Chào các em học sinh lớp 8,
Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu về gam trưởng, giọng trưởng và giọng Đô trưởng, một trong những kiến thức nền tảng quan trọng trong âm nhạc.
Chúng ta sẽ bắt đầu với câu hỏi:
Thế nào là gam trưởng, giọng trưởng, giọng Đô trưởng? Viết công thức cấu tạo và so sánh điểm giống và khác nhau của gam trưởng, giọng trưởng, giọng Đô trưởng.

Bước 1: Tìm hiểu về Gam trưởng

1.1. Khái niệm gam trưởng:
Gam trưởng là một loại âm giai bao gồm 7 nốt nhạc có mối quan hệ nhất định với nhau, tạo nên âm thanh tươi sáng, vui tươi, trong trẻo.

1.2. Công thức cấu tạo của gam trưởng:
Gam trưởng được xây dựng dựa trên quãng 1 cung và 1/2 cung. Công thức cấu tạo của gam trưởng, tính từ bậc 1 đến bậc 8 (lặp lại bậc 1) là:
Cung – Cung – Nửa cung – Cung – Cung – Cung – Nửa cung
Chúng ta có thể biểu diễn công thức này dưới dạng các quãng:
Bậc 1 đến Bậc 2: 1 cung
Bậc 2 đến Bậc 3: 1 cung
Bậc 3 đến Bậc 4: 1/2 cung
Bậc 4 đến Bậc 5: 1 cung
Bậc 5 đến Bậc 6: 1 cung
Bậc 6 đến Bậc 7: 1 cung
Bậc 7 đến Bậc 8 (lặp lại Bậc 1): 1/2 cung

Lý do áp dụng công thức này: Công thức này quy định khoảng cách giữa các bậc của gam trưởng, tạo nên đặc trưng âm thanh của nó. Khoảng cách 1 cung và 1/2 cung này là cốt lõi để phân biệt gam trưởng với các loại gam khác.

Bước 2: Tìm hiểu về Giọng trưởng

2.1. Khái niệm giọng trưởng:
Giọng trưởng là một khái niệm rộng hơn, bao gồm gam trưởng và các hợp âm được xây dựng trên các bậc của gam trưởng đó, đặc biệt là các hợp âm chủ, hạ át và át. Tuy nhiên, trong chương trình lớp 8, khi nói đến giọng trưởng, chúng ta thường tập trung vào gam trưởng.
Khi nói đến một “giọng trưởng”, điều này có nghĩa là chúng ta đang nói về một hệ thống âm nhạc mà trung tâm của nó là gam trưởng. Nó xác định “màu sắc” âm nhạc của một bản nhạc.

2.2. Công thức cấu tạo của giọng trưởng:
Về mặt cấu tạo, giọng trưởng sử dụng công thức cấu tạo của gam trưởng.

Bước 3: Tìm hiểu về Giọng Đô trưởng

3.1. Khái niệm giọng Đô trưởng:
Giọng Đô trưởng là một giọng trưởng cụ thể, có âm chủ là nốt Đô. Nó được xây dựng trên gam Đô trưởng.

3.2. Viết công thức cấu tạo của giọng Đô trưởng:
Giọng Đô trưởng có gam trưởng với âm chủ là Đô. Gam Đô trưởng bao gồm các nốt:
Đô – Rê – Mi – Fa – Sol – La – Si – Đô

Với các khoảng cách cung và nửa cung như sau:
Đô – Rê: 1 cung
Rê – Mi: 1 cung
Mi – Fa: 1/2 cung
Fa – Sol: 1 cung
Sol – La: 1 cung
La – Si: 1 cung
Si – Đô: 1/2 cung

Lý do áp dụng công thức này: Giọng Đô trưởng là giọng trưởng cơ bản nhất, không có dấu hóa (thăng hoặc giáng) ở đầu khuông nhạc. Các nốt nhạc trong gam Đô trưởng là các nốt tự nhiên, giúp chúng ta dễ dàng hình dung và học về gam trưởng.

Bước 4: So sánh điểm giống và khác nhau của gam trưởng, giọng trưởng, giọng Đô trưởng

4.1. Điểm giống nhau:

• Gam trưởng và Giọng trưởng: Về cấu tạo cơ bản, cả hai đều dựa trên quy luật quãng cung và nửa cung của gam trưởng. Khi nói “giọng trưởng”, chúng ta thường ngầm hiểu là đang xét trên gam trưởng làm nền tảng.
• Giọng trưởng và Giọng Đô trưởng: Giọng Đô trưởng là một trường hợp cụ thể của giọng trưởng. Tức là, giọng Đô trưởng tuân theo tất cả các quy luật và cấu trúc của một giọng trưởng nói chung.
• Gam trưởng và Giọng Đô trưởng: Giọng Đô trưởng được xây dựng dựa trên gam Đô trưởng. Do đó, cấu tạo của gam Đô trưởng chính là công thức cấu tạo của giọng Đô trưởng.

4.2. Điểm khác nhau:

• Gam trưởng là một khái niệm về cấu tạo âm giai, còn Giọng trưởng là một hệ thống âm nhạc rộng hơn. Gam trưởng mô tả trình tự các nốt nhạc và khoảng cách giữa chúng. Giọng trưởng không chỉ bao gồm gam mà còn cả các mối quan hệ hợp âm trong giọng đó.
• Giọng trưởng là một khái niệm chung, còn Giọng Đô trưởng là một ví dụ cụ thể. Có rất nhiều giọng trưởng khác nhau (ví dụ: giọng Sol trưởng, giọng Rê trưởng, giọng Fa trưởng,…), mỗi giọng trưởng có âm chủ và các nốt nhạc riêng, nhưng tất cả đều tuân theo cấu trúc gam trưởng.
• Gam trưởng là một tập hợp các nốt, Giọng trưởng xác định “trung tâm” và “màu sắc” âm nhạc, còn Giọng Đô trưởng xác định cụ thể âm chủ là Đô và các nốt tự nhiên tương ứng.

Tóm lại:

• Gam trưởng: Cấu trúc âm giai với khoảng cách cung – cung – nửa cung – cung – cung – cung – nửa cung.
• Giọng trưởng: Hệ thống âm nhạc dựa trên gam trưởng, bao gồm gam trưởng và các hợp âm liên quan, mang tính chất tươi sáng.
• Giọng Đô trưởng: Một giọng trưởng cụ thể, có âm chủ là Đô, gam gồm các nốt Đô, Rê, Mi, Fa, Sol, La, Si, Đô (các nốt tự nhiên).

Hy vọng qua bài giảng này, các em đã nắm vững hơn về gam trưởng, giọng trưởng và giọng Đô trưởng. Về nhà, các em hãy tập viết các gam trưởng khác và tìm hiểu các bài hát thuộc giọng Đô trưởng nhé!
Chúc các em học tốt!