Chào các em học sinh lớp 6 thân mến! Hôm nay, cô trò chúng ta sẽ cùng nhau phân tích một đoạn thơ rất hay trong chương trình Ngữ Văn của mình nhé. Cô thấy đoạn thơ này mang một ý nghĩa sâu sắc, chúng ta hãy cùng tìm hiểu thật kỹ.

Đầu tiên, cô mời các em đọc thật to và rõ ràng đoạn thơ sau:

Người vá trời lấp bể
Kẻ đắp luỹ xây thành
Ta chỉ là chiếc lá
Việc của mình là xanh

Bây giờ, chúng ta sẽ đi vào phân tích từng yêu cầu của đề bài.

Yêu cầu 1: Hai câu thơ đầu sử dụng nghệ thuật gì?

Để trả lời câu hỏi này, các em hãy chú ý vào hai câu thơ đầu tiên:

“Người vá trời lấp bể
Kẻ đắp luỹ xây thành”

Các em có nhận thấy điều gì đặc biệt ở cách diễn đạt này không? Cô gợi ý nhé, đó là cách người ta sử dụng những từ ngữ có âm thanh giống nhau hoặc gần giống nhau để tạo nên nhịp điệu, sự hài hòa cho câu thơ. Đó chính là biện pháp tu từ điệp âm. Cụ thể ở đây là sự lặp lại của các âm “ơ”, “a” trong các từ “người”, “trời”, “lấp”, “bể”, “kẻ”, “đắp”, “luỹ”, “thành”.

Ngoài ra, các em thấy hai câu thơ này còn dùng những từ ngữ gợi tả hành động gì? “Vá trời lấp bể”, “đắp luỹ xây thành”. Đây là những công việc lớn lao, mang tính xây dựng, kiến thiết. Chúng ta có thể gọi đây là nghệ thuật liệt kê. Liệt kê những công việc vĩ đại, những hành động mang ý nghĩa xây dựng.

Như vậy, hai câu thơ đầu sử dụng biện pháp tu từ điệp âm và nghệ thuật liệt kê để miêu tả những hành động, công việc lớn lao.

Yêu cầu 2: Tác dụng của đoạn thơ

Bây giờ, chúng ta sẽ cùng nhau xem xét tác dụng mà đoạn thơ này mang lại nhé. Đoạn thơ này gồm bốn câu, chúng ta sẽ phân tích lần lượt tác dụng của từng phần và cả đoạn.

* Tác dụng của hai câu thơ đầu:
* Qua việc sử dụng biện pháp điệp âm và liệt kê, hai câu thơ đầu đã gợi lên hình ảnh về những con người làm những việc lớn lao, phi thường. “Vá trời lấp bể” là một hành động tưởng chừng như không thể, thể hiện sự cố gắng, nỗ lực vượt bậc. “Đắp luỹ xây thành” là hành động xây dựng, bảo vệ, kiến thiết cho cộng đồng, cho xã hội.
* Những công việc này thường được giao cho những người có tài năng, có sức mạnh, có vị thế. Chúng ta có thể hiểu đó là những người vĩ đại, những người làm nên những điều to lớn cho cuộc đời.

* Tác dụng của hai câu thơ sau:
* “Ta chỉ là chiếc lá
* Việc của mình là xanh”
* Ở đây, tác giả đã dùng hình ảnh “chiếc lá” để nói về bản thân mình. Chiếc lá nhỏ bé, tưởng chừng như bình thường, không làm nên những việc lớn lao như “vá trời lấp bể” hay “đắp luỹ xây thành”.
* Tuy nhiên, “việc của mình là xanh”. Màu xanh của lá mang ý nghĩa gì? Màu xanh của lá là sự sống, là sự tươi mới, là sự đóng góp thầm lặng nhưng vô cùng quan trọng. Lá cây quang hợp, tạo ra oxy cho sự sống, làm đẹp cho đời, mang lại bóng mát.
* Vậy, hai câu thơ này cho thấy một sự khiêm nhường, một thái độ sống tích cực. Dù không làm những việc to tát, nhưng vẫn tìm thấy giá trị và ý nghĩa trong công việc bình dị của mình.

* Tác dụng chung của cả đoạn thơ:
* Đoạn thơ này đã tạo nên một sự tương phản thú vị giữa những việc lớn lao và công việc bình dị. Nó giúp chúng ta nhận ra rằng, mỗi người, dù làm công việc gì, ở vị trí nào, đều có giá trị riêng và đóng góp cho cuộc đời.
* Đoạn thơ đề cao thái độ sống khiêm nhường, biết trân trọng và phát huy những gì mình có, làm tốt nhất những nhiệm vụ được giao, dù đó là việc lớn hay việc nhỏ.
* Ý nghĩa quan trọng nhất mà đoạn thơ muốn truyền tải là: không có việc gì là vô nghĩa. Mỗi đóng góp, dù nhỏ bé đến đâu, cũng đều góp phần làm cho cuộc sống thêm tươi đẹp và ý nghĩa. Nó khuyên chúng ta hãy sống có ích, sống có trách nhiệm với bản thân và với cộng đồng.

Các em thấy đấy, chỉ với bốn câu thơ ngắn ngủi thôi mà đã mang biết bao bài học ý nghĩa. Qua đây, các em có suy nghĩ gì về bản thân mình, về công việc của mình không? Cô mong rằng, sau bài học hôm nay, các em sẽ luôn tự tin vào giá trị của bản thân và nỗ lực hết mình trong mọi việc mình làm, dù là nhỏ bé nhất nhé.

Cô xin kết thúc phần giảng bài tại đây. Các em về nhà ôn tập lại bài và chuẩn bị cho tiết học tiếp theo nhé!