Chúng ta sẽ cùng nhau đi từng bước để tìm hiểu nhé.

Bước 1: Đọc kỹ đoạn thơ và xác định các câu thơ cần phân tích.

Các em hãy mở sách giáo khoa trang [số trang sách giáo khoa] và đọc lại khổ thơ có chứa hai câu sau:
“Đò biếng lười nằm mặc nước sông trôi”
“Quán tranh đứng im lìm trong vắng lặng”

Bước 2: Phân tích câu thơ thứ nhất: “Đò biếng lười nằm mặc nước sông trôi”.

* Chỉ ra BPTT:
Các em hãy chú ý vào hai từ “biếng lười” và động từ “nằm”.
Theo các em, đò có thật sự “biếng lười” và “nằm” như con người không?
À, đúng rồi, đò là một vật vô tri, không thể có ý thức hay hành động như con người.
Việc gán cho sự vật vô tri (đò) những đặc điểm, hành động của con người (biếng lười, nằm) chính là biện pháp tu từ nhân hóa.

* Nêu tác dụng của BPTT:
Vậy, biện pháp nhân hóa này có tác dụng gì trong câu thơ?
Khi nói “đò biếng lười”, tác giả đã làm cho hình ảnh con đò trở nên sinh động, gần gũi hơn với chúng ta. Nó không còn là một vật vô tri mà dường như có sự sống, có tâm trạng.
Cụm từ “biếng lười” gợi tả trạng thái chậm chạp, lười nhác, không muốn di chuyển.
Động từ “nằm” kết hợp với “mặc nước sông trôi” càng nhấn mạnh sự tĩnh lặng, buông xuôi theo dòng chảy của con đò.
Nhờ biện pháp nhân hóa này, hình ảnh con đò hiện lên thật yên ả, trầm mặc, góp phần thể hiện khung cảnh buổi chiều xuân tĩnh mịch, êm đềm của làng quê. Nó gợi lên sự thư thái, đôi khi là cả sự buồn bã, u tịch.

Bước 3: Phân tích câu thơ thứ hai: “Quán tranh đứng im lìm trong vắng lặng”.

* Chỉ ra BPTT:
Tương tự như câu thơ trên, các em hãy quan sát câu “Quán tranh đứng im lìm trong vắng lặng”.
Quán tranh là một công trình kiến trúc, một vật vô tri vô giác. Liệu nó có thể “đứng im lìm” theo cách mà con người có thể có tâm trạng “im lìm” không?
Ở đây, quán tranh cũng được gán cho những nét tính cách, trạng thái của con người. Việc miêu tả quán tranh “đứng im lìm” là một cách gợi tả sinh động.
Do đó, ở câu thơ này, chúng ta cũng nhận thấy biện pháp tu từ nhân hóa được sử dụng.

* Nêu tác dụng của BPTT:
Biện pháp nhân hóa trong câu thơ này có tác dụng gì?
“Đứng im lìm” giúp chúng ta hình dung rõ nét hơn về dáng vẻ của quán tranh. Nó gợi tả sự tĩnh lặng, không có hoạt động nào diễn ra, không có người qua lại.
Tính từ “vắng lặng” kết hợp với “im lìm” càng khắc sâu hơn không khí yên tĩnh, đìu hiu của khung cảnh.
Qua đó, nhà thơ đã vẽ nên một bức tranh buổi chiều quê vắng vẻ, thanh bình, có chút cô đơn, tĩnh mịch, rất đặc trưng cho không gian làng quê Việt Nam.

Tổng kết:

Như vậy, trong hai câu thơ “Đò biếng lười nằm mặc nước sông trôi” và “Quán tranh đứng im lìm trong vắng lặng”, nhà thơ Anh Thơ đã sử dụng thành công biện pháp tu từ nhân hóa.

* Tác dụng chung: Biện pháp nhân hóa đã giúp cho những sự vật vô tri vô giác như con đò, quán tranh trở nên sống động, có hồn, có tâm trạng. Qua đó, tác giả đã khắc họa thành công khung cảnh buổi chiều xuân êm đềm, tĩnh lặng, vắng vẻ, đồng thời bộc lộ tâm trạng buồn thương, u tịch của con người trước cảnh vật thiên nhiên.

Các em đã hiểu bài chưa nào? Nếu có bất kỳ câu hỏi nào, đừng ngần ngại hỏi cô nhé!