Câu 1: Nhúng một thanh nhôm nặng 45 gam vào 400 ml dung dịch CuSO4 0,5 M sau một…
Câu 2: Ngâm một vật bằng Cu có khối lượng 15 gam trong 340 gam dung dịch AgNO3 6% sau một thời gian lấy vật ra thấy khối lượng AgNO3 trong dung dịch giảm 25% khối lượng của vật sau phản ứng là?
Chúng ta sẽ đi vào câu hỏi đầu tiên.
Câu 1:
Bước 1: Tóm tắt đề bài.
Khối lượng thanh nhôm ban đầu: \(m_{Al\,ban\,đầu} = 45\) gam.
Thể tích dung dịch CuSO4: \(V_{CuSO_4} = 400\) ml = 0,4 lít.
Nồng độ mol dung dịch CuSO4: \(C_M_{CuSO_4} = 0,5\) M.
Khối lượng thanh nhôm sau phản ứng: \(m_{Al\,sau} = 46,38\) gam.
Tìm khối lượng Cu thoát ra.
Bước 2: Xác định phản ứng hóa học xảy ra.
Khi nhúng thanh nhôm vào dung dịch CuSO4, nhôm là kim loại mạnh hơn đồng, nên nhôm sẽ phản ứng với đồng (II) sunfat, đẩy đồng ra khỏi dung dịch.
Phương trình phản ứng hóa học:
Al + CuSO4 → Al2(SO4)3 + Cu
Bước 3: Cân bằng phương trình hóa học.
Để cân bằng phương trình, ta cần đảm bảo số nguyên tử của mỗi nguyên tố ở hai vế bằng nhau.
2Al + 3CuSO4 → Al2(SO4)3 + 3Cu
Bước 4: Tính số mol CuSO4 có trong dung dịch.
Ta có công thức tính số mol từ nồng độ mol và thể tích: \(n = C_M \times V\).
Số mol CuSO4: \(n_{CuSO_4} = 0,5 \text{ mol/l} \times 0,4 \text{ l} = 0,2\) mol.
Bước 5: Phân tích sự thay đổi khối lượng của thanh nhôm.
Khối lượng thanh nhôm tăng lên sau phản ứng. Điều này chứng tỏ có một lượng kim loại mới (đồng) bám vào thanh nhôm.
Khối lượng tăng thêm = Khối lượng Cu bám vào – Khối lượng Al đã phản ứng.
\(m_{tăng} = m_{Cu\,bám} – m_{Al\,p.ứ}\)
\(m_{tăng} = m_{Al\,sau} – m_{Al\,ban\,đầu} = 46,38 – 45 = 1,38\) gam.
Bước 6: Thiết lập mối quan hệ giữa lượng Al phản ứng và lượng Cu sinh ra dựa vào phương trình hóa học.
Theo phương trình: 2 mol Al phản ứng tạo ra 3 mol Cu.
\(2 \times M_{Al}\) gam Al phản ứng tạo ra \(3 \times M_{Cu}\) gam Cu.
\(2 \times 27\) gam Al phản ứng tạo ra \(3 \times 64\) gam Cu.
54 gam Al phản ứng tạo ra 192 gam Cu.
Gọi số mol Al đã phản ứng là \(x\) mol.
Theo tỉ lệ phương trình, số mol Cu sinh ra là \(1,5x\) mol.
Bước 7: Biểu diễn khối lượng Al phản ứng và khối lượng Cu sinh ra theo \(x\).
Khối lượng Al phản ứng: \(m_{Al\,p.ứ} = x \times M_{Al} = x \times 27\) gam.
Khối lượng Cu sinh ra: \(m_{Cu\,sinh} = 1,5x \times M_{Cu} = 1,5x \times 64 = 96x\) gam.
Bước 8: Thay vào biểu thức khối lượng tăng và giải phương trình tìm \(x\).
Ta có: \(m_{tăng} = m_{Cu\,sinh} – m_{Al\,p.ứ}\)
\(1,38 = 96x – 27x\)
\(1,38 = 69x\)
\(x = \frac{1,38}{69} = 0,02\) mol.
Bước 9: Tính khối lượng Cu thoát ra.
Khối lượng Cu thoát ra chính là khối lượng Cu sinh ra bám vào thanh nhôm.
\(m_{Cu\,thoát\,ra} = m_{Cu\,sinh} = 96x = 96 \times 0,02 = 1,92\) gam.
Bước 10: Kiểm tra xem phản ứng có xảy ra hết không (kiểm tra tỉ lệ mol).
Số mol Al ban đầu = \(\frac{45}{27} = \frac{5}{3}\) mol.
Số mol CuSO4 = 0,2 mol.
Theo phương trình, tỉ lệ mol Al : CuSO4 là 2 : 3.
Nếu Al phản ứng hết thì cần \(0,2 \times \frac{2}{3} \approx 0,133\) mol Al. Ta có \(\frac{5}{3} > 0,133\) nên Al dư.
Nếu CuSO4 phản ứng hết thì cần \(0,2 \times \frac{3}{2} = 0,3\) mol Al. Ta có \(\frac{5}{3} > 0,3\) nên Al vẫn dư.
Trong trường hợp này, thường CuSO4 sẽ phản ứng hết trước, hoặc Al phản ứng hết trước tùy thuộc vào lượng chất ban đầu. Tuy nhiên, cách tính dựa trên sự tăng khối lượng là cách trực tiếp nhất và không cần xét hết hay dư nếu đề bài đã cho khối lượng sau phản ứng. Cách tính ở Bước 8 là chính xác.
Hoặc ta có thể tính ngược:
Nếu \(x = 0,02\) mol Al phản ứng, thì khối lượng Al phản ứng là \(0,02 \times 27 = 0,54\) gam.
Khối lượng Cu sinh ra là \(0,02 \times 1,5 \times 64 = 1,92\) gam.
Khối lượng thanh nhôm sau phản ứng = \(m_{Al\,ban\,đầu} – m_{Al\,p.ứ} + m_{Cu\,sinh} = 45 – 0,54 + 1,92 = 46,38\) gam. Kết quả khớp với đề bài.
Vậy khối lượng Cu thoát ra là 1,92 gam.
Tiếp theo, chúng ta sẽ đến với câu hỏi thứ hai.
Câu 2:
Bước 1: Tóm tắt đề bài.
Khối lượng vật bằng Cu ban đầu: \(m_{Cu\,ban\,đầu} = 15\) gam.
Khối lượng dung dịch AgNO3: \(m_{dd\,AgNO_3} = 340\) gam.
Nồng độ phần trăm dung dịch AgNO3: \(C\%_{AgNO_3} = 6\%\).
Khối lượng AgNO3 trong dung dịch giảm 25%.
Tìm khối lượng của vật sau phản ứng.
Bước 2: Xác định phản ứng hóa học xảy ra.
Khi ngâm vật bằng Cu trong dung dịch AgNO3, Cu sẽ phản ứng với AgNO3, đẩy Ag ra khỏi dung dịch.
Phương trình phản ứng hóa học:
Cu + 2AgNO3 → Cu(NO3)2 + 2Ag
Bước 3: Tính khối lượng AgNO3 có trong dung dịch ban đầu.
Ta có công thức tính khối lượng chất tan từ nồng độ phần trăm và khối lượng dung dịch: \(m_{chất\,tan} = \frac{C\% \times m_{dd}}{100\%}\).
Khối lượng AgNO3 ban đầu: \(m_{AgNO_3\,ban\,đầu} = \frac{6\% \times 340 \text{ gam}}{100\%} = 20,4\) gam.
Bước 4: Tính số mol AgNO3 có trong dung dịch ban đầu.
\(n_{AgNO_3\,ban\,đầu} = \frac{m_{AgNO_3\,ban\,đầu}}{M_{AgNO_3}}\).
\(M_{AgNO_3} = 108 + 14 + 3 \times 16 = 170\) g/mol.
\(n_{AgNO_3\,ban\,đầu} = \frac{20,4}{170} = 0,12\) mol.
Bước 5: Xác định lượng AgNO3 đã phản ứng.
Đề bài cho biết khối lượng AgNO3 trong dung dịch giảm 25%. Điều này có nghĩa là 25% lượng AgNO3 ban đầu đã phản ứng.
Lượng AgNO3 đã phản ứng: \(m_{AgNO_3\,p.ứ} = 25\% \times m_{AgNO_3\,ban\,đầu} = 0,25 \times 20,4 = 5,1\) gam.
Bước 6: Tính số mol AgNO3 đã phản ứng.
\(n_{AgNO_3\,p.ứ} = \frac{m_{AgNO_3\,p.ứ}}{M_{AgNO_3}} = \frac{5,1}{170} = 0,03\) mol.
Bước 7: Tính số mol Cu đã phản ứng dựa vào phương trình hóa học.
Theo phương trình: 2 mol AgNO3 phản ứng với 1 mol Cu.
\(n_{Cu\,p.ứ} = n_{AgNO_3\,p.ứ} \times \frac{1}{2} = 0,03 \times \frac{1}{2} = 0,015\) mol.
Bước 8: Tính khối lượng Cu đã phản ứng.
\(m_{Cu\,p.ứ} = n_{Cu\,p.ứ} \times M_{Cu} = 0,015 \times 64 = 0,96\) gam.
Bước 9: Tính khối lượng Ag sinh ra.
Theo phương trình: 2 mol AgNO3 phản ứng tạo ra 2 mol Ag. Tức là tỉ lệ mol là 1:1.
\(n_{Ag\,sinh} = n_{AgNO_3\,p.ứ} = 0,03\) mol.
Khối lượng Ag sinh ra: \(m_{Ag\,sinh} = n_{Ag\,sinh} \times M_{Ag} = 0,03 \times 108 = 3,24\) gam.
Bước 10: Tính khối lượng của vật sau phản ứng.
Khối lượng của vật sau phản ứng bao gồm khối lượng Cu còn lại cộng với khối lượng Ag bám vào vật.
Khối lượng Cu còn lại: \(m_{Cu\,còn} = m_{Cu\,ban\,đầu} – m_{Cu\,p.ứ} = 15 – 0,96 = 14,04\) gam.
Khối lượng của vật sau phản ứng: \(m_{vật\,sau} = m_{Cu\,còn} + m_{Ag\,sinh} = 14,04 + 3,24 = 17,28\) gam.
Bước 11: Kiểm tra xem phản ứng có xảy ra hết không (kiểm tra tỉ lệ mol).
Số mol AgNO3 ban đầu là 0,12 mol. Số mol Cu ban đầu là \(\frac{15}{64} \approx 0,234\) mol.
Theo phương trình, tỉ lệ mol Cu : AgNO3 là 1 : 2.
Để phản ứng hết với 0,12 mol AgNO3 thì cần \(0,12 \times \frac{1}{2} = 0,06\) mol Cu. Ta có \(0,234 > 0,06\), nên Cu còn dư.
Để phản ứng hết với 0,234 mol Cu thì cần \(0,234 \times 2 = 0,468\) mol AgNO3. Ta có \(0,12 < 0,468\), nên AgNO3 hết.
Như vậy, AgNO3 phản ứng hết. Lượng AgNO3 phản ứng là 0,12 mol.
Tuy nhiên, đề bài lại cho biết "khối lượng AgNO3 trong dung dịch giảm 25%". Điều này ngụ ý rằng chỉ có một phần của AgNO3 phản ứng.
Nếu ta tính theo đề bài (AgNO3 giảm 25% tương đương 0,03 mol phản ứng) thì các bước trên là đúng.
Nếu đề bài có ý là 25% lượng AgNO3 có thể phản ứng thì cách tính sẽ khác. Nhưng theo cách diễn đạt thông thường, 25% khối lượng AgNO3 trong dung dịch đã tiêu hao.
Chúng ta sẽ bám sát vào thông tin "khối lượng AgNO3 trong dung dịch giảm 25%".
Khối lượng vật sau phản ứng = Khối lượng ban đầu của vật + Khối lượng kim loại bám vào - Khối lượng kim loại tan ra.
\(m_{vật\,sau} = m_{Cu\,ban\,đầu} + m_{Ag\,sinh} - m_{Cu\,p.ứ}\)
\(m_{vật\,sau} = 15 + 3,24 - 0,96 = 17,28\) gam.
Vậy khối lượng của vật sau phản ứng là 17,28 gam.
Các em đã nắm rõ cách giải hai bài tập này chưa? Nếu có chỗ nào chưa hiểu, các em mạnh dạn hỏi cô nhé! Luyện tập nhiều sẽ giúp các em thành thạo hơn đấy.
Đáp án:
Câu 1: 1,92 g
Câu 2: 17,28 g
Giải thích các bước giải:
Câu 1/
PTHH: \(2Al + 3CuSO_4 \to Al_2(SO_4)_3 + 3Cu\\ \hspace{0,2cm}x\ \to\ 1.5x\ \hspace{4cm}1,5x\ (mol) \)
Ta có: \(m_{\text{sau}} – m_{\text{trước}} = 64 . 1,5x – 27x = 46,38 – 45\)
\(⇒ x = 0,02 ⇒ m_{Cu\ \text{phản ứng}} = 1,5 . 0,02 . 64 = 1,92\ g\)
Câu 2/
\(m_{AgNO_3} = \dfrac{m_{dd}.C\%}{100\%}=340 . 6\% = 20,4\ g\)
\(⇒ n_{AgNO_3} = \dfrac mM= 0,12\ mol\)
Khối lượng AgNO3 giảm 25% chính là lượng AgNO3 phản ứng
\(⇒ n_{AgNO_3\ \text{phản ứng}} = 0,12 . 25\% = 0,03\ mol\)
PTHH:
\(Cu\ \ \ \ +\ \ \ 2AgNO_3 \to Cu(NO_3)_2 + 2Ag\\ 0,015 \to\hspace{0,4cm}0,03\hspace{4cm}0,03\ (mol)\)
\(⇒m_{\text{vật}} = 15 + (0,03.108 – 0,015.64) = 17,28\ (g)\)
Đáp án:
Giải thích các bước giải:
Cu+2AgNO3→→Cu(NO3)2+2Ag
Số mol AgNO3(pu)=0,12.25:100=0,03mol
Độ tăng khối lượng=108.0,03-64.0,03:2=2,28g
Khối lượng thanh đồng sau phản ứng=15+2,28=17,28g