cho axit salixylic (axit 0-hidroxi benzoic) phản ứng vs anhidrit axetic ,thu dc …
làm chi tiết từng công đoạn nhé
báo trước em bị mất gốc lm tắc báo mod ráng chịu
Bây giờ, chúng ta sẽ cùng phân tích đề bài và bắt đầu giải nhé.
Phân tích đề bài:
Đề bài cho chúng ta biết về phản ứng giữa axit salixylic và anhidrit axetic để tạo ra axit axetylsalixylic. Tuy nhiên, phần này chỉ mang tính chất giới thiệu, thông tin quan trọng để làm bài tập là phần phản ứng của axit axetylsalixylic với KOH.
Chúng ta được cho khối lượng của axit axetylsalixylic là 43,2 gam và đề bài yêu cầu tính thể tích dung dịch KOH 1M cần dùng để phản ứng hoàn toàn.
Các bước giải:
Bước 1: Xác định công thức hóa học của axit axetylsalixylic và hiểu rõ bản chất phản ứng.
Axit axetylsalixylic còn có tên là Aspirin. Dựa vào tên gọi “axit 0-hidroxi benzoic” và phản ứng với “anhidrit axetic”, chúng ta có thể suy ra công thức của nó.
Phản ứng với anhidrit axetic là phản ứng axetyl hóa nhóm -OH của axit salixylic.
Axit salixylic có công thức cấu tạo: nhóm -COOH gắn với vòng benzen, ở vị trí ortho (-OH) so với nhóm -COOH.
Công thức phân tử của axit salixylic là C₇H₆O₃.
Khi phản ứng với anhidrit axetic (CH₃CO)₂O, nhóm -OH trong axit salixylic sẽ bị axetyl hóa tạo thành nhóm -OOCCH₃.
Do đó, công thức phân tử của axit axetylsalixylic là C₉H₈O₄.
Bây giờ, chúng ta xem axit axetylsalixylic phản ứng với KOH như thế nào.
Axit axetylsalixylic có hai nhóm chức có thể phản ứng với dung dịch bazơ mạnh như KOH:
1. Nhóm carboxyl (-COOH): Đây là nhóm axit, sẽ phản ứng với KOH theo phản ứng trung hòa axit-bazơ.
2. Nhóm este (-OOCCH₃): Nhóm este này có thể bị thủy phân trong môi trường kiềm.
Vì vậy, phương trình phản ứng của axit axetylsalixylic với KOH sẽ bao gồm hai phản ứng:
– Phản ứng trung hòa nhóm axit.
– Phản ứng thủy phân nhóm este trong môi trường kiềm.
Bước 2: Viết phương trình phản ứng hóa học.
Gọi công thức của axit axetylsalixylic là C₉H₈O₄.
Phương trình phản ứng:
C₉H₈O₄ + 2KOH → Muối của axit salixylic + CH₃COOK + H₂O
Chi tiết hơn về bản chất phản ứng:
– Nhóm -COOH phản ứng với KOH:
C₉H₇O₃-COOH + KOH → C₉H₇O₃-COOK + H₂O
– Nhóm este -OOCCH₃ bị thủy phân trong môi trường kiềm:
C₉H₇O₃-COOCH₃ + KOH → C₉H₇O₃-COOK + CH₃OH (Ở đây cô có nhầm lẫn, nhóm axetyl là -COCH₃ gắn vào nhóm OH, nên là -OCOCH₃)
Chính xác hơn, axit axetylsalixylic có cấu tạo là nhóm -COOH và nhóm -OCOCH₃ gắn trên vòng benzen.
Do đó, phương trình phản ứng sẽ là:
C₆H₄(OH)COOH phản ứng với (CH₃CO)₂O tạo ra C₆H₄(OCOCH₃)COOH.
Công thức phân tử của axit axetylsalixylic là: C₆H₄(OCOCH₃)COOH.
Khi phản ứng với KOH:
Nhóm -COOH phản ứng với KOH.
Nhóm -OCOCH₃ bị thủy phân trong môi trường kiềm.
Phương trình phản ứng tổng quát:
C₆H₄(OCOCH₃)COOH + 2KOH → C₆H₄(OK)COOK + CH₃COOH + H₂O (KOH dư sẽ phản ứng với CH₃COOH)
Hoặc có thể viết theo kiểu cộng hợp các phân tử:
C₉H₈O₄ + 2KOH → Muối + CH₃COOK + H₂O
Để rõ ràng hơn, ta viết chi tiết các phản ứng:
Phản ứng trung hòa nhóm axit:
C₉H₈O₄ + KOH → C₉H₇O₄K + H₂O (Đây là muối kali của axit axetylsalixylic)
Phản ứng thủy phân nhóm este trong môi trường kiềm:
C₉H₈O₄ + KOH → Sản phẩm thủy phân
Hãy nhìn vào cấu tạo để hiểu rõ hơn:
Axit axetylsalixylic: vòng benzen có 1 nhóm -COOH và 1 nhóm -OCOCH₃.
Nhóm -COOH sẽ phản ứng với 1 phân tử KOH.
Nhóm -OCOCH₃ khi thủy phân trong KOH sẽ tạo ra nhóm -OH và muối CH₃COOK. Nhóm -OH này lại có tính axit yếu, nhưng trong môi trường bazơ mạnh, nó sẽ không phản ứng tiếp. Quan trọng là sản phẩm thủy phân sẽ tạo ra gốc axit từ nhóm este.
Phản ứng thủy phân este trong môi trường kiềm:
R-COO-R’ + KOH → R-COOK + R’-OH
Trong trường hợp này, R là gốc axit của axit salixylic, R’ là gốc axetyl (CH₃CO-).
Nên phương trình đúng là:
C₆H₄(OCOCH₃)COOH + 2KOH → C₆H₄(OK)COOK + CH₃COOK + H₂O
Trong đó:
– C₆H₄(OCOCH₃)COOH là axit axetylsalixylic.
– KOH là kali hidroxit.
– C₆H₄(OK)COOK là kali salixylat (muối của axit salixylic sau khi nhóm -OH đã phản ứng).
– CH₃COOK là kali axetat (sản phẩm thủy phân của nhóm axetyl).
– H₂O là nước.
Nhìn vào phương trình, ta thấy tỉ lệ mol phản ứng là 1 : 2.
Bước 3: Tính khối lượng mol của axit axetylsalixylic.
Khối lượng mol (M) của C₉H₈O₄ là:
M = 9 M(C) + 8 M(H) + 4 * M(O)
M = 9 12 + 8 1 + 4 * 16
M = 108 + 8 + 64
M = 180 (g/mol)
Bước 4: Tính số mol của axit axetylsalixylic.
Số mol (n) được tính bằng công thức: n = khối lượng / khối lượng mol
n(C₉H₈O₄) = 43,2 gam / 180 g/mol
n(C₉H₈O₄) = 0,24 mol
Bước 5: Tính số mol KOH cần dùng dựa vào phương trình phản ứng.
Từ phương trình: C₉H₈O₄ + 2KOH → …
Tỉ lệ mol giữa C₉H₈O₄ và KOH là 1 : 2.
Do đó, số mol KOH cần dùng là:
n(KOH) = 2 * n(C₉H₈O₄)
n(KOH) = 2 * 0,24 mol
n(KOH) = 0,48 mol
Bước 6: Tính thể tích dung dịch KOH 1M.
Nồng độ mol (Cm) của dung dịch KOH là 1M, nghĩa là có 1 mol KOH trong 1 lít dung dịch.
Công thức tính số mol khi biết nồng độ mol và thể tích là: n = Cm * V
Ta có: n(KOH) = 0,48 mol và Cm(KOH) = 1M.
Suy ra thể tích dung dịch KOH (V) là:
V = n(KOH) / Cm(KOH)
V = 0,48 mol / 1 mol/L
V = 0,48 L
Đổi ra mililit nếu cần: 0,48 L = 480 ml. Tuy nhiên, đề bài yêu cầu tính V lít, nên ta giữ nguyên đơn vị lít.
Kết luận:
Vậy, thể tích dung dịch KOH 1M cần dùng để phản ứng hoàn toàn với 43,2 gam axit axetylsalixylic là 0,48 lít.
Hy vọng cách giải chi tiết này giúp các em hiểu rõ bài toán. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại hỏi cô nhé!
Anhidrit axetic phản ứng với nhóm chức phenol của axit salicylic, tạo chất có nhóm este phenol là axit axetylsalicylic