Chào các em học sinh thân mến! Cô rất vui khi được cùng các em khám phá những điều thú vị của môn Lịch sử. Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau giải đáp hai câu hỏi trắc nghiệm để củng cố kiến thức về buổi bình minh của lịch sử loài người và những thành tựu rực rỡ đầu tiên của các nền văn minh cổ đại nhé.

—

Lời giải chi tiết:

Đối với Câu 11: Bầy người nguyên thủy vẫn còn sống trong tình trạng:

Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần nhớ lại đặc điểm đời sống của “bầy người nguyên thủy” – giai đoạn đầu tiên của loài người, khi họ mới xuất hiện trên Trái Đất và đang dần tiến hóa từ vượn người.

Bước 1: Phân tích các phương án lựa chọn:

• A. Ăn tươi nuốt sống: Đây là một đặc điểm chính xác về cách ăn uống của bầy người nguyên thủy vì họ chưa biết dùng lửa để nấu chín thức ăn hay chế biến phức tạp. Tuy nhiên, “ăn tươi nuốt sống” chỉ là một khía cạnh về ăn uống, chưa bao quát hết tình trạng sống chung.
• B. Ăn lông ở lỗ: Đây là một cách nói dân gian rất hình ảnh, nhưng lại mô tả rất chính xác tình trạng đời sống của bầy người nguyên thủy.
  • “Ăn lông” ý chỉ việc họ ăn uống thô sơ, chưa biết nấu chín (tương tự “ăn tươi nuốt sống”), thậm chí chưa biết dùng công cụ để lột da, xẻ thịt kỹ càng. Đồng thời, nó cũng có thể ngụ ý đến việc họ chưa biết dệt vải, phải dùng da thú hoặc lá cây để che thân một cách tạm bợ.
  • “Ở lỗ” ý chỉ nơi cư trú của họ rất đơn giản, thường là các hang động tự nhiên, hốc đá, hoặc những mái lều tạm bợ được dựng vội vàng, không có kiến trúc hay kỹ thuật xây dựng.

  Vậy, “ăn lông ở lỗ” bao hàm cả cách ăn uống, cách mặc và nơi cư trú, tức là bao quát được “tình trạng sống” tổng thể của họ.

• C. Còn sơ khai như vượn cổ: Dù bầy người nguyên thủy còn rất thô sơ, nhưng họ đã là người, đã biết chế tạo công cụ đá thô sơ, đã biết đi đứng thẳng bằng hai chân và bắt đầu có ngôn ngữ. Họ đã khác với vượn cổ ở những điểm cốt lõi này. Do đó, việc nói họ “còn sơ khai như vượn cổ” chưa thực sự chính xác về mặt tiến hóa.
• D. Tất cả các tình trạng trên: Vì phương án A và C chưa hoàn toàn phù hợp để mô tả “tình trạng sống” một cách toàn diện nhất, nên phương án D cũng không phải là lựa chọn đúng.

Bước 2: Chọn phương án phù hợp nhất:

Dựa trên phân tích, phương án B. Ăn lông ở lỗ là cách diễn đạt toàn diện và chính xác nhất về tình trạng sống của bầy người nguyên thủy, bao gồm cả phương thức kiếm ăn, trang phục và nơi ở, thể hiện sự thô sơ, nguyên thủy trong mọi mặt đời sống của họ.

—

Đối với Câu 16: Để tính thời gian, cư dân phương Đông cổ đại đã sáng tạo ra

Câu hỏi này kiểm tra kiến thức của các em về những phát minh quan trọng của các nền văn minh cổ đại ở phương Đông (như Lưỡng Hà, Ai Cập, Ấn Độ, Trung Quốc), đặc biệt là trong lĩnh vực tính toán thời gian.

Bước 1: Phân tích bối cảnh lịch sử:

Các quốc gia phương Đông cổ đại chủ yếu là các nền kinh tế nông nghiệp. Việc canh tác nông nghiệp đòi hỏi người dân phải hiểu rõ về chu kỳ mùa vụ, thời điểm gieo trồng, thu hoạch, hay dự đoán các hiện tượng tự nhiên như lũ lụt. Để làm được điều đó, họ cần một hệ thống chính xác để đo đếm và ghi lại thời gian.

Bước 2: Phân tích các phương án lựa chọn:

• A. Đồng hồ cát: Đồng hồ cát là một dụng cụ đo thời gian có từ thời cổ đại, nhưng nó chủ yếu dùng để đo các khoảng thời gian ngắn, cố định (ví dụ: một giờ, nửa giờ) chứ không phải là một hệ thống để tính toán và tổ chức thời gian trên quy mô lớn của cả một nền văn minh.
• B. Đồng hồ bằng pin: Đồng hồ bằng pin là một phát minh hiện đại (thế kỷ XX), hoàn toàn không phù hợp với bối cảnh “phương Đông cổ đại”.
• C. Lịch vạn niên: “Lịch” chính là hệ thống tính toán thời gian dựa trên sự vận động của Mặt Trăng, Mặt Trời và các vì sao. Các cư dân phương Đông cổ đại đã phát minh ra các loại lịch rất chính xác (như lịch Ai Cập, lịch Lưỡng Hà, lịch Trung Quốc) để phục vụ cho nông nghiệp, lễ hội và việc tổ chức xã hội. “Vạn niên” ở đây không chỉ ý nghĩa là dùng được vạn năm, mà còn nhấn mạnh tính chính xác, lâu dài và được sử dụng rộng rãi, liên tục của hệ thống lịch này. Đây chính là thành tựu vĩ đại nhất của họ trong việc tính toán thời gian.
• D. Đồng hồ đo thời gian: Đây là một khái niệm chung chung. “Đồng hồ đo thời gian” có thể bao gồm nhiều loại công cụ khác nhau. Tuy nhiên, trong các lựa chọn được đưa ra, “Lịch vạn niên” là một phát minh cụ thể và có ý nghĩa quan trọng nhất, đại diện cho thành tựu vượt bậc của cư dân phương Đông cổ đại trong việc tính toán thời gian trên quy mô của cả một xã hội.

Bước 3: Chọn phương án phù hợp nhất:

Xét về tầm vóc và vai trò trong việc tổ chức đời sống xã hội, nông nghiệp của các nền văn minh phương Đông cổ đại, việc sáng tạo ra hệ thống lịch (mà điển hình là các loại “Lịch vạn niên” với độ chính xác cao) là thành tựu nổi bật nhất để tính toán thời gian.

—

Hy vọng qua lời giải chi tiết này, các em đã hiểu rõ hơn về đời sống của người nguyên thủy và những đóng góp to lớn của các nền văn minh cổ đại nhé. Chúc các em luôn học tốt môn Lịch sử!