Bài tập 1: Thủy Phân chất béo trong môi trường axit thu được
A: Glixerol và 1 loại axit béo
B: Glixerol và 1 số loại axit béo
C: Glixerol và 1 muối của axit béo
D: Glixerol và xà phòng

Lời giải chi tiết:
Đầu tiên, chúng ta cần nhớ lại khái niệm về chất béo. Chất béo là các trieste của glixerol với axit béo.
Phương trình tổng quát của phản ứng thủy phân chất béo là:
(RCOO)₃C₃H₅ + 3H₂O \(\xrightarrow{axit}\) 3RCOOH + C₃H₅(OH)₃
Trong đó:
(RCOO)₃C₃H₅ là chất béo.
H₂O là nước.
RCOOH là axit béo.
C₃H₅(OH)₃ là glixerol.

Phản ứng thủy phân chất béo có thể xảy ra trong hai môi trường: axit và bazơ.
Khi thủy phân trong môi trường axit, các este bị phân cắt tạo thành axit cacboxylic tương ứng và ancol. Trong trường hợp chất béo, axit cacboxylic thu được chính là axit béo.
Nếu chất béo được tạo thành từ glixerol và một loại axit béo duy nhất (ví dụ: tristearin), thì sản phẩm thu được sẽ là glixerol và một loại axit béo (axit stearic).
Tuy nhiên, trong thực tế, chất béo thường là hỗn hợp các este của glixerol với nhiều loại axit béo khác nhau. Do đó, khi thủy phân chất béo, chúng ta sẽ thu được glixerol và hỗn hợp các loại axit béo.
Phản ứng thủy phân trong môi trường axit là phản ứng thuận nghịch.

Phân tích các phương án:
A: Glixerol và 1 loại axit béo. Phương án này chỉ đúng nếu chất béo ban đầu chỉ được tạo thành từ một loại axit béo.
B: Glixerol và 1 số loại axit béo. Phương án này là chính xác vì chất béo thực tế thường là hỗn hợp các este của glixerol với nhiều loại axit béo.
C: Glixerol và 1 muối của axit béo. Muối của axit béo được tạo ra khi thủy phân chất béo trong môi trường kiềm (xà phòng hóa).
D: Glixerol và xà phòng. Xà phòng là muối của axit béo, được tạo ra khi thủy phân chất béo trong môi trường kiềm.

Vậy, đáp án đúng là B.

Bài tập 2: Chọn phương pháp tốt nhất làm sạch vết dầu ăn dính trên quần áo
A: Giặt bằng giấm
B: Giặt bằng nước
C: Giặt bằng xà phòng
D: Giặt bằng dung dịch axit sunfirie loãng

Lời giải chi tiết:
Vết dầu ăn dính trên quần áo bản chất là do dầu ăn, mà dầu ăn là một loại lipit. Lipit là các este, có tính chất không tan trong nước.
Chúng ta cần tìm một phương pháp có thể hòa tan hoặc nhũ hóa dầu ăn để loại bỏ nó khỏi quần áo.

Phân tích các phương án:
A: Giặt bằng giấm. Giấm chủ yếu là axit axetic loãng. Axit có thể phản ứng với chất béo, nhưng hiệu quả làm sạch vết dầu mỡ không cao và có thể làm hỏng vải.
B: Giặt bằng nước. Nước là dung môi phân cực, còn dầu ăn là chất không phân cực. Do đó, nước không hòa tan được dầu ăn.
C: Giặt bằng xà phòng. Xà phòng là muối của axit béo, có công thức chung là RCOONa hoặc RCOOK. Phân tử xà phòng có hai đầu: một đầu ưa nước (nhóm -COONa) và một đầu kị nước (gốc R hydrocarbon). Đầu kị nước của phân tử xà phòng sẽ tương tác với các phân tử dầu ăn, còn đầu ưa nước sẽ tương tác với nước. Quá trình này gọi là nhũ hóa. Xà phòng giúp phân tán dầu ăn thành những hạt nhỏ lơ lửng trong nước, dễ dàng bị rửa trôi. Đây là nguyên tắc hoạt động của chất tẩy rửa.
D: Giặt bằng dung dịch axit sunfirie loãng. Axit sunfirie loãng có thể phản ứng với chất béo, nhưng như đã phân tích ở phương án A, hiệu quả làm sạch không cao bằng xà phòng và có thể gây hại cho quần áo.

Như vậy, phương pháp tốt nhất để làm sạch vết dầu ăn dính trên quần áo là sử dụng xà phòng.

Vậy, đáp án đúng là C.

Bài tập 3: Một hỗn hợp gồm 2 khí CH₄ và C₂H₄. Để thu khí CH₄ tinh khiết ta dùng hoá chất?
A: Khí Clo
B: Nước vôi trong
C: Nước cất
D: Nước Brom (dư)

Lời giải chi tiết:
Chúng ta có một hỗn hợp gồm hai khí là metan (CH₄) và etilen (C₂H₄). Metan là một ankan, là hiđrocacbon no. Etilen là một anken, là hiđrocacbon không no.
Để thu được khí CH₄ tinh khiết, chúng ta cần loại bỏ khí C₂H₄ ra khỏi hỗn hợp. Điều này có nghĩa là chúng ta cần tìm một hóa chất có thể phản ứng chọn lọc với C₂H₄ mà không phản ứng với CH₄.

Phân tích các phương án:
A: Khí Clo. Khí clo có thể phản ứng với cả CH₄ (trong điều kiện ánh sáng khuếch tán) và C₂H₄ (phản ứng cộng). Do đó, clo không thể dùng để tách riêng CH₄.
B: Nước vôi trong. Nước vôi trong (dung dịch Ca(OH)₂) là một bazơ yếu, nó không phản ứng với các hiđrocacbon no hay không no như CH₄ hay C₂H₄.
C: Nước cất. Nước cất là nước tinh khiết, không có phản ứng hóa học với cả CH₄ và C₂H₄. Do đó, nước cất không giúp tách riêng hai khí này.
D: Nước Brom (dư). Nước brom là một dung dịch brom trong nước. Etilen (C₂H₄) là một anken, có liên kết đôi nên dễ dàng tham gia phản ứng cộng với brom. Phản ứng xảy ra như sau:
C₂H₄ + Br₂ → C₂H₄Br₂
Metan (CH₄) là ankan, là hiđrocacbon no, chỉ phản ứng với brom trong điều kiện ánh sáng khuếch tán hoặc đun nóng, và phản ứng thế, không phản ứng với nước brom ở điều kiện thường. Do đó, khi cho hỗn hợp khí đi qua dung dịch nước brom dư, etilen sẽ bị giữ lại trong dung dịch dưới dạng sản phẩm cộng C₂H₄Br₂, còn metan sẽ thoát ra ngoài tinh khiết.

Vậy, đáp án đúng là D.

Cô hy vọng qua bài giảng này, các em đã nắm vững hơn kiến thức về tính chất hóa học của este, lipit và các hiđrocacbon. Hãy ôn tập thường xuyên để đạt kết quả tốt trong học tập nhé!