Câu 1: Hòa tan hết a gam oxit kim loại M ( thuộc nhóm IIA ) bằng một lượng vừa đ…
Câu 2 : Cho 10,8 gam một kim loại hóa trị III tác dụng với Cl2 có dư thì thu được 53,4 gam muối. Xác định kim loại đem phản ứng ?
BÀI TẬP 1
Chúng ta có một oxit kim loại M, thuộc nhóm IIA. Oxit này tác dụng với dung dịch H2SO4 vừa đủ, tạo ra dung dịch muối có nồng độ phần trăm xác định.
Bước 1: Xác định công thức của oxit kim loại M và phương trình phản ứng.
Kim loại M thuộc nhóm IIA, nên hóa trị cao nhất của nó là II. Oxit của kim loại nhóm IIA thường có công thức là MO.
Phương trình phản ứng giữa oxit kim loại MO và axit sulfuric H2SO4 là:
MO + H2SO4 -> MSO4 + H2O
Bước 2: Đặt ẩn và biểu diễn các đại lượng theo ẩn.
Gọi khối lượng mol của kim loại M là M (gam/mol).
Khối lượng mol của oxit MO là M + 16 (gam/mol).
Giả sử ta có a gam oxit MO.
Số mol oxit MO là: n(MO) = a / (M + 16) (mol)
Theo phương trình phản ứng, số mol H2SO4 đã dùng là: n(H2SO4) = n(MO) = a / (M + 16) (mol)
Số mol muối MSO4 thu được là: n(MSO4) = n(MO) = a / (M + 16) (mol)
Khối lượng mol của muối MSO4 là: M + 96 (gam/mol).
Khối lượng muối MSO4 thu được là: m(MSO4) = n(MSO4) (M + 96) = (a / (M + 16)) (M + 96) (gam)
Bước 3: Biểu diễn khối lượng dung dịch H2SO4 và dung dịch muối.
Khối lượng dung dịch H2SO4 là: m(dd H2SO4) = (m(H2SO4) * 100) / 17.5
Khối lượng H2SO4 đã dùng là: m(H2SO4) = n(H2SO4) 98 = (a / (M + 16)) 98 (gam)
Vậy, m(dd H2SO4) = ((a / (M + 16)) 98 100) / 17.5
Khối lượng dung dịch muối thu được bao gồm khối lượng oxit ban đầu cộng với khối lượng dung dịch H2SO4 đã dùng, trừ đi khối lượng nước bay hơi (nếu có, nhưng trong phản ứng này không có).
m(dd muối) = m(oxit) + m(dd H2SO4)
m(dd muối) = a + ((a / (M + 16)) 98 100) / 17.5
Tuy nhiên, cách tính này hơi phức tạp. Chúng ta có thể tính khối lượng dung dịch muối dựa trên khối lượng các chất tan và dung môi.
Khối lượng dung dịch muối = Khối lượng muối + Khối lượng nước trong dung dịch H2SO4.
Khối lượng nước trong dung dịch H2SO4 là: m(H2O trong dd H2SO4) = m(dd H2SO4) – m(H2SO4)
m(H2O trong dd H2SO4) = (((a / (M + 16)) 98 100) / 17.5) – ((a / (M + 16)) * 98)
m(H2O trong dd H2SO4) = (a / (M + 16)) * ( (9800 / 17.5) – 98 )
m(H2O trong dd H2SO4) = (a / (M + 16)) * (560 – 98)
m(H2O trong dd H2SO4) = (a / (M + 16)) * 462
Khối lượng dung dịch muối = m(MSO4) + m(H2O trong dd H2SO4)
m(dd muối) = (a / (M + 16)) (M + 96) + (a / (M + 16)) 462
m(dd muối) = (a / (M + 16)) * (M + 96 + 462)
m(dd muối) = (a / (M + 16)) * (M + 558)
Bước 4: Sử dụng dữ kiện nồng độ phần trăm của dung dịch muối để lập phương trình.
Nồng độ phần trăm của dung dịch muối là 20%.
C% = (m chất tan / m dung dịch) * 100%
20% = (m(MSO4) / m(dd muối)) * 100%
20 = [((a / (M + 16)) (M + 96)) / ((a / (M + 16)) (M + 558))] * 100
20 = [(M + 96) / (M + 558)] * 100
0.2 = (M + 96) / (M + 558)
0.2 * (M + 558) = M + 96
0.2M + 111.6 = M + 96
111.6 – 96 = M – 0.2M
15.6 = 0.8M
M = 15.6 / 0.8
M = 19.5
À, có vẻ có một chút nhầm lẫn trong quá trình tính toán hoặc dữ kiện đề bài. Thông thường, M là khối lượng mol của kim loại, sẽ là một số nguyên. Chúng ta cùng xem lại cách biểu diễn khối lượng dung dịch muối.
Một cách đơn giản hơn để tính khối lượng dung dịch muối là:
Khối lượng dung dịch muối = Khối lượng oxit + Khối lượng dung dịch H2SO4.
Ta có n(H2SO4) = a / (M + 16).
Khối lượng H2SO4 là: m(H2SO4) = (a / (M + 16)) * 98.
Khối lượng dung dịch H2SO4 17.5% là: m(dd H2SO4) = (m(H2SO4) 100) / 17.5 = ((a / (M + 16)) 98 * 100) / 17.5.
Khối lượng dung dịch muối = a + ((a / (M + 16)) * 9800) / 17.5
m(dd muối) = a [1 + (9800 / (17.5 (M + 16)))]
m(dd muối) = a * [1 + (560 / (M + 16))]
m(dd muối) = a * [(M + 16 + 560) / (M + 16)]
m(dd muối) = a * (M + 576) / (M + 16)
Ta có nồng độ muối là 20%.
C% = (m(MSO4) / m(dd muối)) * 100%
20 = [((a / (M + 16)) (M + 96)) / (a (M + 576) / (M + 16))] * 100
20 = [(a (M + 96) / (M + 16)) / (a (M + 576) / (M + 16))] * 100
20 = [(M + 96) / (M + 576)] * 100
0.2 = (M + 96) / (M + 576)
0.2 * (M + 576) = M + 96
0.2M + 115.2 = M + 96
115.2 – 96 = M – 0.2M
19.2 = 0.8M
M = 19.2 / 0.8
M = 24
Kim loại M có khối lượng mol là 24 gam/mol. Tra bảng tuần hoàn, ta thấy kim loại có khối lượng mol gần nhất và thuộc nhóm IIA là Magie (Mg).
Vậy M là Magie (Mg).
BÀI TẬP 2
Chúng ta có 10,8 gam một kim loại hóa trị III tác dụng với clo dư, thu được muối.
Bước 1: Xác định công thức của muối và phương trình phản ứng.
Kim loại có hóa trị III, gọi kim loại đó là R.
Khi tác dụng với clo (Cl2), kim loại R tạo thành muối chloride có hóa trị III. Công thức muối là RCl3.
Phương trình phản ứng:
2R + 3Cl2 -> 2RCl3
Bước 2: Đặt ẩn và biểu diễn các đại lượng theo ẩn.
Gọi khối lượng mol của kim loại R là R (gam/mol).
Khối lượng kim loại R đem phản ứng là 10,8 gam.
Số mol kim loại R là: n(R) = 10.8 / R (mol)
Khối lượng muối RCl3 thu được là 53,4 gam.
Khối lượng mol của muối RCl3 là: R + 3 * 35.5 = R + 106.5 (gam/mol)
Số mol muối RCl3 là: n(RCl3) = 53.4 / (R + 106.5) (mol)
Bước 3: Sử dụng tỉ lệ mol trong phương trình phản ứng để lập phương trình.
Theo phương trình phản ứng: 2 mol R tạo ra 2 mol RCl3.
Tỉ lệ mol là 1:1.
Do đó, n(R) = n(RCl3)
10.8 / R = 53.4 / (R + 106.5)
Bước 4: Giải phương trình để tìm R.
10.8 (R + 106.5) = 53.4 R
10.8R + 10.8 * 106.5 = 53.4R
10.8R + 1150.2 = 53.4R
1150.2 = 53.4R – 10.8R
1150.2 = 42.6R
R = 1150.2 / 42.6
R = 27
Kim loại R có khối lượng mol là 27 gam/mol. Tra bảng tuần hoàn, ta thấy kim loại có khối lượng mol là 27 và hóa trị III là Nhôm (Al).
Vậy kim loại đem phản ứng là Nhôm (Al).
Các em có câu hỏi nào về cách giải hai bài tập này không? Hãy mạnh dạn hỏi nhé!
Đáp án:
Câu 1 MgO
Câu 2 Al
Giải thích các bước giải:
Câu 1
ta có
CTHH của oxit là MO
MO+H2SO4->MSO4+H2O
x x x
Gọi số mol oxit MO = x mol
Ta có: (M + 16)x = a
Khối lượng dung dịch axit H2SO4 ban đầu =98x/17,5% = 560x (gam)
Khối lượng dung dịch sau phản ứng = a + 560x = (M + 16)x + 560x
Theo bài: C% (MSO4) = 20% nên: (M+96)x/((M+16)x+560x)=20%
Từ đây tìm được M = 24 (magie). Oxit kim loại cần tìm là MgO
Câu 2
2A+3Cl2->2AlCl3
Ta có nA=nACl3
=>10,8/MA=53,4/(MA+35,5×3)
=>M=27
Vậy M là Nhôm(Al)