Chào em,

Cô rất vui khi em quan tâm và có tinh thần chuẩn bị cho bài thực hành quan trọng này. Bài thực hành Mổ ếch là một cơ hội rất tốt để chúng ta quan sát trực tiếp cấu tạo các cơ quan bên trong của động vật, giúp em hiểu sâu hơn những kiến thức đã học trong sách.

Em đừng quá lo lắng nhé, cô sẽ hướng dẫn em thật chi tiết từng bước một, đúng theo chương trình Sinh học lớp 7. Chúng ta cùng bắt đầu nào!

BÀI THỰC HÀNH: QUAN SÁT CẤU TẠO TRONG CỦA ẾCH ĐỒNG

I. CÔNG TÁC CHUẨN BỊ

Để buổi thực hành diễn ra thuận lợi, em cần chuẩn bị đầy đủ các dụng cụ sau:

1. Mẫu vật: 1 con ếch đồng sống.

2. Dụng cụ mổ: Khay mổ, bộ đồ mổ gồm kéo sắc, dao mổ, kẹp (panh), dùi nhọn.

3. Dụng cụ cố định: Đinh ghim (4 chiếc).

4. Dụng cụ khác: Bông thấm nước.

II. CÁCH LÀM CHO ẾCH NGẤT (HỦY TỦY)

Đây là bước rất quan trọng mà em đã hỏi. Trong khoa học, chúng ta không “giết” ếch một cách tùy tiện mà sẽ thực hiện một thao tác gọi là hủy tủy. Mục đích của việc này là phá hủy hệ thần kinh trung ương (não và tủy sống) để ếch không còn cảm giác đau đớn và không cử động nữa, giúp chúng ta dễ dàng thực hiện các thao tác mổ và quan sát. Đây là một phương pháp nhân đạo và cần thiết trong thực hành.

Các bước hủy tủy ếch:

Bước 1: Em dùng tay trái giữ chặt ếch, sao cho đầu ếch hướng lên trên. Ngón trỏ của em đặt trên đầu ếch, ngón cái đặt dưới hàm của nó.

Bước 2: Dùng ngón trỏ miết nhẹ dọc theo sống lưng của ếch, từ đầu xuống. Em sẽ cảm nhận được một chỗ lõm nhỏ ở ngay sau hộp sọ, đó chính là khớp đầu – cổ.

Bước 3: Một tay vẫn giữ chặt ếch. Tay còn lại cầm dùi nhọn, cắm vào vị trí lõm vừa xác định, hướng mũi dùi về phía đầu một góc khoảng 45 độ.

Bước 4: Đẩy nhẹ dùi vào trong hộp sọ rồi xoáy nhẹ để hủy não.

Bước 5: Rút dùi ra, vẫn giữ nguyên ở lỗ đó và quay ngược mũi dùi luồn vào trong ống sống dọc theo sống lưng để hủy tủy sống.

Bước 6: Khi tủy sống đã bị phá hủy hoàn toàn, hai chi sau của ếch sẽ duỗi thẳng ra. Em có thể kiểm tra bằng cách dùng kẹp kẹp vào chi sau, nếu ếch không co chân lại là em đã thực hiện thành công.

III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH MỔ

Sau khi đã hủy tủy ếch, em hãy bình tĩnh và cẩn thận thực hiện theo các bước sau nhé.

Bước 1: Đặt ếch lên khay mổ

Đặt ếch nằm ngửa trong khay mổ. Dùng 4 chiếc đinh ghim để ghim chặt 4 chi của ếch vào khay. Kéo căng 4 chi ra 4 góc để da bụng của ếch căng ra, dễ thao tác hơn.

Bước 2: Rạch da bụng

Dùng kẹp nhấc một lớp da ở phần bụng dưới của ếch lên.

Dùng kéo cắt một lỗ nhỏ trên lớp da vừa kẹp. Lưu ý: Việc nhấc da lên là để không cắt phải các cơ quan nội tạng bên dưới.

Từ lỗ cắt đó, đưa mũi kéo vào và cắt một đường thẳng dọc theo đường giữa bụng, từ dưới lên trên qua vùng ngực.

Bước 3: Rạch lớp cơ bụng

Sau khi lật da sang hai bên, em sẽ thấy lớp cơ bụng màu hồng nhạt.

Em lặp lại thao tác như với lớp da: dùng kẹp nhấc nhẹ lớp cơ bụng lên và dùng kéo cắt một đường dọc theo đường cắt da lúc nãy. Hãy cắt thật cẩn thận để không làm vỡ các nội quan bên trong.

Cắt thêm các đường rạch ngang sang hai bên để mở rộng xoang cơ thể. Dùng ghim để ghim các vạt cơ và da sang hai bên.

Lúc này, toàn bộ các cơ quan bên trong khoang bụng và ngực của ếch sẽ hiện ra.

Bước 4: Quan sát các hệ cơ quan

Bây giờ là lúc em quan sát và nhận biết các cơ quan. Em hãy quan sát lần lượt theo thứ tự để không bỏ sót nhé:

1. Hệ tiêu hóa: Dễ thấy nhất là khối gan to, màu nâu đỏ. Lật gan lên em sẽ thấy túi mật nhỏ màu xanh. Bên dưới là dạ dày hình chữ U, nối với ruột non (dài, nhỏ, cuộn khúc) và ruột già. Cuối cùng là lỗ huyệt.

2. Hệ tuần hoàn: Nằm ở giữa khoang ngực, phía trên gan là tim, còn đập nhẹ nếu em hủy tủy đúng cách. Tim ếch có 3 ngăn (2 tâm nhĩ, 1 tâm thất) nằm trong màng tim.

3. Hệ hô hấp: Ở hai bên tim là hai lá phổi nhỏ, mỏng, có nhiều mạch máu.

4. Hệ bài tiết: Tách ruột sang một bên, em sẽ thấy hai dải thận màu đỏ sẫm, dẹt, nằm sát hai bên cột sống.

5. Hệ sinh sản:

– Nếu là ếch cái: Em sẽ thấy hai buồng trứng rất to, chứa đầy các hạt trứng nhỏ li ti màu đen trắng.

– Nếu là ếch đực: Em sẽ thấy hai tinh hoàn nhỏ, hình hạt đậu, màu vàng nhạt nằm ở mặt trước của thận.

IV. NHỮNG ĐIỀU CẦN LƯU Ý

– Buổi thực hành này BẮT BUỘC phải được thực hiện dưới sự hướng dẫn và giám sát của giáo viên tại phòng thí nghiệm.

– Thao tác với dao, kéo phải hết sức cẩn thận để tránh bị thương.

– Sau khi thực hành xong, em cần dọn dẹp vệ sinh sạch sẽ khu vực làm việc, rửa sạch dụng cụ và rửa tay bằng xà phòng.

– Mục tiêu của bài học là để quan sát, vì vậy hãy thao tác nhẹ nhàng, tránh làm nát các cơ quan.

Chúc em có một buổi thực hành thành công và học hỏi được nhiều điều bổ ích! Nếu có bất kỳ thắc mắc nào khác, đừng ngần ngại hỏi cô nhé.