CON SẺ
Tôi đi dọc lối vào vườn. Con chó chạy trước tôi. Chợt nó dừng chân và bắt…
Tôi đi dọc lối vào vườn. Con chó chạy trước tôi. Chợt nó dừng chân và bắt đầu bò, tuồng như đánh hơi thấy vật gì. Tôi nhìn dọc lối đi và thấy một con sẻ non mép vàng óng, trên đầu có một nhúm lông tơ. Nó rơi từ trên tổ xuống.
Con chó chậm rãi lại gần. Bỗng từ trên cây cao gần đó, một con sẻ già có bộ ức đen nhánh lao xuống như hòn đá rơi trước mõm con chó. Lông sẻ già dựng ngược, miệng rít lên tuyệt vọng và thảm thiết. Nó nhảy hai ba bước về phía cái mõm há rộng đầy răng của con chó.
Sẻ già lao đến cứu con, lấy thân mình phủ kín sẻ con. Giọng nó yếu ớt nhưng hung dữ và khản đặc. Trước mắt nó, con chó như một con quỷ khổng lồ. Nó sẽ hi sinh. Nhưng một sức mạnh vô hình vẫn cuốn nó xuống đất.
Con chó của tôi dừng lại và lùi… Dường như nó hiểu rằng trước mặt nó có một sức mạnh. Tôi vội lên tiếng gọi con chó đang bối rối ấy tránh ra xa, lòng đầy thán phục.
Vâng, lòng tôi đầy thán phục, xin bạn đừng cười. Tôi kính cẩn nghiêng mình trước con chim sẻ bé bỏng dũng cảm kia, trước tình yêu của nó.
(Theo I. Tuốc-ghê-nhép)
Câu 1. Phương thức biểu đạt chính của văn bản là:
Miêu tả
Tự sự
Biểu cảm
Thuyết minh
Câu 2. Đoạn trích trên được kể theo ngôi thứ mấy?
Ngôi thứ nhất
Ngôi thứ hai
Ngôi thứ ba
Ngôi thứ hai và ngôi thứ ba
Câu 3. Khi đi vào vườn, nhân vật “tôi” nhìn thấy điều gì?
Một chú gà đang tìm thức ăn.
Một chú sâu đang bò trên lá.
Một đàn chim bay trên bầu trời.
Một con sẻ nonrơi từ trên tổ xuống.
Câu 4. Câu văn “Trước mắt nó, con chó như một con quỷ khổng lồ.” sử dụng biện pháp tu từ gì?
Ẩn dụ.
Nhân hóa.
Hoán dụ.
So sánh.
Câu 5. Đề tài của văn bản là:
Lòng dũng cảm, tình yêu thương con của người mẹ.
Sức mạnh của con chim sẻ.
Miêu tả cuộc sống của con chim sẻ.
Lòng nhân hậu của con người.
Câu 6. Vì sao con chó đột ngột dừng lại không vồ tới con sẻ non nữa?
Vì con chó thấy thức ăn khác gần đó.
Vì con chó muốn đi ra chỗ khác.
Vì con chó thấy sẻ mẹ lao đến bảo vệ con với thái độ hung dữ.
Vì con chó sợ con sẻ non.
Câu 7. Hành động của nhân vật chim sẻ già cho thấy điều gì?
Con sẻ già muốn cứu con nhưng sợ không dám lao xuống.
Con sẻ già rất thương con, sẵn sàng hi sinh bản thân để bảo vệ con của mình
Sẻ già thương con nhưng sợ con chó nên đành bay đi.
Sẻ già rất thương con.
Câu 8. Phó từ sẽ trong câu “Nó sẽ hi sinh.” bổ sung ý nghĩa gì?
Chỉ sự tiếp diễn tương tự
Chỉ sự cầu khiến
Chỉ khả năng
Chỉ quan hệ thời gian
Câu 9. Vì sao nhân vật tôi lại cảm thấy “lòng đầy thán phục”?
Câu 10. Theo em, ý nghĩa của câu chuyện này là gì?
câu11: Chỉ ra biện pháp tu từ và nêu tác dụng của nó trong câu văn sau: “Bỗng một con sẻ già có bộ ức đen nhánh, từ một cái cây gần đó lao xuống như một hòn đá ngay trước mõm nó.”
Các con hãy đọc thật kỹ văn bản và chúng ta sẽ cùng giải đáp các câu hỏi nhé!
—
Giải bài tập: CON SẺ
Câu 1. Phương thức biểu đạt chính của văn bản là:
Miêu tả
Tự sự
Biểu cảm
Thuyết minh
Lời giải thích của cô: Các con thấy đấy, văn bản này kể lại một câu chuyện có mở đầu, diễn biến và kết thúc, kể về một sự việc đã xảy ra với nhân vật “tôi”, con chó và mẹ con nhà chim sẻ. Dù có đan xen yếu tố miêu tả và biểu cảm, nhưng mục đích chính của tác giả là kể lại một câu chuyện. Vì vậy, phương thức biểu đạt chính là Tự sự.
Câu 2. Đoạn trích trên được kể theo ngôi thứ mấy?
Ngôi thứ nhất
Ngôi thứ hai
Ngôi thứ ba
Ngôi thứ hai và ngôi thứ ba
Lời giải thích của cô: Rất dễ nhận ra đúng không nào? Ngay từ đầu văn bản, tác giả đã xưng “tôi”: “Tôi đi dọc lối vào vườn.”, “Con chó chạy trước tôi.”, “Tôi nhìn dọc lối đi…”. Khi nhân vật xưng “tôi” để kể lại câu chuyện của chính mình thì đó chính là kể theo ngôi thứ nhất đấy các con.
Câu 3. Khi đi vào vườn, nhân vật “tôi” nhìn thấy điều gì?
Một chú gà đang tìm thức ăn.
Một chú sâu đang bò trên lá.
Một đàn chim bay trên bầu trời.
Một con sẻ non rơi từ trên tổ xuống.
Lời giải thích của cô: Thông tin này được cho rất rõ ràng ngay trong đoạn đầu của văn bản: “Tôi nhìn dọc lối đi và thấy một con sẻ non mép vàng óng, trên đầu có một nhúm lông tơ. Nó rơi từ trên tổ xuống.” Vậy đáp án đúng là Một con sẻ non rơi từ trên tổ xuống.
Câu 4. Câu văn “Trước mắt nó, con chó như một con quỷ khổng lồ.” sử dụng biện pháp tu từ gì?
Ẩn dụ.
Nhân hóa.
Hoán dụ.
So sánh.
Lời giải thích của cô: Các con hãy nhìn kỹ câu văn này nhé: “con chó như một con quỷ khổng lồ.” Từ “như” chính là dấu hiệu rất quen thuộc của phép so sánh. Ở đây, tác giả đã so sánh con chó với “một con quỷ khổng lồ” để làm nổi bật sự đáng sợ, to lớn của nó trong mắt chim sẻ mẹ bé nhỏ.
Câu 5. Đề tài của văn bản là:
Lòng dũng cảm, tình yêu thương con của người mẹ.
Sức mạnh của con chim sẻ.
Miêu tả cuộc sống của con chim sẻ.
Lòng nhân hậu của con người.
Lời giải thích của cô: Mặc dù câu chuyện có nhắc đến con người, con chó, nhưng trọng tâm chính mà tác giả muốn ca ngợi, muốn làm nổi bật chính là hành động dũng cảm phi thường của chim sẻ mẹ để bảo vệ con non của mình. Đó chính là biểu hiện cao đẹp của lòng dũng cảm và tình yêu thương con của người mẹ, dù đó là một loài chim bé nhỏ. Vậy đáp án chính xác nhất là phương án A.
Câu 6. Vì sao con chó đột ngột dừng lại không vồ tới con sẻ non nữa?
Vì con chó thấy thức ăn khác gần đó.
Vì con chó muốn đi ra chỗ khác.
Vì con chó thấy sẻ mẹ lao đến bảo vệ con với thái độ hung dữ.
Vì con chó sợ con sẻ non.
Lời giải thích của cô: Chúng ta cùng đọc lại đoạn văn tả cảnh chim sẻ mẹ lao xuống nhé: “Bỗng từ trên cây cao gần đó, một con sẻ già có bộ ức đen nhánh lao xuống như hòn đá rơi trước mõm con chó. Lông sẻ già dựng ngược, miệng rít lên tuyệt vọng và thảm thiết. Nó nhảy hai ba bước về phía cái mõm há rộng đầy răng của con chó.” Chính sự hung dữ, quyết liệt, không hề run sợ trước hiểm nguy của sẻ mẹ đã khiến con chó phải chùn bước. Con chó đã “dừng lại và lùi”, dường như nó “hiểu rằng trước mặt nó có một sức mạnh”. Sức mạnh đó chính là sức mạnh của tình mẫu tử thiêng liêng đấy các con.
Câu 7. Hành động của nhân vật chim sẻ già cho thấy điều gì?
Con sẻ già muốn cứu con nhưng sợ không dám lao xuống.
Con sẻ già rất thương con, sẵn sàng hi sinh bản thân để bảo vệ con của mình
Sẻ già thương con nhưng sợ con chó nên đành bay đi.
Sẻ già rất thương con.
Lời giải thích của cô: Câu chuyện đã cho chúng ta thấy rất rõ hành động của sẻ mẹ: “lao xuống như hòn đá”, “lông dựng ngược, miệng rít lên tuyệt vọng và thảm thiết”, “lấy thân mình phủ kín sẻ con”, “giọng nó yếu ớt nhưng hung dữ và khản đặc”. Tất cả những hành động này đều thể hiện một điều duy nhất: sẻ mẹ không hề sợ hãi hiểm nguy, sẵn sàng đối mặt với cái chết để bảo vệ đứa con bé bỏng của mình. Đây là biểu hiện cao nhất của tình mẫu tử và lòng dũng cảm. Vậy đáp án chính xác là Con sẻ già rất thương con, sẵn sàng hi sinh bản thân để bảo vệ con của mình.
Câu 8. Phó từ sẽ trong câu “Nó sẽ hi sinh.” bổ sung ý nghĩa gì?
Chỉ sự tiếp diễn tương tự
Chỉ sự cầu khiến
Chỉ khả năng
Chỉ quan hệ thời gian
Lời giải thích của cô: Trong tiếng Việt, phó từ “sẽ” thường đứng trước động từ hoặc tính từ để chỉ một hành động, sự việc hoặc trạng thái sắp diễn ra trong tương lai. Ở đây, “Nó sẽ hi sinh” cho biết cái chết, sự hy sinh của sẻ mẹ là một điều gần như chắc chắn xảy ra ngay sau đó, bổ sung ý nghĩa về thời gian sắp tới. Vậy, nó chỉ quan hệ thời gian.
Câu 9. Vì sao nhân vật tôi lại cảm thấy “lòng đầy thán phục”?
Lời giải thích của cô: Nhân vật “tôi” cảm thấy “lòng đầy thán phục” bởi vì nhân vật đã được chứng kiến một cảnh tượng vô cùng hiếm có và xúc động: một con chim sẻ mẹ bé nhỏ, yếu ớt đã thể hiện lòng dũng cảm phi thường và tình yêu thương con vô bờ bến. Trước một con chó to lớn, hung dữ, con sẻ mẹ không hề run sợ mà bất chấp hiểm nguy, liều mình lao xuống, lấy thân mình che chở cho đứa con non nớt. Hành động ấy không chỉ khiến con chó chùn bước mà còn khiến người chứng kiến phải suy ngẫm về sức mạnh của tình mẫu tử. Nhân vật “tôi” đã cúi mình kính cẩn trước “con chim sẻ bé bỏng dũng cảm kia, trước tình yêu của nó”. Đó là một bài học sâu sắc về tình yêu, sự hy sinh và lòng dũng cảm mà đôi khi chính loài vật lại dạy cho con người chúng ta.
Câu 10. Theo em, ý nghĩa của câu chuyện này là gì?
Lời giải thích của cô: Câu chuyện “Con Sẻ” tuy ngắn gọn nhưng lại mang ý nghĩa vô cùng sâu sắc và cao đẹp, các con ạ:
Thứ nhất, câu chuyện ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt. Tình yêu thương con đã biến một con chim sẻ bé nhỏ, yếu ớt trở thành một chiến binh dũng cảm, sẵn sàng hy sinh cả tính mạng để bảo vệ đứa con của mình.
Thứ hai, nó khẳng định sức mạnh phi thường của lòng dũng cảm. Lòng dũng cảm ấy không chỉ có ở con người mà còn tồn tại ở cả thế giới động vật, đặc biệt là khi nó xuất phát từ tình yêu thương.
Cuối cùng, câu chuyện là một bài học quý giá về giá trị của sự sống và tình yêu thương. Nó nhắc nhở chúng ta về những điều tốt đẹp, cao quý trong cuộc đời, về sự hy sinh vô điều kiện mà cha mẹ dành cho con cái. Dù là loài vật hay con người, tình yêu thương luôn là sức mạnh lớn lao nhất, có thể vượt qua mọi hiểm nguy, thử thách.
Câu 11. Chỉ ra biện pháp tu từ và nêu tác dụng của nó trong câu văn sau: “Bỗng một con sẻ già có bộ ức đen nhánh, từ một cái cây gần đó lao xuống như một hòn đá ngay trước mõm nó.”. Yêu cầu: Trình bày chi tiết, dùng HTML cơ bản (
,
, ). Không dùng markdown (**). Toán học thì bọc trong \( và \).
Lời giải thích của cô:
Trong câu văn: “Bỗng một con sẻ già có bộ ức đen nhánh, từ một cái cây gần đó lao xuống như một hòn đá ngay trước mõm nó.”
1. Biện pháp tu từ:
Biện pháp tu từ được sử dụng ở đây là so sánh.
Cụ thể, hành động “lao xuống” của con sẻ già được so sánh với “một hòn đá”.
2. Tác dụng:
Việc sử dụng biện pháp so sánh này mang lại nhiều tác dụng đặc biệt:
• Làm nổi bật tốc độ và sự quyết liệt: Hình ảnh “hòn đá rơi” gợi lên một vật thể nặng, di chuyển rất nhanh, mạnh mẽ và không thể cản phá. Điều này nhấn mạnh tốc độ kinh hoàng và sự dứt khoát, không một chút do dự của chim sẻ mẹ khi lao xuống để cứu con.
• Khắc họa sự dũng cảm phi thường: Một con chim sẻ bé nhỏ lại dám lao thẳng vào hiểm nguy, không quản tính mạng như một “hòn đá”, thể hiện lòng dũng cảm tột cùng, sự liều mình, bất chấp tất cả để bảo vệ con. Nó cho thấy sức mạnh của tình mẫu tử đã biến con sẻ yếu ớt thành một dũng sĩ kiên cường.
• Tạo ấn tượng mạnh về thị giác và cảm xúc: Người đọc có thể hình dung rõ ràng cảnh tượng bất ngờ, dữ dội này, cảm nhận được sự căng thẳng, kịch tính của tình huống và dễ dàng bị cuốn hút, xúc động trước hành động anh hùng của sẻ mẹ.
• Góp phần thể hiện chủ đề của tác phẩm: Qua phép so sánh này, tác giả đã làm nổi bật sức mạnh của tình yêu thương, đặc biệt là tình mẫu tử, một sức mạnh có thể khiến những sinh vật bé nhỏ nhất cũng trở nên vĩ đại và đáng kính.
—
Các con thấy không, một câu chuyện ngắn thôi nhưng đã chứa đựng rất nhiều điều thú vị và ý nghĩa sâu sắc. Cô mong rằng qua bài học này, các con không chỉ hiểu rõ hơn về tác phẩm mà còn rút ra được những bài học quý giá cho bản thân mình về tình yêu thương và lòng dũng cảm. Cảm ơn các con đã chú ý lắng nghe!
Đáp án\(+\)Giải thích các bước giải:
Câu \(1:\)
\(=>\) Tự sự.
\(@\) Tự sự là phương thức dùng ngôn ngữ để kể lại một chuỗi các sự việc này đến sự việc kia.
Câu \(2:\)
\(=>\) Ngôi thứ nhất.
\(@\) Vì người kể xưng “tôi”.
Câu \(3:\)
\(=>\) Một con sẻ non rơi từ trên tổ xuống
\(@\) Khi đi vào vườn, nhân vật “tôi” nhìn thấy: Một con sẻ non rơi từ trên tổ xuống.
Câu \(4:\)
\(=>\) So sánh.
\(@\) Có từ “như” \(->\) biện pháp tu từ: so sánh “con chó như một con quỷ khổng lồ”
Câu \(5:\)
\(=>\) Lòng dũng cảm, tình yêu thương con của người mẹ
\(@\) Văn bản kể về hành động quên mình của chim sẻ già khi đối đầu với con chó dữ để bảo vệ chim sẻ non \(->\) qua đó tôn vinh sức mạnh của tình mẫu tử.
Câu \(6:\)
\(=>\) Vì con chó thấy sẻ mẹ lao đến bảo vệ con với thái độ hung dữ.
\(@\) Trước sự xuất hiện bất ngờ và hành động dũng cảm, quyết liệt của sẻ mẹ, con chó cảm thấy bị khuất phục và bối rối trước sức mạnh của sẻ mẹ nên nó đã dừng lại.
Câu \(7:\)
\(=>\) Con sẻ già rất thương con, sẵn sàng hi sinh bản thân để bảo vệ con của mình.
\(@\) Hành động lao mình xuống đối mặt với hiểm nguy chứng minh tình yêucủa sẻ già, không chỉ thương mà còn sẵn sàng hy sinh tính mạng để bảo vệ con.
Câu \(8:\)
\(=>\) Chỉ quan hệ thời gian
\(@\) Từ “sẽ” là phó từ dùng để chỉ một sự việc sắp xảy ra trong tương lai.
Câu \(9:\)
\(=>\) Vì tác giả (nhân vật “tôi”) chứng kiến một sức mạnh tinh thần khổng lồ bên trong một cơ thể bé nhỏ. Tình mẫu tử thiêng liêng đã chiến thắng nỗi sợ hãi cái chết, khiến tác giả phải kính trọng.
Câu \(10:\)
\(-\) Theo em, ý nghĩa của câu chuyện này là:
Câu chuyện không chỉ kể về loài vật mà muốn gửi gắm thông điệp đến con người: Tình yêu thương là sức mạnh lớn nhất thế giới. Nó có thể cảm hóa được cả sự hung dữ của kẻ mạnh và giúp kẻ yếu trở nên mạnh mẽ.
Câu \(11:\)
\(-\) Biên pháp tu từ: so sánh “lao xuống như một hòn đá”
\(-\) Tác dụng:
\(+\) Gợi tả tư thế lao xuống cực nhanh, dứt khoát, mạnh mẽ và đầy quyết tâm của chim sẻ già.
\(+\) Nhấn mạnh sự hy sinh quên mình của sẻ mẹ; dù biết nguy hiểm nhưng vẫn lao thẳng xuống để bảo vệ con.