Đoạn văn của chúng ta như sau:

“Cò và Vạc là hai anh em, nhưng tính nết rất khác nhau. Cò ngoan ngoãn, chăm chỉ học tập còn Vạc thì lười biếng, suốt ngày chỉ nằm ngủ. Cò bảo mải mà Vạc chẳng nghe. Nhờ chăm chỉ siêng năng nên Cò học giỏi nhất lớp.”

Bây giờ, chúng ta sẽ cùng nhau thực hiện từng bước để tìm ra các cặp quan hệ từ trong đoạn văn này.

Bước 1: Đọc kỹ đoạn văn và hiểu ý nghĩa

Trước hết, các em hãy đọc thầm đoạn văn một lần nữa để hiểu rõ nội dung câu chuyện. Đoạn văn này kể về hai anh em Cò và Vạc, với tính cách trái ngược nhau. Cò thì chăm chỉ học tập, còn Vạc thì lười biếng.

Bước 2: Tìm các từ ngữ nối các ý trong câu hoặc giữa các câu

Bây giờ, chúng ta sẽ đi tìm những từ ngữ có nhiệm vụ kết nối các ý lại với nhau. Các em hãy chú ý vào những từ này nhé.

Trong câu: “Cò và Vạc là hai anh em, nhưng tính nết rất khác nhau.”

Các em thấy từ nào nối hai vế “Cò và Vạc là hai anh em” và “tính nết rất khác nhau” không? Đó chính là từ nhưng.

Từ nhưng này cho chúng ta biết điều gì? Nó thể hiện sự đối lập, khác biệt giữa hai anh em. Đây là một cặp quan hệ từ chỉ sự tương phản.

Trong câu: “Cò ngoan ngoãn, chăm chỉ học tập còn Vạc thì lười biếng, suốt ngày chỉ nằm ngủ.”

Các em thấy từ nào nối ý về Cò với ý về Vạc không? Đó là từ còn.

Từ còn này thể hiện sự đối chiếu, so sánh giữa hai đối tượng. Đây cũng là một cặp quan hệ từ chỉ sự tương phản hoặc đối chiếu.

Trong câu: “Cò bảo mải mà Vạc chẳng nghe.”

Các em thấy từ nào nối ý Cò bảo với ý Vạc chẳng nghe không? Đó là từ mà.

Từ mà này trong trường hợp này diễn tả mối quan hệ gì? Nó cho thấy dù Cò đã nói, nhưng kết quả Vạc lại không nghe. Đây là một cặp quan hệ từ chỉ sự nhượng bộ, dù có hành động này nhưng kết quả lại không như mong đợi.

Trong câu: “Nhờ chăm chỉ siêng năng nên Cò học giỏi nhất lớp.”

Các em thấy từ nào nối ý “chăm chỉ siêng năng” với ý “Cò học giỏi nhất lớp” không? Đó là cặp từ Nhờ … nên.

Cặp quan hệ từ Nhờ … nên cho chúng ta biết điều gì? Nó thể hiện mối quan hệ nhân quả. Hành động chăm chỉ siêng năng (nhân) đã dẫn đến kết quả học giỏi (quả).

Bước 3: Gạch dưới các cặp quan hệ từ đã tìm được

Dựa vào những gì chúng ta vừa tìm hiểu, bây giờ cô sẽ gạch dưới các cặp quan hệ từ trong đoạn trích:

Cò và Vạc là hai anh em, nhưng tính nết rất khác nhau. Cò ngoan ngoãn, chăm chỉ học tập còn Vạc thì lười biếng, suốt ngày chỉ nằm ngủ. Cò bảo mải mà Vạc chẳng nghe. Nhờ chăm chỉ siêng năng nên Cò học giỏi nhất lớp.

Bước 4: Liệt kê các cặp quan hệ từ và nêu ý nghĩa

Vậy là chúng ta đã tìm được các cặp quan hệ từ trong đoạn trích rồi. Cô sẽ liệt kê lại cho các em dễ nhìn nhé:

1. nhưng: Chỉ sự tương phản.
2. còn: Chỉ sự đối chiếu.
3. mà: Chỉ sự nhượng bộ.
4. Nhờ … nên: Chỉ mối quan hệ nhân quả.

Các em thấy không, việc xác định đúng các cặp quan hệ từ giúp chúng ta hiểu rõ hơn ý nghĩa của từng câu, từng đoạn văn. Khi các em viết bài văn của mình, việc sử dụng các cặp quan hệ từ hợp lý sẽ làm cho bài văn của các em trở nên mạch lạc, logic và sinh động hơn rất nhiều.

Cô tin rằng với sự cố gắng của mình, các em sẽ ngày càng giỏi hơn môn Ngữ Văn. Nếu có bất kỳ câu hỏi nào, đừng ngần ngại hỏi cô nhé! Chúc các em học tốt!