Chào các em, hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau giải một bài tập rất quen thuộc về cách viết công thức cấu tạo của một dẫn xuất hiđrocacbon. Các em hãy chú ý lắng nghe và phân tích từng thành phần trong tên gọi của hợp chất nhé. Để viết được công thức cấu tạo của 1,2-đibrometan, chúng ta sẽ thực hiện theo các bước sau:

Bước 1: Phân tích tên gốc hiđrocacbon “etan”

Trong hóa học hữu cơ lớp 9, khi phân tích tên gọi, chúng ta luôn bắt đầu từ cuối tên gọi đi lên.

– Tên “etan” cho chúng ta biết hai thông tin quan trọng:
1. Phần “et” cho biết mạch cacbon chính có 2 nguyên tử Cacbon (C).
2. Phần đuôi “an” cho biết đây là một hiđrocacbon no, nghĩa là trong mạch cacbon chỉ chứa liên kết đơn (C-C).

– Từ đó, ta viết được mạch cacbon của etan:
C – C

– Tiếp theo, chúng ta điền các nguyên tử Hiđro (H) vào xung quanh các nguyên tử Cacbon sao cho mỗi nguyên tử Cacbon đều có đủ hóa trị IV. Mỗi Cacbon đã có 1 liên kết với Cacbon còn lại, vậy mỗi Cacbon sẽ cần liên kết với 3 nguyên tử Hiđro nữa.

– Công thức cấu tạo của etan là:
\[
\begin{array}{cc}
\text{H} & \text{H} \\
| & | \\
\text{H}-\text{C} & – \text{C}-\text{H} \\
| & | \\
\text{H} & \text{H}
\end{array}
\]
Hoặc viết dưới dạng thu gọn là: \(CH_3-CH_3\).

Bước 2: Phân tích phần tiền tố “1,2-đibrom”

– Tiền tố này cho chúng ta biết về nhóm thế gắn vào mạch cacbon chính.
1. “brom“: Đây là tên của nhóm thế, có nguồn gốc từ nguyên tố Brom, kí hiệu là Br.
2. “đi“: Đây là một tiếp đầu ngữ số đếm, “đi” có nghĩa là “hai”. Vậy “đibrom” có nghĩa là có hai nhóm thế Brom.
3. “1,2-“: Đây là các số chỉ vị trí của nhóm thế trên mạch cacbon. Để xác định vị trí, chúng ta cần đánh số thứ tự các nguyên tử cacbon trên mạch chính. Với mạch etan C-C, ta có thể đánh số từ trái qua phải (hoặc phải qua trái đều như nhau):
\(C^1-C^2\)

Số “1” cho biết có một nguyên tử Brom liên kết với cacbon ở vị trí số 1.
Số “2” cho biết có một nguyên tử Brom liên kết với cacbon ở vị trí số 2.

Bước 3: Kết hợp và viết công thức cấu tạo hoàn chỉnh

– Bây giờ, chúng ta sẽ kết hợp các thông tin từ hai bước trên.
– Lấy mạch etan \(CH_3-CH_3\) làm gốc.
– Lấy đi một nguyên tử H ở cacbon số 1 và thay bằng một nguyên tử Br.
– Lấy đi một nguyên tử H ở cacbon số 2 và thay bằng một nguyên tử Br.

Vậy, từ \(CH_3-CH_3\), sau khi thay thế chúng ta sẽ được công thức cấu tạo thu gọn của 1,2-đibrometan là:
\(CH_2Br-CH_2Br\)

– Nếu viết ở dạng đầy đủ, công thức sẽ là:
\[
\begin{array}{cc}
\text{H} & \text{H} \\
| & | \\
\text{Br}-\text{C} & – \text{C}-\text{Br} \\
| & | \\
\text{H} & \text{H}
\end{array}
\]

Tóm lại, bằng cách phân tích tên gọi, chúng ta có thể dễ dàng suy ra công thức cấu tạo của hợp chất. “1,2-đibrometan” là phân tử etan được thế hai nguyên tử Brom vào hai cacbon liền kề nhau. Rất đơn giản phải không các em?

Chúc các em học tốt