Để giải bài toán này, chúng ta sẽ dùng phương pháp quy về tỉ số so với tổng số bi. Em hãy coi tổng số bi của cả bốn bạn là 1 đơn vị nhé.

1. Tìm phân số chỉ số bi của bạn Xuân so với tổng số bi:

Theo đề bài, số bi của Xuân bằng \( \frac{1}{3} \) số bi của ba bạn kia.
Ta có sơ đồ:
Số bi của Xuân: |—|
Số bi ba bạn kia: |—|—|—|
Nhìn vào sơ đồ, ta thấy tổng số phần bằng nhau là: \( 1 + 3 = 4 \) (phần)
Như vậy, số bi của cả bốn bạn tương ứng với 4 phần, trong đó số bi của Xuân là 1 phần.
Vậy, số bi của Xuân bằng \( \frac{1}{4} \) tổng số bi.

2. Tìm phân số chỉ số bi của bạn Hạ so với tổng số bi:

Tương tự, số bi của Hạ bằng \( \frac{3}{5} \) số bi của ba bạn kia.
Ta có sơ đồ:
Số bi của Hạ: |—|—|—|
Số bi ba bạn kia: |—|—|—|—|—|
Tổng số phần bằng nhau là: \( 3 + 5 = 8 \) (phần)
Vậy, số bi của Hạ bằng \( \frac{3}{8} \) tổng số bi.

3. Tìm phân số chỉ số bi của bạn Thu so với tổng số bi:

Trước hết, ta tìm phân số chỉ tổng số bi của hai bạn Xuân và Hạ:
\[ \frac{1}{4} + \frac{3}{8} = \frac{2}{8} + \frac{3}{8} = \frac{5}{8} \text{ (tổng số bi)} \]
Theo đề bài, số bi của Thu bằng \( \frac{4}{15} \) số bi của hai bạn Xuân và Hạ.
Vậy, số bi của Thu là:
\[ \frac{4}{15} \times \frac{5}{8} = \frac{20}{120} = \frac{1}{6} \text{ (tổng số bi)} \]
Vậy, số bi của Thu bằng \( \frac{1}{6} \) tổng số bi.

4. Tìm phân số chỉ số bi của bạn Đông so với tổng số bi:

Ta lấy tổng số bi (là 1 đơn vị) trừ đi tổng số bi của ba bạn Xuân, Hạ, Thu:
Phân số chỉ tổng số bi của ba bạn Xuân, Hạ, Thu là:
\[ \frac{1}{4} + \frac{3}{8} + \frac{1}{6} = \frac{6}{24} + \frac{9}{24} + \frac{4}{24} = \frac{19}{24} \text{ (tổng số bi)} \]
Phân số chỉ số bi của bạn Đông là:
\[ 1 – \frac{19}{24} = \frac{24}{24} – \frac{19}{24} = \frac{5}{24} \text{ (tổng số bi)} \]
Vậy, số bi của Đông bằng \( \frac{5}{24} \) tổng số bi.

5. Tìm tổng số bi của cả bốn bạn:

Đề bài cho biết hiệu số bi giữa Hạ và Đông là 16 viên. Ta sẽ tìm xem hiệu này tương ứng với bao nhiêu phần của tổng số bi.
Phân số chỉ hiệu số bi giữa Hạ và Đông là:
\[ \frac{3}{8} – \frac{5}{24} = \frac{9}{24} – \frac{5}{24} = \frac{4}{24} = \frac{1}{6} \text{ (tổng số bi)} \]
Như vậy, \( \frac{1}{6} \) tổng số bi thì bằng 16 viên. Đây là dạng bài toán “Tìm một số khi biết giá trị một phân số của nó” mà chúng ta đã học.
Tổng số bi của cả bốn bạn là:
\[ 16 : \frac{1}{6} = 16 \times 6 = 96 \text{ (viên bi)} \]

6. Tìm số bi của mỗi bạn:

Bây giờ thì đơn giản rồi, ta chỉ cần lấy tổng số bi nhân với phân số tương ứng của mỗi bạn.
Số bi của bạn Xuân là:
\[ 96 \times \frac{1}{4} = 24 \text{ (viên bi)} \]
Số bi của bạn Hạ là:
\[ 96 \times \frac{3}{8} = 36 \text{ (viên bi)} \]
Số bi của bạn Thu là:
\[ 96 \times \frac{1}{6} = 16 \text{ (viên bi)} \]
Số bi của bạn Đông là:
\[ 96 \times \frac{5}{24} = 20 \text{ (viên bi)} \]

Em có thể kiểm tra lại: Hiệu số bi của Hạ và Đông là \( 36 – 20 = 16 \) viên, đúng với đề bài rồi nhé!

Đáp số:
Bạn Xuân góp: 24 viên bi
Bạn Hạ góp: 36 viên bi
Bạn Thu góp: 16 viên bi
Bạn Đông góp: 20 viên bi

Thấy không nào? Chỉ cần chúng ta bình tĩnh phân tích từng dữ kiện của bài toán là sẽ tìm ra lời giải ngay. Lần sau gặp dạng bài tương tự, em cứ tự tin làm nhé! Chúc em học tốt!