Câu 2. Nêu khái niệm, đặc điểm bản chất các thể loại truyện cổ dân gi…
Hôm nay, cô và các em sẽ cùng nhau ôn tập và làm rõ kiến thức về các thể loại truyện cổ dân gian mà chúng ta đã được học trong chương trình Ngữ văn lớp 6. Đây là một câu hỏi rất hay và quan trọng, giúp các em phân biệt được các loại truyện và hiểu sâu hơn về kho tàng văn học dân gian của nước nhà. Chúng ta hãy cùng nhau đi vào chi tiết từng thể loại nhé!
1. Truyền thuyết
a. Khái niệm:
Truyền thuyết là loại truyện dân gian kể về các nhân vật và sự kiện có liên quan đến lịch sử thời quá khứ.
b. Đặc điểm bản chất:
– Có cốt lõi là sự thật lịch sử: Mỗi truyền thuyết đều dựa trên một nhân vật lịch sử (như Hùng Vương, An Dương Vương, Thánh Gióng…) hoặc một sự kiện lịch sử có thật. Đây là gốc rễ, là nền tảng của câu chuyện.
– Có nhiều yếu tố tưởng tượng, kì ảo: Người xưa đã thêm vào những chi tiết hoang đường, kì lạ (ví dụ: Thánh Gióng lớn nhanh như thổi, nỏ thần bắn một phát hàng vạn mũi tên…) để thần thánh hóa, lí tưởng hóa các nhân vật và sự kiện, làm cho câu chuyện trở nên hấp dẫn hơn.
– Thể hiện thái độ, tình cảm của nhân dân: Qua truyền thuyết, cha ông ta bày tỏ sự tôn kính, lòng biết ơn đối với những người có công với đất nước, với cộng đồng. Đồng thời, truyện cũng giải thích nguồn gốc các phong tục, sự vật, địa danh theo quan niệm của người xưa (ví dụ: sự tích bánh chưng, bánh giầy).
2. Cổ tích
a. Khái niệm:
Cổ tích là loại truyện dân gian kể về cuộc đời của một số kiểu nhân vật quen thuộc, như nhân vật bất hạnh, nhân vật dũng sĩ, nhân vật thông minh…
b. Đặc điểm bản chất:
– Phản ánh cuộc sống đời thường và những mâu thuẫn xã hội: Truyện cổ tích thường xoay quanh cuộc sống của người dân lao động, thể hiện cuộc đấu tranh giữa cái thiện (những người hiền lành, tốt bụng) và cái ác (những kẻ độc ác, tham lam).
– Có yếu tố hoang đường, kì ảo: Tương tự truyền thuyết, truyện cổ tích cũng có các chi tiết thần kì (ông Bụt, bà Tiên, các phép biến hóa, những đồ vật có phép lạ…). Tuy nhiên, những yếu tố này chủ yếu dùng để giúp đỡ nhân vật chính diện, giúp họ vượt qua khó khăn và chiến thắng cái ác.
– Luôn có kết thúc có hậu: Người tốt, người hiền lành cuối cùng sẽ được hưởng hạnh phúc. Kẻ xấu, kẻ ác sẽ bị trừng trị thích đáng. Điều này thể hiện ước mơ về công lí và một cuộc sống tốt đẹp hơn của nhân dân ta.
3. Ngụ ngôn
a. Khái niệm:
Ngụ ngôn là loại truyện kể bằng văn vần hoặc văn xuôi, mượn chuyện về loài vật, đồ vật hoặc về chính con người để nói bóng gió, kín đáo chuyện con người.
b. Đặc điểm bản chất:
– Truyện thường ngắn gọn, súc tích: Mỗi truyện ngụ ngôn chỉ tập trung vào một tình huống, một sự việc nhỏ.
– Nhân vật thường là loài vật, đồ vật được nhân hóa: Các con vật, cây cối, đồ vật trong truyện có thể suy nghĩ, nói năng và hành động như con người (ví dụ: Ếch, Rùa, Thỏ, các ông thầy bói…).
– Mục đích là khuyên nhủ, răn dạy: Mỗi truyện ngụ ngôn đều rút ra một bài học kinh nghiệm sống, một triết lí sâu sắc hoặc phê phán một thói hư tật xấu nào đó của con người (như tính chủ quan, kiêu ngạo trong truyện “Ếch ngồi đáy giếng”).
4. Truyện cười
a. Khái niệm:
Truyện cười là loại truyện dân gian kể về những hiện tượng đáng cười trong cuộc sống.
b. Đặc điểm bản chất:
– Mục đích chính là gây cười, giải trí: Truyện tạo ra tiếng cười sảng khoái, vui vẻ cho người đọc, người nghe sau những giờ làm việc mệt mỏi.
– Mang ý nghĩa phê phán xã hội: Đằng sau tiếng cười, truyện cười thường châm biếm, phê phán những thói hư tật xấu của con người (tính lười biếng, keo kiệt, khoe khoang…), hoặc đả kích những hạng người có quyền chức trong xã hội cũ (quan lại, địa chủ…).
– Sử dụng các yếu tố gây cười: Truyện thường rất ngắn gọn, kết cấu chặt chẽ và luôn tạo ra yếu tố bất ngờ ở cuối truyện. Tiếng cười được tạo ra từ hành động, lời nói ngô nghê của nhân vật, hoặc từ những tình huống trớ trêu, éo le.
Như vậy, cô trò chúng mình đã cùng nhau hệ thống lại kiến thức về bốn thể loại truyện dân gian quan trọng rồi. Mỗi thể loại có một đặc trưng riêng nhưng đều là những viên ngọc quý trong kho tàng văn học của dân tộc. Các em hãy ghi nhớ thật kĩ để áp dụng vào việc đọc hiểu và phân tích các văn bản sau này nhé.
Chúc các em học tốt
1) Truyền thuyết:
a) Khái niệm: là một loại truyện dân gian, kể về nhân vật và sự kiện liên quan đến lsử thời quá khứ, thường có yếu tố tưởng tượng kì ảo.
b) Đặc điểm:
– Là loại truyện dân gian.
– Kể về các nhân vật lịch sử và sự kiện có liên quan đến lịch sử thời quá khứ.
– Thường có yếu tố hoang đường , kì ảo.
– Thể hiện thái độ và cách đánh giá của nhân dân về nhân vật và về sự kiện lịch sử ấy .
2) Truyện cổ tích:
a) Khái niệm: là một loại truyện dân gian phản ánh cuộc sống hằng ngày của nhân dân ta.
b) Đặc điểm:
– Trong truyện có một số kiểu nhân vật chính: nhân vật bất hạnh (người mồ côi, con riêng, người em út, người có hình dạng xấu xí,…), nhân vật có tài năng kì lạ, nhân vật thông minh, nhân vật ngốc nghếch, nhân vật là động vật.
– Trong truyện cổ tích thường có những yếu tố hoang đường, kì ảo, đóng vai trò cán cân công lí, thể hiện khát vọng công bằng, mơ ước và niềm tin của nhân dân về sự chiến thắng của cái thiện đối với cái ác, cái tốt với cái xấu.
3) Truyện ngụ ngôn:
a) Khái niệm: là loại truyện kể bằng văn xuôi hoặc văn vần, mượn chuyện kể về loài vật, đồ vật hoặc về chính con người để nói bóng, nói gió, kín đáo chuyện con người. Qua đó, nhằm khuyên nhủ, răn dạy người ta bài học nào đó trong cuộc sống.
b) Đặc điểm:
– Là truyện mượn về loài vật, đồ vật hoặc con người để nói bóng gió về chuyện con người nhằm khuyên nhủ, răn dạy người ta bài học nào đó trong cuộc sống.
4) Truyện cười:
a) Khái niệm: là loại truyện kể về những hiện tượng đáng cười trong cuộc sống nhằm tạo ra tiếng cười mua vui hoặc phê phán những thói hư , tật xấu trong xã hội .
b) Đặc điểm:
– Là loại truyện dân gian.
– Dùng hình thức gây cười để giải trí, hoặc để phê phán nhẹ nhàng.
\(#quynhchi\)
Câu 2 : Nêu khái niệm, đặc điểm bản chất các thể loại truyện cổ dân gian: truyền thuyết, cổ tích, ngụ ngôn, truyện cười?
* Khái niệm , đặc điểm chuyện cổ dân gian : truyền thuyết
– Khái niệm : Truyền thuyết là một thể loại văn học dân gian, ra đời sau truyện thần thoại, thường có yếu tố tưởng tượng kì ảo, các nhân vật, sự kiện đều liên quan đến lịch sử, là những truyện truyền miệng kể lại truyện tích các nhân vật lịch sử hoặc giải thích nguồn gốc các phong cảnh địa phương theo quan niệm của nhân dân, biện pháp nghệ thuật phổ biến của nó là khoa trương, phóng đại, đồng thời nó cũng sử dụng yếu tố hư ảo, thần kỳ như cổ tích và thần thoại.
– Đặc điểm : truyền thuyết là loại truyện kể về các nhân vật và sự kiện lịch sử trong quá khứ. thể hiện thái độ và cách đánh giá của nhân dân đối với các sự kiện và nhân vật lịch sử
* Khái niệm , đặc điểm chuyện cổ dân gian : cổ tích
– Khái niệm : Truyện cổ tích là loại truyện dân gian kể về cuộc đời của một số kiểu nhân vật quen thuộc:
+ Nhân vật bất hạnh (như: người mồ côi, người con riêng, người em út, người có hình dạng xấu xí…) + Nhân vật dũng sĩ và nhân vật có tài năng kì lạ
+ Nhân vật thông minh và nhân vật ngốc nghếch.
+ Nhân vật là động vật (con vật biết nói năng, hoạt động, tính cách như con người)
– Đặc điểm : truyện cổ tích kể về cuộc đời số phận của một số kiểu nhân vật ,thường có yếu tố hoang đường .thể hiện ước mơ, niềm tin của nhân dân về chiến thắng cuối cùng của cái thiện đối với cái ác.
* Khái niệm , đặc điểm chuyện cổ dân gian : ngụ ngôn
– Khái niệm : Truyện ngụ ngôn là truyện kể có thể kể bằng văn xuôi hoặc văn vần, có tính chất đối nhân xử thế, dùng cách ẩn dụ hoặc nhân hóa loài vật, con vật hay kể cả con người để thuyết minh cho một chủ đề luân lý, triết lý một quan niệm nhân sinh hay một nhận xét về thực tế xã hội hay những thói hư tật xấu của con người. Có một số truyện ngụ ngôn gây cười nhưng cũng ngụ ý bóng gió, kín đáo khuyên nhủ, răn dạy con người
– Đặc điểm : Truyện ngụ ngôn là loại truyện kể bằng văn xuôi hoặc văn vần, mượn truyện về vật ,đồ vật hoặc chính con người để nói bóng gió kín đáo truyện con người, nhằm khuyên nhủ ,răn dạy người ta bài học nào đó trong cuộc sống
* Khái niệm , đặc điểm chuyện cổ dân gian : truyện cười
– Khái niệm : Truyện cười Việt Nam(còn gọi làtruyện tiếu lâm) là một lĩnh vực truyện kể dân gian rộng lớn, đa dạng, phức tạp bao gồm những hình thức được gọi bằng những danh từ khác nhau như truyện tiếu lâm, truyện khôi hài, truyện trào phúng, truyện trạng, giai thoại hài hước.
– Đặc điểm : truyện cười :loại truyện kể về những hiện tượng đáng cười trong cuộc sống nhằm tạo ra tiếng cười mua vui hoặc phê phán những thói hư tật xấu trong xã hội.
Bạn tham khảo . Chúc bạn học tốt!