có 4 lọ mất nhãn đựng NaCl , Ba(OH)2 , NaOH, Na2SO4
chỉ dùng quỳ tím , nhận biết…
chỉ dùng quỳ tím , nhận biết từng dung dịch
Chúng ta có 4 lọ mất nhãn, bên trong chứa các dung dịch: NaCl, Ba(OH)₂, NaOH, Na₂SO₄. Yêu cầu của đề bài là chúng ta chỉ được sử dụng quỳ tím để nhận biết từng dung dịch.
Hãy cùng thầy đi vào từng bước giải chi tiết nhé!
Bước 1: Chuẩn bị
Đầu tiên, các em cần chuẩn bị đầy đủ dụng cụ thí nghiệm:
– 4 ống nghiệm sạch.
– Dung dịch NaCl, Ba(OH)₂, NaOH, Na₂SO₄ (đã được đánh số thứ tự giả định hoặc để nguyên như đề bài).
– Giấy quỳ tím.
– Ống hút nhỏ giọt.
Bước 2: Lấy mẫu thử
Từ mỗi lọ mất nhãn, các em dùng ống hút nhỏ giọt lấy một lượng nhỏ dung dịch cho vào mỗi ống nghiệm riêng biệt. Việc này giúp chúng ta làm việc với từng chất một cách độc lập và tránh nhầm lẫn.
Bước 3: Tiến hành nhận biết bằng quỳ tím
Chúng ta sẽ nhúng lần lượt mẩu giấy quỳ tím vào từng ống nghiệm. Quan sát sự đổi màu của giấy quỳ tím để rút ra kết luận.
Quan sát và hiện tượng:
* Ống nghiệm nào có giấy quỳ tím chuyển sang màu xanh:
Giấy quỳ tím chuyển màu xanh cho biết dung dịch đó có tính bazơ. Trong 4 dung dịch đã cho, chúng ta có Ba(OH)₂ và NaOH đều là dung dịch bazơ mạnh.
Vậy, có 2 lọ có quỳ tím chuyển màu xanh.
* Ống nghiệm nào có giấy quỳ tím không đổi màu:
Giấy quỳ tím không đổi màu (vẫn giữ màu tím ban đầu) cho biết dung dịch đó có tính trung tính. Trong 4 dung dịch đã cho, NaCl là dung dịch muối trung tính.
Vậy, có 1 lọ có quỳ tím không đổi màu.
* Lưu ý quan trọng: Trong trường hợp đề bài cho các dung dịch có tính axit, quỳ tím sẽ chuyển sang màu đỏ. Tuy nhiên, với các chất đã cho, chúng ta không có dung dịch axit.
Bước 4: Phân loại và suy luận
Sau khi tiến hành nhúng quỳ tím, chúng ta có thể phân loại các dung dịch như sau:
* Nhóm 1 (Quỳ tím hóa xanh): Dung dịch Ba(OH)₂ và dung dịch NaOH.
* Nhóm 2 (Quỳ tím không đổi màu): Dung dịch NaCl.
Đến đây, chúng ta đã nhận biết được một lọ dung dịch là NaCl. Tuy nhiên, hai lọ còn lại đều có quỳ tím hóa xanh, vậy làm sao để phân biệt Ba(OH)₂ và NaOH? Quỳ tím là chưa đủ.
Nhưng đề bài yêu cầu “chỉ dùng quỳ tím”, vậy chúng ta cần xem xét lại khả năng của quỳ tím. Quỳ tím chỉ cho biết môi trường axit, bazơ hay trung tính. Nó không phân biệt được các bazơ mạnh với nhau.
Thầy xin lỗi các em, có lẽ đề bài này có một chút nhầm lẫn hoặc yêu cầu chưa đầy đủ để phân biệt hết 4 chất chỉ dùng riêng quỳ tím. Bởi vì quỳ tím chỉ phân biệt được 3 loại môi trường (axit, bazơ, trung tính). Với 4 chất đã cho, chúng ta có 2 bazơ mạnh (Ba(OH)₂, NaOH), 1 muối trung tính (NaCl), và 1 muối trung tính (Na₂SO₄). Nếu có cả Na₂SO₄ thì nó cũng sẽ là dung dịch trung tính và quỳ tím không đổi màu, giống như NaCl.
Tuy nhiên, nếu đề bài chính xác là 4 lọ NaCl, Ba(OH)₂, NaOH, Na₂SO₄ và chỉ dùng quỳ tím để nhận biết, thì chúng ta chỉ có thể phân biệt thành 2 nhóm: nhóm các dung dịch bazơ (Ba(OH)₂, NaOH) và nhóm các dung dịch trung tính (NaCl, Na₂SO₄).
Giả sử đề bài có một chút điều chỉnh để có thể phân biệt được hết, ví dụ như thêm một hóa chất khác hoặc chỉ cho một trong hai muối trung tính. Nhưng theo đúng đề bài và yêu cầu chỉ dùng quỳ tím, chúng ta dừng lại ở việc phân loại.
Tuy nhiên, nếu chúng ta được phép dùng thêm một thuốc thử khác sau khi dùng quỳ tím (mặc dù đề bài yêu cầu chỉ quỳ tím), thì cách làm sẽ như sau để phân biệt rõ:
* Sau khi dùng quỳ tím, chúng ta biết được lọ nào chứa bazơ (quỳ tím hóa xanh) và lọ nào chứa muối trung tính (quỳ tím không đổi màu).
* Nhận biết muối trung tính:
– Hai lọ còn lại có quỳ tím không đổi màu là NaCl và Na₂SO₄.
– Cho dung dịch BaCl₂ vào hai lọ này.
– Nếu có kết tủa trắng xuất hiện, đó là dung dịch Na₂SO₄ (vì BaSO₄ kết tủa trắng).
– Nếu không có hiện tượng gì, đó là dung dịch NaCl.
* Nhận biết dung dịch bazơ:
– Hai lọ có quỳ tím hóa xanh là Ba(OH)₂ và NaOH.
– Ta đã biết lọ Na₂SO₄ và NaCl.
– Cho dung dịch Na₂SO₄ (hoặc NaCl, nhưng Na₂SO₄ sẽ rõ hơn vì có thể tạo kết tủa với Ba(OH)₂) vào hai lọ dung dịch bazơ.
– Nếu có kết tủa trắng xuất hiện, đó là dung dịch Ba(OH)₂ (vì BaSO₄ kết tủa trắng).
– Nếu không có hiện tượng gì, đó là dung dịch NaOH.
Nhưng quay lại với yêu cầu đề bài “chỉ dùng quỳ tím”, chúng ta chỉ có thể làm được đến bước phân loại như sau:
* Lọ 1: Nhúng quỳ tím vào thấy quỳ tím hóa xanh. Lọ này có thể là Ba(OH)₂ hoặc NaOH.
* Lọ 2: Nhúng quỳ tím vào thấy quỳ tím hóa xanh. Lọ này có thể là Ba(OH)₂ hoặc NaOH. (Chung với Lọ 1).
* Lọ 3: Nhúng quỳ tím vào thấy quỳ tím không đổi màu. Lọ này có thể là NaCl hoặc Na₂SO₄.
* Lọ 4: Nhúng quỳ tím vào thấy quỳ tím không đổi màu. Lọ này có thể là NaCl hoặc Na₂SO₄. (Chung với Lọ 3).
Kết luận cuối cùng theo đúng yêu cầu “chỉ dùng quỳ tím”:
Quỳ tím chỉ cho phép chúng ta phân biệt thành hai nhóm:
* Nhóm dung dịch có tính bazơ (quỳ tím hóa xanh): Ba(OH)₂, NaOH.
* Nhóm dung dịch có tính trung tính (quỳ tím không đổi màu): NaCl, Na₂SO₄.
Chúng ta không thể phân biệt được các chất trong cùng một nhóm chỉ bằng quỳ tím.
Hy vọng qua bài tập này, các em đã hiểu rõ hơn về cách sử dụng quỳ tím để nhận biết tính chất hóa học của dung dịch. Đừng quên ghi nhớ tính chất của các chất và cách suy luận logic nhé! Nếu có bất kỳ câu hỏi nào, các em cứ mạnh dạn hỏi thầy.
Đáp án:
Giải thích các bước giải:
Lời giải.
Lấy từ mỗi lọ một mẫu hóa chất (gọi là mẫu thử) để làm thí nghiệm nhận biết.
Cho quỳ tím vào mẫu thử từng chất và quan sát, thấy:
– Những dung dịch làm quỳ tím đổi màu là: NaOH và Ba(OH)2, (nhóm 1).
– Những dung dịch không làm quỳ tím đổi màu là: NaCl, Na2SO4 (nhóm 2).
Để nhận ra từng chất trong mỗi nhóm, ta lấy một chất ở nhóm (1), lần lượt cho vào mỗi chất ở nhóm (2), nếu có kết tủa xuất hiện thì chất lấy ở nhóm (1) là Ba(OH)2 và chất ở nhóm (2) là Na2SO4. Từ đó nhận ra chất còn lại ở mỗi nhóm.
Phương trình phản ứng: Ba(OH)2 + Na2SO4 → BaSO4 + NaOH
Giải thích các bước giải: Lần lượt ngẫu nhiên đổ hoá chất lọ này vào hoá chất lọ kia đến khi thấy 1 lọ có kết tủa thì 2 hoá chất đổ vào là Ba(OH)2 và Na2SO4 (Ba(OH)2+Na2SO4=BaSO4+2NaOH). Như vậy ta chia đc hoá chất làm 2 nhóm. Nhóm 1: Ba(OH)2 và Na2SO4, dùng quỳ tím nhận biết bazo, còn lại là muối. Nhóm 2: NaOH và NaCl, cũng dùng quỳ tím để nhận biết bazo, còn lại là muối.