Chào em!

Câu hỏi của em rất hay và thực tế, không chỉ là một vấn đề trong học tập mà còn là một trạng thái tâm lý, hành vi mà chúng ta có thể bắt gặp ở nhiều người, trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Với vai trò là giáo viên Ngữ Văn, thầy/cô khuyến khích các em hãy rèn luyện khả năng quan sát, phân tích để hiểu rõ hơn về bản thân và những người xung quanh, từ đó có thể tìm ra giải pháp phù hợp.

Thực ra, “bệnh lười học” không phải là một căn bệnh theo nghĩa y học, mà là một cách nói hình tượng để chỉ sự thiếu chủ động, thiếu động lực, và thường kèm theo các biểu hiện trốn tránh việc học. Dưới đây là một số dẫn chứng thực tế mà chúng ta thường thấy, thậm chí có thể tự nhận ra ở chính mình hoặc bạn bè:

1. Biểu hiện qua hành vi trì hoãn (Procrastination):

• Không làm bài tập ngay khi được giao: Dù biết bài tập về nhà phải nộp vào ngày mai hay tuần sau, nhưng các em lại thường để đến tối muộn hôm trước, hoặc thậm chí là sáng hôm sau mới vội vàng làm, dẫn đến làm qua loa, không chất lượng, hoặc không kịp làm xong.

• Hoãn việc học bài cũ: Luôn nghĩ “còn nhiều thời gian”, “để lát nữa học”, “mai học cũng được”, nhưng “lát nữa” và “mai” cứ thế trôi qua mà việc học vẫn chưa được thực hiện, khiến kiến thức bị hổng.

• Tìm đủ mọi lý do để không bắt đầu: Ví dụ: “Phải dọn bàn đã thì mới học được”, “phải uống cốc nước đã”, “phải kiểm tra điện thoại xem có tin nhắn gì không”,… và cứ thế bị cuốn vào những việc không liên quan đến học tập.

2. Biểu hiện qua sự xao nhãng, thiếu tập trung:

• Dễ bị phân tâm bởi các thiết bị điện tử: Đang ngồi vào bàn học nhưng cứ 5-10 phút lại cầm điện thoại lướt mạng xã hội, xem video ngắn, chơi game. Tâm trí không đặt vào sách vở mà nghĩ đến những nội dung giải trí.

• Mất tập trung trong giờ học: Ngồi trong lớp nhưng không nghe thầy cô giảng bài, thay vào đó là vẽ vời, nhìn ra ngoài cửa sổ, nói chuyện riêng với bạn, hoặc thậm chí là ngủ gật.

• Học nhưng không hiểu: Dù có mở sách vở, ngồi đúng tư thế nhưng đầu óc lại nghĩ vẩn vơ, không tiếp thu được kiến thức, phải đọc đi đọc lại nhiều lần mà vẫn không đọng lại gì.

3. Biểu hiện qua sự thiếu trách nhiệm và né tránh khó khăn:

• Chép bài bạn, quay cóp trong kiểm tra: Thay vì tự mình tìm hiểu, suy nghĩ để hoàn thành bài tập, các em lại chọn cách sao chép, hoặc trong các bài kiểm tra thì gian lận để có điểm mà không cần nỗ lực.

• Chỉ chọn những bài tập dễ làm, bỏ qua bài khó: Khi gặp một bài toán khó, một câu hỏi Ngữ Văn cần tư duy sâu, thay vì cố gắng suy nghĩ, tìm tòi, các em lại nhanh chóng bỏ cuộc, chuyển sang bài dễ hơn hoặc bỏ qua hoàn toàn.

• Đổ lỗi cho hoàn cảnh: “Đề khó quá”, “Thầy/cô giảng không hiểu”, “Em không có thời gian”, “Em không có năng khiếu môn này”,… là những lời biện hộ thường thấy.

4. Biểu hiện qua thái độ và cảm xúc:

• Thờ ơ, thiếu hứng thú với việc học: Không cảm thấy niềm vui, sự tò mò khi học tập. Coi việc học là một gánh nặng, một nhiệm vụ bắt buộc chứ không phải cơ hội để phát triển bản thân.

• Dễ chán nản, bỏ cuộc: Khi gặp một chút trở ngại, khó khăn trong học tập là nản lòng, muốn dừng lại, không muốn tiếp tục cố gắng.

• Sợ hãi thất bại: Vì sợ không làm được bài, sợ bị điểm kém, sợ bị thầy cô, bạn bè đánh giá nên thà không làm còn hơn, hoặc không dám thử sức.

5. Biểu hiện qua kết quả học tập và sự phát triển cá nhân:

• Điểm số thấp, kiến thức hổng: Đây là hệ quả rõ ràng nhất của lười học. Không nắm vững bài cũ, không hiểu bài mới dẫn đến điểm kém, mất gốc kiến thức.

• Khả năng tư duy kém phát triển: Vì ít động não, ít giải quyết vấn đề, nên khả năng phân tích, tổng hợp, sáng tạo bị hạn chế.

• Mất đi cơ hội: Bỏ lỡ các cơ hội học bổng, các cuộc thi, hoặc những con đường phát triển bản thân tốt đẹp hơn trong tương lai.

Vậy, làm thế nào để vượt qua “căn bệnh” này? Điều quan trọng nhất là nhận thức và mong muốn thay đổi. Các em có thể bắt đầu từ những việc nhỏ như:

• Đặt mục tiêu rõ ràng và cụ thể: Mục tiêu lớn cần được chia thành nhiều mục tiêu nhỏ hơn, dễ thực hiện hơn.

• Lập kế hoạch học tập: Thời gian biểu cụ thể cho từng môn, từng bài tập. Tuân thủ kế hoạch này một cách nghiêm túc.

• Loại bỏ các yếu tố gây xao nhãng: Tắt thông báo điện thoại, tìm một không gian học tập yên tĩnh, sạch sẽ.

• Tìm nguồn cảm hứng: Xem các video truyền động lực, đọc sách về các tấm gương vượt khó, tìm ra lý do thực sự mình cần học tập.

• Học tập chủ động: Thay vì tiếp thu thụ động, hãy đặt câu hỏi, tìm hiểu sâu, thảo luận với bạn bè và thầy cô.

• Tự thưởng cho bản thân: Khi hoàn thành một mục tiêu nhỏ, hãy tự thưởng cho mình một điều gì đó để tạo động lực.

Thầy/cô tin rằng, với sự nỗ lực và ý chí, bất kỳ ai cũng có thể vượt qua sự lười biếng và gặt hái được những thành công xứng đáng. Hãy luôn nhớ rằng, kiến thức là chìa khóa mở cánh cửa tương lai tươi sáng cho các em!