vết chân khổng lồ và mang thai mười hai tháng mới sinh.
- Về sức mạnh phi thường: “sức mạnh của thể lực và sức mạnh của tỉnh thần, ý chí”.
- Về khả năng chiến đấu: Việc “nhỏ từng bụi tre đằng ngà để tiếp tục truy kích và đánh tan giặc Ân xâm lược”.
Những chi tiết này được tác giả dẫn ra để khẳng định nguồn gốc “siêu nhiên, thần thánh khác thường” của người anh hùng, qua đó đề cao và tôn vinh Thánh Gióng.
Các em thấy đó, qua bài viết này, chúng ta không chỉ hiểu thêm về nhân vật Thánh Gióng mà còn thấy được tài năng phân tích, bình luận của tác giả. Bài học của chúng ta hôm nay đến đây là kết thúc. Các em về nhà ôn lại kiến thức và chuẩn bị cho bài học tiếp theo nhé!
Câu \(1:\)
\(+\) Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận.
\(+\) Văn bản nói về truyền thuyết: Thánh Gióng.
Câu \(2:\)
\(+\) Tác giả Hoàng Tiến Tựu nhận xét Thánh Gióng được xây dựng rất đặc sắc, mang vẻ đẹp hài hòa: vừa là một anh hùng phi thường, siêu nhiên với vẻ đẹp lí tưởng, vừa là một con người trần thể, gần gũi với nguồn gốc rõ ràng. Gióng là biểu tượng cho sức mạnh của nhân dân trong công cuộc giữ nước.
Câu \(3:\)
\(+\) Thành phần biệt lập: “như bà bắt đầu mang thai Gióng sau khi bà ướm thử bàn chân mình vào vết chân khổng lồ, bà mang thai Gióng mười hai tháng mới sinh,…” – thành phần phụ chú.
\(+\) Tác dụng: Bổ sung, giải thích rõ các chi tiết về sự phi thường của Gióng.
Câu \(4:\)
\(+\) Câu văn: “Không có thể lực và ý chí chiến đấu phi thường, làm sao Thánh Gióng có thể nhổ từng bụi tre đằng ngà để tiếp tục truy kích và đánh tan giặc Ân xâm lược?”
Câu \(5:\)
\(+\) Văn bản thể hiện sự trân trọng, ngưỡng mộ và đề cao hình tượng người anh hùng làng Gióng. Tác giả tự hào về truyền thống yêu nước, sức mạnh tiềm ẩn của nhân dân Việt Nam được thể hiện qua nhân vật.
\(+\) Sự thụ thai thần kì như ướm chân vào vết chân khổng lồ.
\(+\) Mang thai mười hai tháng mới sinh.
\(+\) Khi nghe tiếng gọi của non sông, Gióng vụt lớn lên và cất lời nhận nhiệm vụ.
\(+\) Nhổ bụi tre đằng ngà để đánh giặc.
\(+\) Thánh Gióng bay về trời.
\(color{pink}{#heoocteeok}\)