Cho \(0,03 mol\) hỗn hợp \(2\) muối \(NaX\) và \(NaY\) (\(X,Y\) là \(2\) halogen…
\(A.F\) và \(Cl\) \(B.Cl\) và \(Br\)
\(C.Br\) và \(I\) \(D.I\) và \(At\)
Đề bài cho chúng ta biết về một hỗn hợp gồm 2 muối Natri là NaX và NaY. Điều quan trọng cần lưu ý là X và Y là hai nguyên tố halogen thuộc hai chu kỳ liên tiếp nhau. Hỗn hợp này có số mol là 0,03 mol. Khi cho hỗn hợp này tác dụng với dung dịch AgNO₃ dư, chúng ta thu được 4,75 gam kết tủa. Nhiệm vụ của chúng ta là xác định xem X và Y là hai halogen nào trong các cặp đáp án đã cho.
Bây giờ, chúng ta cùng phân tích bài toán.
Bước 1: Viết phương trình phản ứng hóa học
Khi muối Natri Halogenua tác dụng với AgNO₃, sẽ xảy ra phản ứng trao đổi, tạo thành kết tủa Bạc Halogenua (AgX và AgY).
Phương trình tổng quát như sau:
NaX + AgNO₃ → AgX↓ + NaNO₃
NaY + AgNO₃ → AgY↓ + NaNO₃
Bước 2: Tính khối lượng mol trung bình của kết tủa
Chúng ta biết tổng số mol của hỗn hợp hai muối là 0,03 mol. Số mol kết tủa AgX và AgY thu được cũng chính bằng tổng số mol của hai muối ban đầu, vì tỉ lệ phản ứng là 1:1.
Vậy, tổng số mol kết tủa = 0,03 mol.
Khối lượng kết tủa thu được là 4,75 g.
Khối lượng mol trung bình của kết tủa (Mkết tủa) được tính bằng công thức:
Mkết tủa = Khối lượng kết tủa / Số mol kết tủa
Mkết tủa = 4,75 g / 0,03 mol
Mkết tủa = 158,33 g/mol (xấp xỉ)
Bước 3: Liên hệ khối lượng mol trung bình của kết tủa với khối lượng mol của các nguyên tử halogen
Khối lượng mol của kết tủa AgX là MAg + MX, trong đó MAg là khối lượng mol của Bạc (khoảng 108 g/mol).
Khối lượng mol của kết tủa AgY là MAg + MY.
Vì Mkết tủa là khối lượng mol trung bình của AgX và AgY, nên ta có thể biểu diễn như sau:
Mkết tủa = (Khối lượng mol của AgX + Khối lượng mol của AgY) / 2 (nếu tỉ lệ mol 2 muối là 1:1, nhưng ở đây ta chỉ biết tổng số mol nên cách tính trung bình như trên là hợp lý hơn khi chưa biết rõ tỉ lệ).
Hoặc chúng ta có thể hiểu rằng khối lượng mol trung bình của kết tủa sẽ là khối lượng mol trung bình của X và Y cộng với khối lượng mol của Bạc.
Gọi MX và MY là khối lượng mol của hai nguyên tố halogen X và Y.
Vì X và Y là hai halogen thuộc hai chu kỳ liên tiếp, nên khối lượng mol của chúng sẽ có sự chênh lệch nhất định.
Ta có: Mkết tủa = MAg + Mhalogen trung bình
158,33 g/mol = 108 g/mol + Mhalogen trung bình
Mhalogen trung bình = 158,33 g/mol – 108 g/mol
Mhalogen trung bình = 50,33 g/mol (xấp xỉ)
Bước 4: Xét các đáp án và xác định X, Y
Chúng ta cần tìm hai nguyên tố halogen X và Y thuộc hai chu kỳ liên tiếp sao cho khối lượng mol trung bình của chúng xấp xỉ 50,33 g/mol.
Các nguyên tố halogen trong dãy Halogen bao gồm: F (Flo), Cl (Clo), Br (Brom), I (Iot), At (Astatin).
Khối lượng mol nguyên tử tương ứng:
F: khoảng 19 g/mol
Cl: khoảng 35,5 g/mol
Br: khoảng 80 g/mol
I: khoảng 127 g/mol
Bây giờ, chúng ta lần lượt kiểm tra các đáp án:
Đáp án A: F và Cl
Khối lượng mol trung bình = (19 + 35,5) / 2 = 54,5 / 2 = 27,25 g/mol. (Không phù hợp)
Đáp án B: Cl và Br
Cl có chu kỳ 3, Br có chu kỳ 4. Đây là hai halogen thuộc hai chu kỳ liên tiếp.
Khối lượng mol trung bình = (35,5 + 80) / 2 = 115,5 / 2 = 57,75 g/mol.
Giá trị này gần với 50,33 g/mol hơn so với các đáp án khác, tuy nhiên, chúng ta cần xem xét kỹ hơn.
Đáp án C: Br và I
Br có chu kỳ 4, I có chu kỳ 5. Đây là hai halogen thuộc hai chu kỳ liên tiếp.
Khối lượng mol trung bình = (80 + 127) / 2 = 207 / 2 = 103,5 g/mol. (Không phù hợp)
Đáp án D: I và At
At là nguyên tố phóng xạ và thường ít được xét đến trong các bài tập cơ bản ở lớp 10. Tuy nhiên, nếu xét về chu kỳ, At thuộc chu kỳ 6, I thuộc chu kỳ 5, là hai chu kỳ liên tiếp.
Khối lượng mol của At rất lớn, nên trung bình sẽ rất lớn. (Không phù hợp)
Chúng ta hãy xem xét lại cách tính khối lượng mol trung bình của halogen. Nếu số mol của NaX và NaY không bằng nhau thì cách tính trung bình cộng đơn giản sẽ không chính xác.
Tuy nhiên, chúng ta có thể ước lượng như sau:
Mhalogen trung bình = 50,33 g/mol.
Chúng ta cần tìm hai halogen thuộc hai chu kỳ liên tiếp mà khối lượng mol trung bình của chúng xấp xỉ 50,33.
* Nếu là F và Cl: MF = 19, MCl = 35,5. Trung bình là 27,25.
* Nếu là Cl và Br: MCl = 35,5, MBr = 80. Giá trị trung bình sẽ nằm giữa 35,5 và 80.
* Nếu là Br và I: MBr = 80, MI = 127. Giá trị trung bình sẽ nằm giữa 80 và 127.
Số mol kết tủa là 0,03 mol, khối lượng là 4,75 g.
Chúng ta hãy thử lại với đáp án B (Cl và Br).
Giả sử có a mol NaCl và b mol NaBr, với a + b = 0,03 mol.
Khối lượng kết tủa = a MAgCl + b MAgBr = 4,75 g
MAgCl = 108 + 35,5 = 143,5 g/mol
MAgBr = 108 + 80 = 188 g/mol
Ta có hệ phương trình:
a + b = 0,03
143,5a + 188b = 4,75
Từ phương trình (1), ta có a = 0,03 – b. Thay vào phương trình (2):
143,5 * (0,03 – b) + 188b = 4,75
4,305 – 143,5b + 188b = 4,75
44,5b = 4,75 – 4,305
44,5b = 0,445
b = 0,445 / 44,5
b = 0,01 mol
Nếu b = 0,01 mol, thì a = 0,03 – 0,01 = 0,02 mol.
Vậy, có 0,02 mol NaCl và 0,01 mol NaBr. Tổng số mol là 0,02 + 0,01 = 0,03 mol.
Khối lượng kết tủa = 0,02 143,5 + 0,01 188 = 2,87 + 1,88 = 4,75 g.
Điều này khớp hoàn toàn với đề bài.
Kết luận:
Dựa trên kết quả tính toán, hai nguyên tố halogen X và Y là Clo (Cl) và Brom (Br). Chúng thuộc hai chu kỳ liên tiếp (chu kỳ 3 và chu kỳ 4).
Do đó, đáp án đúng là B. Cl và Br.
Các em thấy đó, với việc vận dụng đúng phương trình hóa học và kiến thức về khối lượng mol, chúng ta có thể giải quyết bài toán một cách chính xác. Hãy nhớ ôn tập kỹ các kiến thức về halogen và cách tính toán hóa học nhé!
Đáp án:
\(NaX +AgNO3===>AgX+NaNO3\)
\(NaY +AgNO3===> AgY+NaNO3\)
\(nAgNO3=0.03\)
\(nNaNO3=0.03\)
\(=>mAgNO3=0.03*(108+14+16*3)=5.1(g)\)
\(nNaNO3=0.03(23+14+16*3)=2.55(g)\)
\(=>mHH=4.75+2.55-5.1=2.2(g)\)
\(Mhh=(2.2)/(0.03)=(220)/3\)
\(=>NaX>(220)/3>NaY\)
\(=>X>50.3>Y\)
=> \(X \)là \(Br\)
\( Y\)là \(Cl\)
Giải thích các bước giải:
Đáp án: B
Giải thích các bước giải:
Theo bài ra X, Y là hai halogen thuộc chu kì kế tiếp – đều tạo kết tủa với AgNO3
nên loại đáp án B và D vì có NaF
Gọi công thức chung của NaX và NaY là NaM.
NaM + AgNO3 → AgM↓+NaNO3
0,03 →0,03 (mol)
=> M = 50,3 => X,Y lần lượt là Cl và Br