—

Bài tập 12:

Đề bài yêu cầu chúng ta xác định những chất nào trong danh sách đã cho sẽ phản ứng với dung dịch axit sunfuric loãng. Cô trò mình cùng phân tích từng chất một nhé:

* Cu (Đồng): Đồng là kim loại đứng sau Hidro trong dãy hoạt động hóa học. Axit sunfuric loãng có tính oxi hóa yếu, không phản ứng được với các kim loại đứng sau Hidro. Vậy Cu không phản ứng với H2SO4 loãng.

* MgO (Magie oxit): Magie oxit là một oxit bazơ. Oxit bazơ sẽ phản ứng với axit tạo thành muối và nước.
Phương trình phản ứng: MgO + H2SO4 -> MgSO4 + H2O.
Vậy MgO phản ứng với H2SO4 loãng.

* NaNO3 (Natri nitrat): Natri nitrat là một muối. Muối chỉ phản ứng với axit khi tạo thành chất kết tủa, chất khí hoặc nước. Axit sunfuric loãng và natri nitrat đều tan và không tạo ra sản phẩm mới.
Vậy NaNO3 không phản ứng với H2SO4 loãng.

* CaCO3 (Canxi cacbonat): Canxi cacbonat là một muối cacbonat. Muối cacbonat sẽ phản ứng với axit tạo thành muối mới, nước và khí cacbon đioxit.
Phương trình phản ứng: CaCO3 + H2SO4 -> CaSO4 + H2O + CO2.
Tuy nhiên, sản phẩm CaSO4 là chất ít tan, có thể tạo lớp màng mỏng ngăn không cho axit tiếp tục phản ứng với CaCO3 nếu phản ứng diễn ra chậm hoặc trong điều kiện nhất định. Nhưng về bản chất, phản ứng có xảy ra.
Vậy CaCO3 phản ứng với H2SO4 loãng.

* Mg(OH)2 (Magie hidroxit): Magie hidroxit là một bazơ không tan. Bazơ sẽ phản ứng với axit tạo thành muối và nước.
Phương trình phản ứng: Mg(OH)2 + H2SO4 -> MgSO4 + 2H2O.
Vậy Mg(OH)2 phản ứng với H2SO4 loãng.

* HCl (Axit clohidric): Axit clohidric là một axit. Axit sunfuric loãng và axit clohidric là hai axit đều có tính chất axit mạnh. Hai dung dịch axit mạnh thông thường không phản ứng với nhau trừ khi có các điều kiện đặc biệt hoặc tạo ra sản phẩm mới (ví dụ: phản ứng trao đổi ion). Trong trường hợp này, H2SO4 loãng và HCl đều là dung dịch axit, không phản ứng với nhau.

* Fe (Sắt): Sắt là kim loại đứng trước Hidro trong dãy hoạt động hóa học. Kim loại đứng trước Hidro sẽ phản ứng với axit loãng tạo thành muối và khí Hidro.
Phương trình phản ứng: Fe + H2SO4 -> FeSO4 + H2.
Vậy Fe phản ứng với H2SO4 loãng.

* CO2 (Cacbon đioxit): Cacbon đioxit là một oxit axit. Oxit axit sẽ phản ứng với bazơ hoặc oxit bazơ, hoặc nước để tạo thành axit tương ứng. Axit sunfuric loãng là một axit, không phản ứng với oxit axit.
Vậy CO2 không phản ứng với H2SO4 loãng.

Tổng kết lại, các chất phản ứng với dung dịch axit sunfuric loãng là: MgO, CaCO3, Mg(OH)2, Fe.

Chúng ta xem các đáp án:
A. Cu;MgO;CaCO3;Mg(OH)2 (Sai vì có Cu)
B. MgO;CaCO3;Mg(OH)2;Fe (Đúng)
C. CaCO3;HCl;Fe;CO2 (Sai vì có HCl, CO2)
D. Fe;MgO;NaNO3;HCl (Sai vì có NaNO3, HCl)

Vậy đáp án đúng cho câu 12 là B.

—

Bài tập 13:

Chúng ta sẽ xem xét những chất nào trong danh sách phản ứng được với dung dịch Natri hidroxit (NaOH). NaOH là một bazơ mạnh, tan.

* CuO (Đồng(II) oxit): CuO là một oxit bazơ. Oxit bazơ sẽ phản ứng với dung dịch bazơ mạnh nếu tạo thành muối và nước. Tuy nhiên, CuO là oxit kim loại đứng sau Mg trong dãy hoạt động hóa học, thường không phản ứng với dung dịch bazơ. Chỉ các oxit của kim loại kiềm và kim loại kiềm thổ (trừ Be, Mg) mới có thể phản ứng với bazơ mạnh.
Vậy CuO không phản ứng với NaOH.

* SO2 (Lưu huỳnh đioxit): SO2 là một oxit axit. Oxit axit phản ứng với dung dịch bazơ tạo thành muối và nước.
Phương trình phản ứng: SO2 + 2NaOH -> Na2SO3 + H2O.
Vậy SO2 phản ứng với NaOH.

* H2SO4 (Axit sunfuric): H2SO4 là một axit mạnh. Axit mạnh phản ứng với dung dịch bazơ tạo thành muối và nước.
Phương trình phản ứng: H2SO4 + 2NaOH -> Na2SO4 + 2H2O.
Vậy H2SO4 phản ứng với NaOH.

* Cu(OH)2 (Đồng(II) hidroxit): Cu(OH)2 là một bazơ không tan. Bazơ không tan phản ứng với dung dịch bazơ mạnh khi không tạo ra sản phẩm mới hoặc không có phản ứng trao đổi ion thỏa mãn điều kiện. Cu(OH)2 là một bazơ, NaOH cũng là một bazơ, chúng không phản ứng với nhau.
Vậy Cu(OH)2 không phản ứng với NaOH.

* Al2O3 (Nhôm oxit): Al2O3 là oxit lưỡng tính. Oxit lưỡng tính phản ứng được với cả dung dịch axit mạnh và dung dịch bazơ mạnh.
Phương trình phản ứng: Al2O3 + 2NaOH + 3H2O -> 2Na[Al(OH)4]. (Hoặc Al2O3 + 2NaOH -> 2NaAlO2 + H2O, tùy theo điều kiện phản ứng và cách biểu diễn muối aluminat).
Vậy Al2O3 phản ứng với NaOH.

* Fe (Sắt): Fe là kim loại. Kim loại đứng trước Hidro trong dãy hoạt động hóa học sẽ phản ứng với dung dịch bazơ mạnh trừ khi tạo thành muối mới. Tuy nhiên, Sắt không phản ứng với dung dịch NaOH. Chỉ có các oxit của một số kim loại như Zn, Al, Pb mới phản ứng với dung dịch NaOH.
Vậy Fe không phản ứng với NaOH.

* K2SO4 (Kali sulfat): K2SO4 là một muối tan. Muối chỉ phản ứng với dung dịch bazơ khi tạo thành chất kết tủa hoặc chất khí. NaOH và K2SO4 đều tan và không tạo ra sản phẩm mới.
Vậy K2SO4 không phản ứng với NaOH.

* CuSO4 (Đồng(II) sulfat): CuSO4 là một muối tan. Muối phản ứng với dung dịch bazơ tạo thành kết tủa.
Phương trình phản ứng: CuSO4 + 2NaOH -> Cu(OH)2↓ + Na2SO4.
Vậy CuSO4 phản ứng với NaOH.

Tổng kết lại, các chất phản ứng với dung dịch NaOH là: SO2, H2SO4, Al2O3, CuSO4.

Chúng ta xem các đáp án:
A. Al2O3; Fe; K2SO4; SO2 (Sai vì có Fe, K2SO4)
B. Al2O3;H2SO4;SO2;CuSO4 (Đúng)
C. SO2;H2SO4;Cu(OH)2;Al2O3 (Sai vì có Cu(OH)2)
D. H2SO4;Al2O3;Fe;CuSO4 (Sai vì có Fe)

Vậy đáp án đúng cho câu 13 là B.

—

Bài tập 14:

Đề bài cho biết chúng ta có 9,75 gam một kim loại hóa trị II. Khi cho kim loại này tác dụng với dung dịch HCl, thu được 3,36 lít khí H2 ở điều kiện tiêu chuẩn. Chúng ta cần tìm xem kim loại đó là gì.

Trước hết, chúng ta cần viết phương trình hóa học tổng quát của phản ứng này. Một kim loại hóa trị II kí hiệu là M, khi phản ứng với HCl sẽ tạo ra muối MCl2 và khí H2.
Phương trình phản ứng: M + 2HCl -> MCl2 + H2↑

Tiếp theo, chúng ta cần tính số mol khí Hidro thu được.
Ở điều kiện tiêu chuẩn (ĐKTC), 1 mol khí chiếm thể tích 22,4 lít.
Số mol H2 là:
n(H2) = V(H2) / 22.4 = 3.36 lít / 22.4 lít/mol

Tính toán:
n(H2) = 3.36 / 22.4 = 0.15 mol

Dựa vào phương trình phản ứng: M + 2HCl -> MCl2 + H2↑
Ta thấy tỉ lệ mol giữa kim loại M và khí H2 là 1:1.
Do đó, số mol của kim loại M cũng là 0.15 mol.
n(M) = n(H2) = 0.15 mol

Bây giờ, chúng ta có khối lượng của kim loại M (m = 9.75 gam) và số mol của nó (n = 0.15 mol). Chúng ta có thể tính được nguyên tử khối của kim loại M.
Nguyên tử khối (M) = khối lượng (m) / số mol (n)
M = 9.75 gam / 0.15 mol

Tính toán:
M = 9.75 / 0.15 = 65

Bây giờ, chúng ta xem các nguyên tử khối của các kim loại hóa trị II đã cho trong đề bài:
Fe = 56
Ca = 40
Zn = 65
Mg = 24

Nguyên tử khối chúng ta tính được là 65. Kim loại nào có nguyên tử khối là 65? Đó chính là Kẽm (Zn).

Vậy kim loại hóa trị II đó là Zn.

Chúng ta xem các đáp án:
A. Zn (Đúng)
B. Ca. (Sai)
C. Mg. (Sai)
D. Fe. (Sai)

Vậy đáp án đúng cho câu 14 là A.

—

Các em thấy không, chỉ cần nắm vững kiến thức về tính chất hóa học của các loại hợp chất và áp dụng đúng các quy tắc tính toán Hóa học là chúng ta có thể giải quyết được bài tập. Cô hy vọng bài giảng hôm nay hữu ích cho các em. Nếu có bất kỳ câu hỏi nào, đừng ngần ngại hỏi cô nhé! Chúc các em học tốt!