Bài tập của chúng ta hôm nay xoay quanh các cuộc khởi nghĩa lớn, đòi hỏi chúng ta phải nắm vững các thông tin cơ bản. Cô sẽ cùng các em đi lần lượt từng ý.

—

I. Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng:

Đây là cuộc khởi nghĩa đầu tiên dưới thời phong kiến phương Bắc mà chúng ta học. Các em hãy cùng nhìn vào sách để xác định nhé:

+Thời gian:
Cuộc khởi nghĩa bùng nổ vào mùa xuân năm 40.

+Kẻ thù:
Kẻ thù trực tiếp của nhân dân ta lúc bấy giờ là ách đô hộ của nhà Hán phương Bắc, cụ thể là chính quyền đô hộ của nhà Đông Hán do Thái thú Tô Định cầm đầu.

+Địa bàn:
Trung tâm của cuộc khởi nghĩa là vùng đất Mê Linh, sau đó lan rộng ra khắp Giao Chỉ.

+Diễn biến:
Cuộc khởi nghĩa diễn ra rất nhanh chóng và thắng lợi vang dội:
–Khởi đầu: Cuối năm 39, đầu năm 40, chính quyền đô hộ nhà Hán tăng cường bóc lột, đàn áp tàn bạo nhân dân. Trương Trắc cùng em gái là Trương Nhị phát động cuộc khởi nghĩa.
–Bùng nổ: Mùa xuân năm 40, cuộc khởi nghĩa bùng nổ.
–Lan rộng: Nghĩa quân nhanh chóng làm chủ Mê Linh. Sau đó, cuộc khởi nghĩa lan rộng ra khắp Giao Chỉ.
–Thắng lợi: Tô Định phải bỏ thành, chạy về nước. Hai Bà Trưng lên ngôi vua, đóng đô ở Mê Linh, tự xưng là Trưng Nữ Vương.

+Ý nghĩa:
Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng có ý nghĩa vô cùng to lớn:
–Chấm dứt ách đô hộ: Lần đầu tiên, nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của phụ nữ đã vùng lên đánh đuổi kẻ thù phương Bắc, giành lại nền độc lập dân tộc sau hơn 2 thế kỷ đô hộ.
–Khí phách phụ nữ Việt Nam: Cuộc khởi nghĩa đã thể hiện rõ tinh thần yêu nước, ý chí quật cường và vai trò to lớn của phụ nữ Việt Nam trong lịch sử đấu tranh giữ nước.
–Cổ vũ tinh thần: Thắng lợi này đã cổ vũ mạnh mẽ tinh thần yêu nước, ý chí đấu tranh của nhân dân ta trong các cuộc khởi nghĩa tiếp theo.

—

II. Cuộc khởi nghĩa Lí Bí:

Tiếp nối truyền thống đấu tranh của cha ông, nhân dân ta lại một lần nữa đứng lên giành lại tự do.

+Thời gian:
Cuộc khởi nghĩa bùng nổ vào mùa xuân năm 542 và kéo dài đến năm 602. Tuy nhiên, giai đoạn khởi nghĩa ban đầu và thành lập nước Vạn Xuân là từ năm 542 đến năm 548.

+Kẻ thù:
Kẻ thù của nhân dân ta lúc này là nhà Lương phương Bắc, với thái thú Tiêu Tư.

+Địa bàn:
Trung tâm của cuộc khởi nghĩa ban đầu là vùng đất Thái Bình, sau đó mở rộng ra khắp Giao Châu.

+Diễn biến:
Cuộc khởi nghĩa này có nhiều giai đoạn và diễn biến phức tạp:
–Bối cảnh: Cuối năm 541, nhà Lương đô hộ Giao Châu thi hành chính sách cai trị tàn bạo.
–Khởi nghĩa: Mùa xuân năm 542, Lí Bí cùng các hào kiệt, nhân dân nổi dậy khởi nghĩa.
–Thắng lợi ban đầu: Nghĩa quân nhanh chóng chiếm được thành Gia Ninh, rồi đánh chiếm thành Tống Bình (Hà Nội ngày nay). Thái thú Tiêu Tư bỏ chạy về nước.
–Thành lập nước Vạn Xuân: Mùa xuân năm 544, Lí Bí lên ngôi Hoàng đế, đặt niên hiệu là Thiên Đức, lập nước Vạn Xuân.
–Kháng chiến chống quân Lương xâm lược lần thứ nhất: Nhà Lương sai tướng sang đàn áp, nhưng Lí Bí đã lãnh đạo nhân dân kháng cự và chiến thắng.
–Kháng chiến chống quân Lương xâm lược lần thứ hai: Sau đó, nhà Lương tiếp tục cử quân sang, cuộc kháng chiến kéo dài. Lí Bí phải rút quân lên vùng núi phía Tây Bắc.
–Kết thúc: Năm 602, quân Tùy (kế vị nhà Lương) chiếm được Giao Châu, cuộc khởi nghĩa kết thúc.

—

III. Cuộc khởi nghĩa Khúc Thừa Dụ:

Sau thời gian dài bị đô hộ, ý chí giành độc lập của nhân dân ta vẫn sục sôi.

+Thời gian:
Khởi nghĩa nổ ra vào cuối thế kỷ IX, cụ thể là khoảng năm 905.

+Kẻ thù:
Kẻ thù lúc này là chính quyền đô hộ của nhà Đường sau khi Tiết độ sứ là Đan Tù Lượng bị giết. Khúc Thừa Dụ đã lãnh đạo nhân dân đánh bại các thế lực phong kiến phản động ở Trung Quốc lúc bấy giờ đang tranh giành quyền lực.

+Địa bàn:
Trung tâm của cuộc khởi nghĩa là vùng Tống Bình (nay thuộc Hà Nội).

+Diễn biến:
Cuộc khởi nghĩa này mở ra một giai đoạn mới cho lịch sử dân tộc.
–Bối cảnh: Cuối thế kỷ IX, nhà Đường suy yếu, các Tiết độ sứ ở An Nam đô hộ phủ lộng quyền, mâu thuẫn gay gắt với nhân dân.
–Khởi nghĩa: Năm 905, Khúc Thừa Dụ lãnh đạo nhân dân nổi dậy khởi nghĩa.
–Thắng lợi: Nghĩa quân nhanh chóng giành thắng lợi, đánh đuổi chính quyền đô hộ. Khúc Thừa Dụ tự xưng là Tiết độ sứ.
–Thiết lập quyền tự chủ: Khúc Thừa Dụ đã xây dựng và củng cố nền tự chủ, bước đầu khôi phục quyền độc lập dân tộc.

+Ý nghĩa:
Cuộc khởi nghĩa Khúc Thừa Dụ đánh dấu một bước ngoặt quan trọng:
–Chấm dứt thời kỳ đô hộ trực tiếp của phong kiến phương Bắc: Lần đầu tiên, nước ta bước vào giai đoạn tự chủ sau hơn 1000 năm bị đô hộ.
–Mở đường cho giai đoạn độc lập lâu dài: Khúc Thừa Dụ đặt nền móng cho sự phát triển của quốc gia Đại Việt sau này.
–Tinh thần dân tộc: Cuộc khởi nghĩa khẳng định ý chí độc lập và khả năng tự quản của dân tộc ta.

—

IV. Cuộc khởi nghĩa Ngô Quyền:

Và cuối cùng, chúng ta sẽ tìm hiểu về người anh hùng dân tộc Ngô Quyền, người đã kết thúc hoàn toàn ách đô hộ của phong kiến phương Bắc.

+Thời gian:
Cuộc khởi nghĩa nổ ra và đỉnh cao là trận chiến trên sông Bạch Đằng vào năm 938.

+Kẻ thù:
Kẻ thù lần này là quân xâm lược của Nam Hán do Lưu Hoằng Tháo chỉ huy.

+Địa bàn:
Trận quyết chiến diễn ra trên sông Bạch Đằng.

+Diễn biến:
Cuộc khởi nghĩa này gắn liền với một chiến công hiển hách.
–Bối cảnh: Sau khi Khúc Hạo và Khúc Thừa Mỹ cai quản đất nước, nhà Nam Hán liên tục tìm cách xâm lược. Năm 938, vua Nam Hán là Lưu Cung sai con trai là Lưu Hoằng Tháo chỉ huy một đội quân lớn sang xâm lược nước ta.
–Khởi nghĩa và chuẩn bị: Ngô Quyền, khi đó là Tiết độ sứ, đã lãnh đạo nhân dân ta chuẩn bị kháng chiến.
–Trận chiến trên sông Bạch Đằng: Vào cuối năm 938, quân Nam Hán tiến vào cửa sông Bạch Đằng. Ngô Quyền đã dự đoán được quy luật thủy triều và địa hình hiểm trở của sông Bạch Đằng. Ông cho quân cắm cọc gỗ có bịt sắt nhọn dưới lòng sông. Khi thủy triều lên, thuyền chiến của địch dễ dàng tiến sâu vào sông. Khi thủy triều rút, thuyền địch mắc cạn, không thể di chuyển được.
–Thắng lợi: Quân ta ào ạt tấn công, tiêu diệt phần lớn quân địch. Lưu Hoằng Tháo bị giết. Quân Nam Hán hoàn toàn thất bại.

—

Các em thấy không, mỗi cuộc khởi nghĩa đều có những điểm riêng biệt nhưng đều chung một tinh thần quật cường, bất khuất của dân tộc ta. Các em hãy ôn lại bài thật kỹ nhé. Nếu có bất kỳ câu hỏi nào, đừng ngần ngại hỏi cô!