Cảm nhận của em về bài thơ Tức cảnh Pác Bó
Ko chép mạng ạ
Ko chép mạng ạ
Để cảm nhận trọn vẹn bài thơ này, chúng ta sẽ đi qua từng bước, phân tích cụ thể từng câu thơ, từng hình ảnh, dựa trên kiến thức đã học trong Sách giáo khoa Ngữ Văn lớp 8 nhé.
Bước 1: Tìm hiểu chung về tác phẩm
Trước hết, các em cần nhớ lại một vài thông tin cơ bản về bài thơ:
* Tác giả: Chủ tịch Hồ Chí Minh. Các em biết đó, Bác không chỉ là một vị lãnh tụ vĩ đại mà còn là một nhà thơ kiệt xuất. Thơ của Bác thường mang đậm dấu ấn cá nhân, chất thép và chất tình.
* Hoàn cảnh sáng tác: Bài thơ được Bác sáng tác vào năm 1941, tại Pác Bó, Cao Bằng, khi Bác trở về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam sau hơn 30 năm bôn ba ở nước ngoài. Đây là giai đoạn Bác sống và làm việc trong điều kiện vô cùng khó khăn, thiếu thốn.
* Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt. Đây là một thể thơ truyền thống của Việt Nam, với 4 câu, mỗi câu 7 chữ. Thể thơ này đòi hỏi sự cô đọng, súc tích, mỗi câu, mỗi chữ đều mang nhiều hàm ý.
Bước 2: Phân tích chi tiết từng câu thơ
Bây giờ, chúng ta sẽ đi sâu vào từng câu thơ để cảm nhận ý nghĩa của nó.
Câu thơ thứ nhất: “Sáng ra bờ suối, tối vào hang”
* Hình ảnh: “Bờ suối”, “hang”. Đây là những hình ảnh rất đỗi bình dị, quen thuộc trong cuộc sống ở núi rừng.
* Hoạt động: “Sáng ra”, “tối vào”. Chỉ hai hoạt động đơn giản, lặp đi lặp lại.
* Cảm nhận: Qua hai hình ảnh và hai hành động này, ta thấy cuộc sống của Bác những ngày ở Pác Bó thật đơn sơ, gần gũi với thiên nhiên. “Hang” không phải là nơi ở tiện nghi, sang trọng, mà là nơi trú ẩn, làm việc trong hoàn cảnh bí mật, gian khổ. Tuy nhiên, cách diễn đạt “sáng ra… tối vào” lại không hề mang vẻ u ám, mệt mỏi. Nó gợi lên một nếp sinh hoạt đều đặn, nhịp nhàng, như một lẽ tự nhiên.
Câu thơ thứ hai: “Cháo bẹ, rau măng, vẫn sẵn sàng”
* Hình ảnh: “Cháo bẹ”, “rau măng”. Đây là những loại thực phẩm rất đỗi bình thường, thậm chí là “khổ” đối với nhiều người. “Cháo bẹ” làm từ vỏ cây, “rau măng” là măng rừng.
* Hoạt động/Trạng thái: “vẫn sẵn sàng”. Từ “vẫn” cho thấy sự quen thuộc, còn “sẵn sàng” lại mang một ý nghĩa tích cực, chủ động.
* Cảm nhận: Bữa ăn đạm bạc, thiếu thốn là vậy, nhưng Bác lại dùng từ “sẵn sàng”. Điều này thể hiện thái độ ung dung, tự tại, không hề than vãn, bi quan trước hoàn cảnh khó khăn. Bác xem đó là lẽ thường tình, là điều kiện chấp nhận được để hoàn thành nhiệm vụ cách mạng. Nó còn gợi lên sự no đủ một cách tinh thần, bởi lẽ Bác có điều quan trọng hơn là mục tiêu giải phóng dân tộc.
Câu thơ thứ ba: “Ngày thường vui vẻ, cảnh giàu sang”
* Quan hệ giữa các vế: Ở đây có một sự đối lập thú vị. “Ngày thường” (những ngày làm việc bình thường, có thể hiểu là không có gì đặc biệt) lại gắn với “vui vẻ”. “Cảnh giàu sang” ở đây lại không phải là sự giàu có về vật chất, mà là sự “giàu sang” về tinh thần, về ý nghĩa của cuộc sống.
* Cảm nhận: Câu thơ này thể hiện một tư tưởng rất lớn. Dù cuộc sống vật chất thiếu thốn, nhưng tâm hồn Bác lại vô cùng phong phú, lạc quan. Sự “giàu sang” mà Bác có chính là niềm vui, niềm hạnh phúc khi được sống, làm việc và cống hiến cho sự nghiệp cách mạng. Cái “giàu sang” này đến từ lòng yêu nước, từ ý chí kiên cường, từ niềm tin vào tương lai. Nó vượt lên trên sự tầm thường của vật chất.
Câu thơ thứ tư: “Khi đi ở núi, lúc về nhà.”
* Cấu trúc: Lặp lại cấu trúc “Khi đi… lúc về…” như câu thơ đầu.
* Hình ảnh: “núi”, “nhà”. “Núi” ở đây có thể hiểu là núi rừng Pác Bó, nơi làm việc, hoạt động cách mạng. “Nhà” lại là một khái niệm rộng hơn, có thể là quê hương, Tổ quốc.
* Cảm nhận: Câu thơ này khép lại bài thơ một cách nhẹ nhàng nhưng đầy ý nghĩa. Nó khẳng định tinh thần “lúc nào cũng sẵn sàng” phụng sự Tổ quốc của Bác. Dù ở đâu, làm gì, Bác cũng coi đó là “nhà”, là trách nhiệm của mình. Nó cho thấy sự gắn bó mật thiết giữa đời sống cá nhân và sự nghiệp cách mạng. Dù đi đâu, làm gì, Bác cũng luôn hướng về Tổ quốc.
Bước 3: Tổng hợp và khái quát cảm nhận
Sau khi phân tích từng câu thơ, chúng ta có thể rút ra những cảm nhận chung về bài thơ như sau:
* Tinh thần lạc quan, ung dung: Bài thơ cho thấy một thái độ sống rất đặc biệt của Bác. Dù sống trong hoàn cảnh vô cùng gian khổ, thiếu thốn về vật chất (“cháo bẹ, rau măng”), phải làm việc và sinh hoạt trong điều kiện khắc nghiệt (“sáng ra bờ suối, tối vào hang”), nhưng Bác vẫn giữ được một tinh thần lạc quan, vui vẻ, xem đó là lẽ tự nhiên.
* Sự giàu có về tinh thần: “Cảnh giàu sang” ở đây không phải là giàu có về vật chất mà là sự giàu có về tinh thần, về ý nghĩa cuộc sống. Niềm vui, hạnh phúc của Bác đến từ việc được cống hiến cho cách mạng, từ ý chí giải phóng dân tộc.
* Cuộc sống giản dị, thanh cao: Bài thơ khắc họa một hình ảnh Bác Hồ giản dị, gần gũi với thiên nhiên, nhưng lại có một tâm hồn thật cao đẹp, thanh cao.
* Ý chí, nghị lực phi thường: Phía sau vẻ ung dung, tự tại là một ý chí, nghị lực phi thường, một tinh thần sẵn sàng hy sinh vì Tổ quốc.
* Sự gắn bó với đất nước: Câu cuối khẳng định sự gắn bó trọn đời của Bác với sự nghiệp cách mạng, với Tổ quốc. Dù ở “núi” hay về “nhà”, Bác luôn là người con tận tụy của dân tộc.
Kết luận:
“Tức cảnh Pác Bó” không chỉ là một bức tranh chân thực về cuộc sống của Bác Hồ trong những ngày đầu trở về nước, mà còn là lời khẳng định về một tinh thần thép, một tâm hồn cao đẹp, vượt lên trên mọi gian khổ. Bài thơ là một minh chứng sinh động cho chủ nghĩa bi quan trong thơ ca cách mạng, nơi con người tìm thấy niềm vui và sức mạnh ngay cả trong hoàn cảnh khó khăn nhất.
Cô hy vọng qua bài phân tích này, các em đã có thể cảm nhận sâu sắc hơn vẻ đẹp của bài thơ cũng như tư tưởng, đạo đức cao đẹp của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Chúng ta hãy cùng học tập và noi gương Bác nhé!
Các em có câu hỏi nào không? Nếu có, hãy mạnh dạn đặt câu hỏi để chúng ta cùng trao đổi.
Trong suốt những năm hoc, em đã được học rất nhiều bài thơ do Bác Hồ sáng tác. Nhưng trong số đó em thích nhất là bài thơ “Tức cảnh Pác Bó” của Nguyển Ái Quốc. Bài thơ đã nói lên những khó khăn của Bác Hồ khi Bác sống và làm việc ở Pác Bó. Dù có khó khăn gian khổ nhưng Bác Hồ vẩn vượt qua được chính điều đó đã làm cho tôi suy nghĩ rất nhiều về bài thơ này.
“Sáng ra bờ suối tối vào hang
Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng
Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng
Cuộc đời cách mạng thiệt là sang”
Ngay từ tiêu đề của bài thơ đã thấy một cái gì đó như bột phát lam nhà thơ phải sáng tác bài này. “Tức cảnh” có lẽ là nơi hang cùng, rừng rận, tức cảnh vật nơi đây nhà thơ đã bột phát ra ý thơ và sáng tác ra bài thơ này. Mờ đầu bài thơ Bác Hồ đã cho ta thấy những khó khăn gian nan của Bác Hồ khi sống ở Pác Bó:
“Sáng ra bờ suối tối vào hang
Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng”
Khi ở Pác Bó chĩ có một mình Bác nên Bác rất lá cô đơn nên Bác chỉ còn biết “ sáng ra suối” để làm những việc gì đó còn vào buổi tối Bác chĩ còn biết la “ tối vào hang”. Khi ban ngày Bác đã ra suối thì ban đêm Bác chĩ còn biết trở về lại hang của mình để nghĩ ngơi sau một ngày ra suối. cảnh sinh hoạt hằng ngày của Bác ở Pác Bó chĩ đơn giản như vậy thui. Chĩ những điều đó cũng chứng tỏ Bác là một người đơn giản không thích sự cầu kì trong cuộc sống. Ở đây thức ăn của Bác cũng rất là đơn giản. Hằng ngày, thức ăn của Bác chĩ có “cháo bẹ rau măng” rất là đơn giản. Vì nơi rừng sâu nên thức ăn của Bác cũng không được sang trọng lắm. Bác đã tận dụng những gì có được ở Pác Bó chế biến thành thức ăn của mình. “Cháo bẹ rau măng” là nhửng gì có trong thiên nhiên nhất là ở rừng. Chĩ hai câu thơ đầu Bác Hồ đã nêu lên những khó khăn của mình khi ở Pác Bó. Nhưng có khó khăn đấn mấy thì Bác Hồ vẫn trải qua và có một cuộc sống rất là đơn giản ở Pác Bó
Đến hai câu thơ tiếp theo Bác Hồ đã cho chúng ta thấy dù ở Pác Bó điều kiện làm việc không được thuận tiện cho lắm nhưng Bác vẩn làm việc được và cho đó là một cái sang của mình
“Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng
Cuộc đời cách mạng thiệt là sang”
Đến hai câu thơ tiêp theo Bác Hồ cho ta thấy công việc cách mạng của Bác Hồ khi ở Pác Bó. Dù ở Pác Bó bàn làm việc của bác chĩ la một cục đá bằng phẳng để Bác có thể làm việc. Mặc dù ở Pác Bó thiếu thốn về điều kiện làm việc nhu thế nhưng Bác vẫn làm tốt công tác cách mạng của mình. Dù có khó khăn Bác vẫn cho công việc cách mạng của mình thiệt là sang . Điều đó chứng tỏ Bác vẫn lạc quan trong công việc dù có khó khăn đến mấy. Sự khó khăn gian khổ thiếu thốn về vật chất không làm nao núng tinh thần người chiến sĩ cách mạng trái lại Bác còn cảm thấy thế là đủ, là sang.
Qua bài thơ em thấy Bác Hồ là một người có cuộc sống giản dị và lạc quan trong cuộc sống. Chính sự gian khổ ấy đã tôi luyện cho Bác một tinh thần thép và luôn lạc quan tinh tưởng vào tiền đồ của nước nhà. Chúng ta phải biết học hỏi tính cách sống giản dị của Bác Hồ để hoàn thiện bản thân mình hơn .
Cuộc đời chủ tịch Hồ Chí Minh trải qua biết bao bôn ba sóng gió. Nhiều năm hoạt động ở nước ngoài, trải qua nhiều khó khăn, thậm chí nguy hiểm đến cả tính mạng, cho đến tận năm 1941 Bác mới trở về Việt Nam tiếp tục hoạt động cách mạng. Cuộc sống ở Pác Bó, Cao Bằng lúc bấy giờ còn hết sức thiếu thốn, nhưng đã được con mắt luôn lạc quan, ung dung của Bác ghi lại hết sức hóm hỉnh trong bài thơ Tức cảnh Pác Bó.
Sáng ra bờ suối tối vào hang
Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sang
Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng
Cuộc đời cách mạng thật là sang
Bài thơ không chỉ cho thấy quá trình hoạt động cách mạng của Bác mà còn phản ánh cuộc sống trong những thời gian đầu trở về nước hết sức khó khăn, gian khổ. Mở đầu bài thơ là bối cảnh nơi Bác ở:
Sáng ra bờ suối tối vào hang
Cấu trúc câu sáng ra, tối vào cho thấy nhịp điệu sinh hoạt hết sức đều đặn của Bác. Nhưng sau đó còn hé lộ cuộc sống thiếu thốn, phải sống nơi rừng sâu, nơi hang, nơi suối. Mặc dù hoàn cảnh sống khó khăn là vậy, nhưng người chiến sĩ cách mạng vẫn rất ung dung, làm chủ cuộc sống của mình, ngày cơm vẫn ba bữa: “Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng”. Ba chữ vẫn sẵn sàng đem đến những cách hiểu khác nhau. Có thể hiểu là cháo bẹ rau măng, những thức ăn rừng núi luôn sẵn sàng, phục vụ cho cuộc sống con người. Nhưng đằng sau đó là nụ cười, là tinh thần lạc quan của người chiến sĩ cách mạng trong hoàn cảnh sống gian khổ. Điều này không chỉ được thể hiện riêng trong tác phẩm này, mà ở một bài thơ khác, Ngươi cũng nhắc lại ý thơ tương tự:
Khách đến thì mời ngô nếp nướng
Săn về thường chén thịt rừng quay
Non xanh nước biếc tha hồ dạo
Rượu ngọt, chè tươi mặc sức say
(Cảnh rừng Việt Bắc)
Đó chính là tâm hồn của người chiến sĩ hóm hỉnh, yêu đời. Vượt lên trên hoàn cảnh đến sống cuộc đời an nhiên, phục vụ cống hiến cho đất nước. Đồng thời ba chữ vẫn sẵn sàng cũng có thể hiểu tuy hoàn cảnh sống, chiến đấu có nhiều khó khăn, gian khổ nhưng tinh thần cách mạng không hề thuyên giảm, vẫn luôn sẵn sàng chiến đấu dù trong bất kì hoàn cảnh nào.
Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng
Cuộc đời cách mạng thật là sang
Không lánh đời, nhận lấy cái an nhàn vào mình, Bác sẵn sàng xông pha vào những nơi nguy hiểm, sẵn sàng lao mình vào cuộc sống khó khăn để tìm ra con đường cứu nước cho dân tộc. Bởi vậy, hoàn cảnh sống thiếu thốn, khó khăn kia đâu có nghĩa lí gì, Bác vẫn hàng ngày dịch sử Đảng phục vụ cho cuộc chiến đấu chung của dân tộc. Bàn đá chông chênh vừa gợi lên cái thế chênh vênh, khó khăn chồng chất nhưng đồng thời cũng bộc lộ khí phách kiên cường của Người. Câu thơ cuối cùng có thể coi là điểm sáng của toàn bài: sang ở đây là sang trọng, cao sang. Cho thấy Bác vượt lên trên hoàn cảnh sống khó khăn, khắc nghiệt để sống một cuộc đời thật sang. Qua đó cho thấy tinh thần ung dung, lạc quan, tin tưởng vào tương lai tốt đẹp của cuộc cách mạng dân tộc.
Tức cảnh Pác Bó sử dụng lớp ngôn ngữ hết sức dung dị, gần gũi, thân thuộc như lời ăn tiếng nói hàng ngày, nhưng qua những vần thơ đó cũng đả đủ để bộc lộ vẻ đẹp nhân cách của Người. Bác – một con người giản dị, mộc mạc nhưng lại có một ý chí sắt đá, kiên cường, lí tưởng sống cao đẹp cả đời cống hiến cho nhân dân, đất nước.