Chúng ta bắt đầu với Câu 2 nhé! Đề bài yêu cầu chúng ta viết phương trình hóa học của các phản ứng.

a. Cho dung dịch NH3 vào dung dịch AlCl3.

Đây là một phản ứng khá quen thuộc giữa bazơ yếu NH3 và muối của kim loại có tính lưỡng tính.

Bước 1: Xác định các chất tham gia phản ứng.
Chúng ta có dung dịch amoniac (NH3) và dung dịch nhôm clorua (AlCl3).

Bước 2: Dự đoán sản phẩm của phản ứng.
Khi NH3 tác dụng với nước trong dung dịch, nó tạo ra ion OH⁻:
NH3 + H2O <=> NH4⁺ + OH⁻
Ion OH⁻ này sẽ phản ứng với AlCl3. Ion Al³⁺ trong dung dịch AlCl3 sẽ kết hợp với ion OH⁻ để tạo thành kết tủa nhôm hiđroxit.
Phương trình phản ứng tạo kết tủa:
AlCl3 + 3NH3 + 3H2O -> Al(OH)3↓ + 3NH4Cl

Tuy nhiên, các em cần lưu ý một điểm quan trọng: nhôm hiđroxit (Al(OH)3) là một hiđroxit lưỡng tính. Điều này có nghĩa là nó có thể tác dụng với cả axit mạnh và bazơ mạnh. Amoniac là một bazơ yếu, nó không đủ sức để hòa tan kết tủa Al(OH)3. Do đó, phản ứng chỉ dừng lại ở việc tạo thành kết tủa Al(OH)3.

Bước 3: Viết phương trình hóa học hoàn chỉnh và cân bằng.
Ta thấy phương trình đã cân bằng:
AlCl3 + 3NH3 + 3H2O -> Al(OH)3↓ + 3NH4Cl

b. Đốt khí NH3 trong O2 có xúc tác Pt.

Phản ứng này là phản ứng oxi hóa amoniac, đây là một phản ứng quan trọng trong công nghiệp sản xuất axit nitric.

Bước 1: Xác định các chất tham gia phản ứng.
Chúng ta có khí amoniac (NH3) và khí oxi (O2). Phản ứng này cần có xúc tác là platin (Pt) và đun nóng.

Bước 2: Dự đoán sản phẩm của phản ứng.
Khi đốt NH3 trong O2 có xúc tác Pt, sản phẩm thu được là khí nitơ monoxit (NO) và nước.

Bước 3: Viết phương trình hóa học chưa cân bằng.
NH3 + O2 –(Pt, t°)–> NO + H2O

Bước 4: Cân bằng phương trình hóa học.
Để cân bằng phương trình này, chúng ta có thể cân bằng lần lượt các nguyên tố.
Cân bằng nguyên tố N: 1 nguyên tử N ở hai vế.
Cân bằng nguyên tố H: 3 nguyên tử H bên trái, 2 nguyên tử H bên phải. Ta nhân NH3 với 2 và H2O với 3.
2NH3 + O2 –(Pt, t°)–> NO + 3H2O
Bây giờ cân bằng nguyên tố O: 2 nguyên tử O bên trái, 1 (trong NO) + 3 (trong H2O) = 4 nguyên tử O bên phải. Ta nhân O2 với 2.
2NH3 + 2O2 –(Pt, t°)–> NO + 3H2O
Quan sát lại, ta thấy nguyên tố H chưa cân bằng (6 bên trái, 6 bên phải là đúng).
Cân bằng nguyên tố N: 2 nguyên tử N bên trái, 1 nguyên tử N bên phải. Ta nhân NO với 2.
2NH3 + 2O2 –(Pt, t°)–> 2NO + 3H2O
Bây giờ lại cân bằng nguyên tố O: 4 nguyên tử O bên trái, 2 (trong NO) + 3 (trong H2O) = 5 nguyên tử O bên phải.
Đây là một bài toán cân bằng khó. Cách tốt nhất là sử dụng phương pháp đại số hoặc thử và sai một cách có hệ thống.
Để dễ dàng hơn, ta có thể nhân hệ số cho NH3 và NO trước.
Giả sử hệ số của NH3 là 4:
4NH3 + O2 –(Pt, t°)–> NO + H2O
Cân bằng N: 4 nguyên tử N bên trái, 1 nguyên tử N bên phải. Nhân NO với 4.
4NH3 + O2 –(Pt, t°)–> 4NO + H2O
Cân bằng H: 12 nguyên tử H bên trái, 2 nguyên tử H bên phải. Nhân H2O với 6.
4NH3 + O2 –(Pt, t°)–> 4NO + 6H2O
Cân bằng O: 2 nguyên tử O bên trái, 4 (trong NO) + 6 (trong H2O) = 10 nguyên tử O bên phải. Nhân O2 với 5.
4NH3 + 5O2 –(Pt, t°)–> 4NO + 6H2O
Kiểm tra lại: N (4), H (12), O (10). Phương trình đã cân bằng.

Phương trình hóa học:
4NH3 + 5O2 –(Pt, t°)–> 4NO + 6H2O

c. Cho dung dịch (NH4)2SO4 vào dung dịch Ca(OH)2.

Đây là phản ứng giữa một muối amoni và một bazơ mạnh.

Bước 1: Xác định các chất tham gia phản ứng.
Chúng ta có dung dịch amoni sunfat ((NH4)2SO4) và dung dịch canxi hiđroxit (Ca(OH)2).

Bước 2: Dự đoán sản phẩm của phản ứng.
Khi đun nóng hoặc có mặt dung dịch, muối amoni tác dụng với bazơ mạnh sẽ giải phóng khí amoniac (NH3), đồng thời tạo thành muối mới và nước.
Phản ứng này có thể viết theo hai cách:
Cách 1: Dạng ion rút gọn.
(NH4)2SO4 phân li ra 2 ion NH4⁺ và 1 ion SO4²⁻.
Ca(OH)2 phân li ra 1 ion Ca²⁺ và 2 ion OH⁻.
Khi hai dung dịch trộn lẫn, các ion Ca²⁺ và SO4²⁻ có thể kết hợp tạo thành CaSO4 (kết tủa). Tuy nhiên, CaSO4 ít tan, không phải kết tủa hoàn toàn. Quan trọng hơn là ion NH4⁺ tác dụng với ion OH⁻ tạo thành NH3 và H2O.
2NH4⁺ + SO4²⁻ + Ca²⁺ + 2OH⁻ -> CaSO4↓ + 2NH3↑ + 2H2O
Nếu CaSO4 không kết tủa hoặc tan hết thì phương trình ion rút gọn là:
2NH4⁺ + 2OH⁻ -> 2NH3↑ + 2H2O hay NH4⁺ + OH⁻ -> NH3↑ + H2O.
Tuy nhiên, vì CaSO4 có thể kết tủa nên ta cần xét trường hợp này.

Cách 2: Viết dưới dạng phân tử.
Muối amoni (NH4)2SO4 tác dụng với bazơ mạnh Ca(OH)2. Sản phẩm là muối mới (canxi sunfat CaSO4) và khí amoniac (NH3) cùng nước.
(NH4)2SO4 + Ca(OH)2 -> CaSO4↓ + NH3↑ + H2O

Bước 3: Cân bằng phương trình hóa học.
Cân bằng nguyên tố N: 2 nguyên tử N bên trái, 1 nguyên tử N bên phải. Ta nhân NH3 với 2.
(NH4)2SO4 + Ca(OH)2 -> CaSO4↓ + 2NH3↑ + H2O
Cân bằng nguyên tố S: 1 nguyên tử S ở hai vế.
Cân bằng nguyên tố Ca: 1 nguyên tử Ca ở hai vế.
Cân bằng nguyên tố H: 8 nguyên tử H trong (NH4)2SO4 + 2 nguyên tử H trong Ca(OH)2 = 10 nguyên tử H bên trái. 6 nguyên tử H trong 2NH3 bên phải. Ta cần 4 nguyên tử H nữa. Nhân H2O với 2.
(NH4)2SO4 + Ca(OH)2 -> CaSO4↓ + 2NH3↑ + 2H2O
Cân bằng nguyên tố O: 4 nguyên tử O trong (NH4)2SO4 + 2 nguyên tử O trong Ca(OH)2 = 6 nguyên tử O bên trái. 4 nguyên tử O trong CaSO4 + 2 nguyên tử O trong 2H2O = 6 nguyên tử O bên phải.
Phương trình đã cân bằng.

Phương trình hóa học:
(NH4)2SO4 + Ca(OH)2 -> CaSO4↓ + 2NH3↑ + 2H2O

d. Nhiệt phân muối NH4NO3. NH4NO2.

Chúng ta sẽ xem xét từng muối một.

d.1. Nhiệt phân muối NH4NO3.

Đây là phản ứng nhiệt phân của amoni nitrat.

Bước 1: Xác định chất tham gia phản ứng.
Chất tham gia là amoni nitrat (NH4NO3).

Bước 2: Dự đoán sản phẩm của phản ứng.
Khi đun nóng, NH4NO3 phân hủy tạo thành khí nitơ oxit (N2O) và nước.
Phản ứng này có thể gây nổ nếu đun nóng nhanh hoặc có tạp chất.

Bước 3: Viết phương trình hóa học chưa cân bằng.
NH4NO3 –(t°)–> N2O + H2O

Bước 4: Cân bằng phương trình hóa học.
Cân bằng nguyên tố N: 2 nguyên tử N bên trái, 2 nguyên tử N bên phải.
Cân bằng nguyên tố H: 4 nguyên tử H bên trái, 2 nguyên tử H bên phải. Ta nhân H2O với 2.
NH4NO3 –(t°)–> N2O + 2H2O
Cân bằng nguyên tố O: 3 nguyên tử O bên trái, 1 (trong N2O) + 2 (trong 2H2O) = 3 nguyên tử O bên phải.
Phương trình đã cân bằng.

Phương trình hóa học:
NH4NO3 –(t°)–> N2O + 2H2O

d.2. Nhiệt phân muối NH4NO2.

Đây là phản ứng nhiệt phân của amoni nitrit.

Bước 1: Xác định chất tham gia phản ứng.
Chất tham gia là amoni nitrit (NH4NO2).

Bước 2: Dự đoán sản phẩm của phản ứng.
Khi đun nóng, NH4NO2 phân hủy tạo thành khí nitơ (N2) và nước. Phản ứng này tỏa nhiệt.

Bước 3: Viết phương trình hóa học chưa cân bằng.
NH4NO2 –(t°)–> N2 + H2O

Bước 4: Cân bằng phương trình hóa học.
Cân bằng nguyên tố N: 2 nguyên tử N bên trái, 2 nguyên tử N bên phải.
Cân bằng nguyên tố H: 4 nguyên tử H bên trái, 2 nguyên tử H bên phải. Ta nhân H2O với 2.
NH4NO2 –(t°)–> N2 + 2H2O
Cân bằng nguyên tố O: 2 nguyên tử O bên trái, 2 nguyên tử O bên phải.
Phương trình đã cân bằng.

Phương trình hóa học:
NH4NO2 –(t°)–> N2 + 2H2O

Các em xem lại các bước giải và các phương trình hóa học đã viết. Nếu có chỗ nào chưa rõ, cứ mạnh dạn hỏi cô nhé! Cô hy vọng bài hướng dẫn này giúp các em nắm vững hơn kiến thức về phản ứng của amoniac và muối amoni.