Cho abc chia hết cho 27. Chứng minh rằng bca chia hết cho 27
Chúng ta bắt đầu nhé!
Đề bài yêu cầu chúng ta chứng minh rằng nếu số tự nhiên có ba chữ số abc (tức là số có chữ số hàng trăm là a, chữ số hàng chục là b, và chữ số hàng đơn vị là c) chia hết cho 27, thì số tự nhiên bca (số có chữ số hàng trăm là b, chữ số hàng chục là c, và chữ số hàng đơn vị là a) cũng chia hết cho 27.
Để giải bài toán này, chúng ta cần nhớ lại cách biểu diễn một số tự nhiên có ba chữ số theo các chữ số của nó.
Số abc có thể được viết dưới dạng:
abc = 100 a + 10 b + c
Tương tự, số bca có thể được viết dưới dạng:
bca = 100 b + 10 c + a
Điều kiện cho trước là abc chia hết cho 27. Điều này có nghĩa là:
abc = 27 * k, với k là một số nguyên nào đó.
Chúng ta cần chứng minh rằng bca cũng chia hết cho 27.
Bây giờ, chúng ta sẽ sử dụng các phép biến đổi đại số để liên hệ số abc và số bca.
Xét hiệu của hai số:
abc – bca = (100 a + 10 b + c) – (100 b + 10 c + a)
Ta thực hiện phép trừ, nhóm các hạng tử cùng biến lại với nhau:
abc – bca = 100 a + 10 b + c – 100 b – 10 c – a
abc – bca = (100 a – a) + (10 b – 100 b) + (c – 10 c)
abc – bca = 99 a – 90 b – 9 * c
Bây giờ, chúng ta sẽ cố gắng phân tích biểu thức 99a – 90b – 9c để xem nó có liên quan gì đến 27 hay không.
Chúng ta có thể nhận thấy rằng tất cả các hệ số 99, 90, 9 đều chia hết cho 9.
abc – bca = 9 (11 a – 10 * b – c)
Tiếp tục, chúng ta có thể biến đổi biểu thức bên trong ngoặc để xuất hiện các số hạng liên quan đến abc và bca.
Chúng ta biết abc = 100a + 10b + c.
Ta cần xuất hiện các số hạng 100a, 10b, c hoặc 100b, 10c, a.
Hãy thử làm một phép biến đổi khác.
Ta có:
abc = 100a + 10b + c
bca = 100b + 10c + a
Ta sẽ biểu diễn bca theo abc.
bca = 100b + 10c + a
Chúng ta có thể thử cộng hoặc trừ một số lần của abc để làm xuất hiện các số hạng của bca.
Xét biểu thức 999a. Số 999 chia hết cho 27 (vì 999 = 27 * 37).
Xét biểu thức 999b. Số 999 chia hết cho 27.
Xét biểu thức 999c. Số 999 chia hết cho 27.
Điều này có vẻ không trực tiếp giúp ích.
Quay lại với abc – bca = 99a – 90b – 9c.
Chúng ta biết abc chia hết cho 27.
Tức là 100a + 10b + c = 27m (với m là số nguyên).
Hãy thử biểu diễn bca dưới dạng một biểu thức chứa abc.
bca = 100b + 10c + a
Chúng ta có thể viết lại như sau:
bca = (100a + 10b + c) – 99a + 90b + 9c
bca = abc – 99a + 90b + 9c
bca = abc – 9(11a – 10b – c)
Điều này cũng chưa cho thấy bca chia hết cho 27.
Bây giờ, chúng ta hãy thử một cách tiếp cận khác, sử dụng tính chất của phép chia hết.
Ta có abc chia hết cho 27.
Vì 27 = 3 * 9. Nếu một số chia hết cho 27 thì nó cũng chia hết cho 3 và 9.
Tuy nhiên, bài toán yêu cầu chứng minh chia hết cho 27, không phải 3 hay 9.
Hãy quay lại biểu thức:
abc – bca = 99a – 90b – 9c
Chúng ta cần chứng minh bca chia hết cho 27, tức là bca = 27n với n là số nguyên.
Nếu abc chia hết cho 27, thì abc = 27k.
Ta có:
bca = abc – (99a – 90b – 9c)
bca = 27k – (99a – 90b – 9c)
Để bca chia hết cho 27, thì (99a – 90b – 9c) phải chia hết cho 27.
Hãy kiểm tra xem 99a – 90b – 9c có chia hết cho 27 không.
99a = 3 27 a + 18a (không ổn)
90b = 3 27 b + 9b (không ổn)
9c
Hãy thử biến đổi các hệ số 100, 10, 1 để chúng “hợp” với 27.
Ta biết 100 = 3 * 27 + 19.
10 = 0 * 27 + 10.
1 = 0 * 27 + 1.
Cách này cũng không trực quan lắm.
Chúng ta sẽ tập trung vào biểu thức abc – bca = 99a – 90b – 9c.
Chúng ta cần chứng minh rằng nếu abc chia hết cho 27, thì bca cũng chia hết cho 27.
Giả sử abc chia hết cho 27.
Xét số abc + bca:
abc + bca = (100a + 10b + c) + (100b + 10c + a)
abc + bca = 101a + 110b + 11c
Không thấy liên quan trực tiếp.
Hãy xét một biến đổi khéo léo hơn:
Ta có:
abc = 100a + 10b + c
bca = 100b + 10c + a
Chúng ta có thể cộng hoặc trừ các bội của 999 (vì 999 chia hết cho 27).
abc = 100a + 10b + c
bca = 100b + 10c + a
Xét biểu thức:
10 abc = 10 (100a + 10b + c) = 1000a + 100b + 10c
27 * abc
Hãy thử tách các số hạng.
abc = 100a + 10b + c
bca = 100b + 10c + a
Chúng ta muốn tạo ra các số hạng có thể chia hết cho 27.
Ta biết 1000 = 37 * 27 + 1.
100 = 3 * 27 + 19.
10 = 0 * 27 + 10.
1 = 0 * 27 + 1.
Cách này hơi phức tạp.
Quay lại với abc – bca = 99a – 90b – 9c.
Chúng ta biết abc chia hết cho 27.
Hãy xem xét một biểu thức khác:
abc = 100a + 10b + c
Ta có thể viết lại abc như sau:
abc = (100a + 10b + c) – (100b + 10c + a) + (100b + 10c + a)
abc = (abc – bca) + bca
Điều này không giúp ích.
Chúng ta cần tìm một biểu thức nào đó liên quan đến bca mà có thể chia hết cho 27.
Xét biểu thức sau:
10 bca = 10 (100b + 10c + a) = 1000b + 100c + 10a
Hãy thử xét tổng:
abc + 10 * bca = (100a + 10b + c) + (1000b + 100c + 10a)
= 110a + 1110b + 101c
Không thấy gì.
Hãy thử một biểu thức khác:
abc – bca = 99a – 90b – 9c.
Chúng ta biết 99 chia hết cho 9, 90 chia hết cho 9, 9 chia hết cho 9.
abc – bca = 9(11a – 10b – c).
Điều này có nghĩa là hiệu của abc và bca chia hết cho 9.
Chúng ta cần chứng minh chia hết cho 27.
Hãy thử một cách tiếp cận bằng cách biểu diễn các số theo modulo 27.
abc chia hết cho 27 nghĩa là abc ≡ 0 (mod 27).
abc = 100a + 10b + c.
Ta có:
100 ≡ 19 (mod 27)
10 ≡ 10 (mod 27)
1 ≡ 1 (mod 27)
Do đó, abc ≡ 19a + 10b + c (mod 27).
Vì abc chia hết cho 27, ta có:
19a + 10b + c ≡ 0 (mod 27) (1)
Bây giờ, chúng ta xét bca.
bca = 100b + 10c + a.
Theo modulo 27, ta có:
bca ≡ 19b + 10c + a (mod 27).
Chúng ta cần chứng minh bca ≡ 0 (mod 27).
Nghĩa là, ta cần chứng minh:
19b + 10c + a ≡ 0 (mod 27).
Từ biểu thức (1): 19a + 10b + c ≡ 0 (mod 27).
Ta có thể biến đổi biểu thức này.
Nhân hai vế của (1) với một số nào đó không làm thay đổi tính chia hết modulo 27.
Hãy thử nhân biểu thức (1) với một số sao cho các hệ số a, b, c đổi vị trí.
Nếu ta nhân (1) với 10:
10 (19a + 10b + c) ≡ 10 0 (mod 27)
190a + 100b + 10c ≡ 0 (mod 27)
Ta có:
190 = 7 * 27 + 1. Vậy 190 ≡ 1 (mod 27).
100 = 3 * 27 + 19. Vậy 100 ≡ 19 (mod 27).
10 ≡ 10 (mod 27).
Do đó, biểu thức trở thành:
1a + 19b + 10c ≡ 0 (mod 27)
a + 19b + 10c ≡ 0 (mod 27)
Nhìn xem, biểu thức này giống với biểu thức chúng ta cần chứng minh cho bca!
Ta cần chứng minh bca ≡ 19b + 10c + a ≡ 0 (mod 27).
Và chúng ta vừa suy ra được a + 19b + 10c ≡ 0 (mod 27).
Như vậy, từ giả thiết abc chia hết cho 27, ta đã suy ra được bca chia hết cho 27.
Bây giờ, chúng ta sẽ trình bày lại bài giải một cách chi tiết và mạch lạc hơn.
Bài giải:
Giả sử ta có số tự nhiên có ba chữ số abc.
Số abc có thể được viết dưới dạng:
abc = 100a + 10b + c
Số bca có thể được viết dưới dạng:
bca = 100b + 10c + a
Theo đề bài, ta có abc chia hết cho 27.
Điều này có nghĩa là:
abc ≡ 0 (mod 27)
Chúng ta sẽ biểu diễn các hệ số theo modulo 27:
100 = 3 \times 27 + 19 \implies 100 \equiv 19 \pmod{27}
10 = 0 \times 27 + 10 \implies 10 \equiv 10 \pmod{27}
1 = 0 \times 27 + 1 \implies 1 \equiv 1 \pmod{27}
Thay vào biểu thức của abc:
abc = 100a + 10b + c
Do đó, theo modulo 27, ta có:
abc \equiv 19a + 10b + c \pmod{27}
Vì abc chia hết cho 27, nên:
19a + 10b + c \equiv 0 \pmod{27} (1)
Bây giờ, chúng ta xét số bca. Theo modulo 27, ta có:
bca = 100b + 10c + a
bca \equiv 19b + 10c + a \pmod{27}
Chúng ta cần chứng minh rằng bca chia hết cho 27, tức là:
19b + 10c + a \equiv 0 \pmod{27}
Từ biểu thức (1), ta có: 19a + 10b + c \equiv 0 \pmod{27}.
Nhân cả hai vế của đồng dư thức (1) với 10:
10 \times (19a + 10b + c) \equiv 10 \times 0 \pmod{27}
190a + 100b + 10c \equiv 0 \pmod{27}
Bây giờ, chúng ta biểu diễn các hệ số 190 và 100 theo modulo 27:
190 = 7 \times 27 + 1 \implies 190 \equiv 1 \pmod{27}
100 = 3 \times 27 + 19 \implies 100 \equiv 19 \pmod{27}
Thay vào biểu thức trên:
1a + 19b + 10c \equiv 0 \pmod{27}
a + 19b + 10c \equiv 0 \pmod{27}
Biểu thức này chính là biểu thức cho bca theo modulo 27.
Ta đã chứng minh được:
bca \equiv a + 19b + 10c \pmod{27}
Và từ giả thiết, ta suy ra được:
a + 19b + 10c \equiv 0 \pmod{27}
Do đó:
bca \equiv 0 \pmod{27}
Điều này có nghĩa là bca chia hết cho 27.
Vậy, nếu abc chia hết cho 27 thì bca chia hết cho 27.
Các em thấy đó, với các kiến thức về biểu diễn số, tính chất chia hết và đặc biệt là kỹ thuật sử dụng đồng dư thức, chúng ta có thể giải quyết bài toán này một cách gọn gàng.
Các em hãy xem lại bài giải và cố gắng tự mình làm lại để khắc sâu kiến thức nhé. Nếu có bất kỳ câu hỏi nào, đừng ngần ngại hỏi thầy!
\(abc-bca\)
\(=100a+10b+c-100b-10c-a\)
\(=99a-90b-9c\)
\(=9.(11a-10b-c) \vdots 9 (1)\)
Do \(abc \vdots 27\)
\(=>abc \vdots 3=>a+b+c \vdots 3\)
\(=>14a+14b+14c \vdots 3\)
Lại có \(3a+24b+15c \vdots 3\)
\(=>14a+14b+14c-3a-24b-15c \vdots a\)
\(=>11xa-10xb-c \vdots 3\)
\(=>(1) \vdots 27\)
\(=>abc-bca \vdots 27\)
Mà \(abc \vdots 27\)
\(=>bca \vdots 27\)
abc chia hết cho 27 => 100a + 10 b + c chia hết cho 27
100a + 10b + c = 81a + (19a + 10b+ c). Vì 81a chia hết cho 27 nên 19a + 10b + c chia hết cho 27
Ta có: bca = 100b + 10c + a = 81b + (19b + 10c + a) = 81b + (19a + 10b + c) + (9b + 9c – 18a)
= 81b + (19a + 10b + c) + 9.(b +c – 2a) (1)
Nhận xét: 81b và (19a + 10b + c) đều chia hết cho 27 (2)
b+ c – 2a = (b+c+a) – 3a luôn chia hết cho 3 (Vì abc chia hết cho 27 nên chia hết cho 3 => a+b + c chia hết cho 3)
=> 9.(b+c- 2a) chia hết cho 27 (3)
(1)(2)(3) => bca chia hết 27