Chào các em, hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau giải một bài tập rất hay về phản ứng tráng bạc trong chương trình Hóa học lớp 12. Các em đã sẵn sàng chưa nào?

Trước hết, chúng ta cần nhớ lại kiến thức về phản ứng tráng bạc. Phản ứng tráng bạc là phản ứng đặc trưng của các hợp chất hữu cơ có nhóm chức có khả năng bị oxi hóa bởi ion Ag+ trong môi trường amoniac, tạo thành lớp bạc kim loại sáng bóng bám vào thành ống nghiệm, giống như tráng một lớp gương.

Nhưng câu hỏi đặt ra là, những hợp chất nào có khả năng tham gia phản ứng này? Dựa vào sách giáo khoa Hóa học lớp 12, chúng ta biết rằng các hợp chất có khả năng tham gia phản ứng tráng bạc bao gồm:
1. Anđehit đơn chức, mạch hở: Bao gồm cả anđehit no và không no.
2. Glucozơ (C6H12O6): Là một monosaccarit, có nhóm chức anđehit trong mạch hở và nhóm hidroxim.
3. Saccarozơ (C12H22O11): Mặc dù không có nhóm anđehit trực tiếp, nhưng khi đun nóng trong môi trường axit hoặc bazơ, saccarozơ sẽ thủy phân tạo thành glucozơ và fructozơ, cả hai đều tham gia phản ứng tráng bạc. Tuy nhiên, trong các bài tập trắc nghiệm về phản ứng tráng bạc mà không có điều kiện đun nóng hay môi trường đặc biệt, chúng ta thường xét trực tiếp cấu trúc của phân tử.
4. Hệ thứ, axit fomic và este của axit fomic: Este của axit fomic có dạng R-COO-CH=O hoặc R-COO-CH=CH-R’, tức là có nhóm -CHO gắn trực tiếp vào nhóm -COO-.

Bây giờ, chúng ta sẽ đi phân tích từng đáp án một:

A. HCOOC2H5
Đây là một este. Chúng ta hãy xem xét cấu tạo của nó: H-COO-CH2-CH3.
Nhóm chức của este này là nhóm cacboxyl (-COO-) và gốc ancol là gốc etyl (-C2H5). Tuy nhiên, phần axit của este này là axit fomic (HCOOH). Trong cấu tạo của este này, có nhóm -COO-CH2-CH3. Đặc biệt, phần axit là H-COO-, có nghĩa là nó là este của axit fomic. Trong trường hợp này, nhóm cacbonyl của nhóm cacboxyl liên kết với một nguyên tử hiđro (H-COO-), vì vậy nó có tính chất của một anđehit và có thể tham gia phản ứng tráng bạc. Phản ứng có thể viết như sau:
\( \text{HCOOC}_2\text{H}_5 + 2\text{AgNO}_3 + 4\text{NH}_3 + \text{H}_2\text{O} \rightarrow \text{HCOONH}_4 + \text{C}_2\text{H}_5\text{OH} + 2\text{NH}_4\text{NO}_3 + 2\text{Ag} \downarrow \)
Do đó, HCOOC2H5 có tham gia phản ứng tráng bạc.

B. CH3COOC2H5
Đây cũng là một este, có tên gọi là etyl axetat. Cấu tạo của nó là: CH3-COO-CH2-CH3.
Nhóm chức của este này là nhóm cacboxyl (-COO-) và gốc axit là gốc axetat (CH3-COO-), gốc ancol là gốc etyl (-C2H5). Trong cấu tạo này, nhóm cacbonyl của nhóm cacboxyl liên kết với một nhóm metyl (CH3-), không phải là nguyên tử hiđro. Do đó, este này không có nhóm anđehit và không tham gia phản ứng tráng bạc.

C. C6H12O6
Đây là công thức phân tử chung của các monosaccarit, trong đó C6H12O6 là công thức của glucozơ (và fructozơ). Glucozơ ở dạng mạch hở có nhóm chức anđehit (-CHO), do đó nó có khả năng tham gia phản ứng tráng bạc.
Phản ứng của glucozơ với dung dịch bạc nitrat trong amoniac:
\( \text{C}_6\text{H}_{12}\text{O}_6 + 2\text{AgNO}_3 + 4\text{NH}_3 + \text{H}_2\text{O} \rightarrow \text{C}_5\text{H}_{11}\text{O}_5\text{COONH}_4 + 2\text{NH}_4\text{NO}_3 + 2\text{Ag} \downarrow \)
Do đó, C6H12O6 (glucozơ) có tham gia phản ứng tráng bạc.

D. HCHO
Đây là công thức của metanal, hay còn gọi là fomanđehit. Đây là một anđehit đơn chức, mạch hở. Nhóm chức của nó là -CHO, là nhóm chức đặc trưng của anđehit. Do đó, HCHO có tham gia phản ứng tráng bạc.
Phản ứng của HCHO với dung dịch bạc nitrat trong amoniac:
\( \text{HCHO} + 2\text{AgNO}_3 + 4\text{NH}_3 + \text{H}_2\text{O} \rightarrow \text{HCOONH}_4 + 2\text{NH}_4\text{NO}_3 + 2\text{Ag} \downarrow \)
Do đó, HCHO có tham gia phản ứng tráng bạc.

Qua phân tích từng đáp án, chúng ta thấy rằng chất không tham gia phản ứng tráng bạc là CH3COOC2H5.

Vậy đáp án đúng là B.

Các em lưu ý phân biệt rõ este của axit fomic với các este khác nhé. Đây là một điểm dễ nhầm lẫn.

Chúc các em học tốt!