Bước 1: Hiểu rõ khái niệm phản ứng tỏa nhiệt và phản ứng thu nhiệt.
Trước hết, các em cần nhớ lại định nghĩa.
– Phản ứng tỏa nhiệt là phản ứng hóa học giải phóng năng lượng dưới dạng nhiệt ra môi trường xung quanh. Khi xảy ra phản ứng tỏa nhiệt, nhiệt độ của môi trường tăng lên.
– Phản ứng thu nhiệt là phản ứng hóa học hấp thụ năng lượng từ môi trường dưới dạng nhiệt. Khi xảy ra phản ứng thu nhiệt, nhiệt độ của môi trường giảm xuống.

Bước 2: Trình bày các ứng dụng phổ biến của phản ứng tỏa nhiệt (đốt cháy than, xăng, dầu).
Phản ứng tỏa nhiệt có rất nhiều ứng dụng trong cuộc sống.

• Đốt cháy than: Than là nhiên liệu quan trọng, được sử dụng để sưởi ấm, đun nấu, và trong các nhà máy nhiệt điện để sản xuất điện năng. Phản ứng đốt cháy than (chủ yếu là cacbon) trong không khí tạo ra khí cacbonic và tỏa ra một lượng nhiệt lớn. Phương trình hóa học minh họa: C(r) + O₂(k) → CO₂(k) + Nhiệt
• Đốt cháy xăng, dầu: Xăng và dầu là các nhiên liệu lỏng phổ biến dùng cho động cơ xe máy, ô tô, máy bay, tàu thủy và trong nhiều thiết bị công nghiệp. Quá trình đốt cháy các nhiên liệu này trong động cơ sinh ra nhiệt năng, được chuyển hóa thành cơ năng để vận hành.

Lý do áp dụng: Các phản ứng đốt cháy này đều là phản ứng hóa học giữa nhiên liệu với oxi, sinh ra các sản phẩm và giải phóng năng lượng dưới dạng nhiệt, sưởi ấm môi trường xung quanh.

Bước 3: Phân loại các quá trình đã cho thành phản ứng thu nhiệt hoặc tỏa nhiệt.
Bây giờ, chúng ta sẽ xem xét từng trường hợp cụ thể:

• Phản ứng đốt cháy xăng dầu trong động cơ tạo ra năng lượng dưới dạng nhiệt để vận hành xe cộ, máy móc,..
  Đây là một phản ứng tỏa nhiệt.
  Lý do: Như đã phân tích ở trên, quá trình đốt cháy nhiên liệu luôn sinh ra nhiệt năng, làm nóng môi trường và cung cấp năng lượng cho hoạt động của máy móc.
• Khi sản xuất vôi, người ta phải liên tục cung cấp nhiệt để thực hiện phản ứng phân hủy đá vôi.
  Đây là một phản ứng thu nhiệt.
  Lý do: Để phân hủy đá vôi (canxi cacbonat, CaCO₃) thành vôi sống (canxi oxit, CaO) và khí cacbonic (CO₂), chúng ta cần phải nung nóng đá vôi ở nhiệt độ rất cao, nghĩa là phải cung cấp năng lượng dưới dạng nhiệt liên tục cho phản ứng. Phương trình hóa học minh họa: CaCO₃(r) –(t^o)–> CaO(r) + CO₂(k)
• Phản ứng khi cho một ít vôi sống vào cốc nước, vôi sống trở nên dẻo quánh và thấy cốc nước nóng lên.
  Đây là một phản ứng tỏa nhiệt.
  Lý do: Vôi sống (canxi oxit, CaO) tác dụng với nước (H₂O) tạo thành vôi tôi (canxi hiđroxit, Ca(OH)₂). Phản ứng này sinh ra nhiệt, làm cho cốc nước nóng lên. Phương trình hóa học minh họa: CaO(r) + H₂O(l) → Ca(OH)₂(dd) + Nhiệt
• Quá trình hô hấp tạo ra phản ứng tỏa nhiệt bên trong các tế bào trong quá trình trao đổi khí.
  Đây là một phản ứng tỏa nhiệt.
  Lý do: Hô hấp là quá trình sinh hóa phức tạp, trong đó tế bào phân giải các chất hữu cơ (như glucozơ) để tạo ra năng lượng cung cấp cho cơ thể hoạt động. Quá trình này giải phóng năng lượng dưới dạng nhiệt, giúp duy trì thân nhiệt cho cơ thể chúng ta.

Vậy là chúng ta đã hoàn thành bài tập này rồi. Các em thấy đấy, phản ứng hóa học không chỉ có trong sách vở mà còn gắn liền với đời sống hàng ngày của chúng ta. Hãy luôn giữ niềm đam mê với môn Hóa học nhé!