Chào các em học sinh yêu quý của lớp 5! Hôm nay, cô trò mình sẽ cùng nhau chinh phục một dạng câu rất hay và bổ ích trong môn Ngữ Văn, đó là câu ghép với các cặp kết từ quen thuộc:

hễ…là

,

nếu…thì

, và

tuy…nhưng

.

Các em còn nhớ câu ghép là gì không nào? À, câu ghép là câu do hai hoặc nhiều câu đơn có quan hệ với nhau về ý nghĩa, được nối với nhau bằng các quan hệ từ hoặc cặp quan hệ từ. Hôm nay, chúng ta sẽ tập trung vào các cặp quan hệ từ này.

Chúng ta sẽ đi lần lượt từng cặp nhé!

—

1. Cặp kết từ “hễ…là”

Cặp kết từ

hễ…là

dùng để nối hai câu đơn, diễn tả mối quan hệ quan hệ nhân quả. Câu đứng sau

là

là kết quả, là điều xảy ra khi điều kiện ở câu đứng trước

hễ

được thực hiện. Nói cách khác, khi cái này xảy ra thì cái kia cũng nhất định xảy ra.

Ví dụ:

Hễ trời mưa to là lòng em lại thấy buồn.

Phân tích:

Câu này gồm hai vế câu:

Vế 1: Hễ trời mưa to

Vế 2: là lòng em lại thấy buồn.

Mối quan hệ: Khi yếu tố “trời mưa to” xảy ra (điều kiện), thì yếu tố “lòng em lại thấy buồn” (kết quả) sẽ đi kèm.

Bây giờ, các em hãy thử đặt một câu ghép với cặp kết từ “hễ…là” nhé!

Cô gợi ý: Hãy nghĩ về những điều thường xuyên xảy ra khi một điều kiện nào đó được đáp ứng.

Ví dụ của cô:

Hễ cô giáo giảng bài là cả lớp lại im phăng phắc, chăm chú nghe giảng.

Trong câu này, khi cô giáo giảng bài thì cả lớp chăm chú nghe giảng.

—

2. Cặp kết từ “nếu…thì”

Cặp kết từ

nếu…thì

cũng diễn tả mối quan hệ nhân quả, nhưng mang tính chất giả định hoặc điều kiện. Câu đứng sau

nếu

là điều kiện, và câu đứng sau

thì

là kết quả có thể xảy ra nếu điều kiện đó được thực hiện.

Ví dụ:

Nếu em học tập chăm chỉ thì kết quả học tập của em sẽ tốt hơn.

Phân tích:

Câu này gồm hai vế câu:

Vế 1: Nếu em học tập chăm chỉ

Vế 2: thì kết quả học tập của em sẽ tốt hơn.

Mối quan hệ: “Em học tập chăm chỉ” là điều kiện, và “kết quả học tập sẽ tốt hơn” là kết quả có thể xảy ra.

Nào, các em hãy tự đặt một câu với cặp kết từ “nếu…thì” xem nào!

Các em có thể nghĩ đến những điều gì sẽ xảy ra trong tương lai nếu chúng ta làm một việc gì đó ngay bây giờ.

Ví dụ của cô:

Nếu ngày mai trời nắng đẹp thì chúng ta sẽ cùng nhau đi cắm trại ở công viên.

Ở đây, điều kiện là trời nắng đẹp, và kết quả là chúng ta đi cắm trại.

—

3. Cặp kết từ “tuy…nhưng”

Cặp kết từ

tuy…nhưng

dùng để nối hai câu đơn diễn tả mối quan hệ tương phản, đối lập. Câu đứng trước

tuy

nêu lên một đặc điểm, một sự thật, và câu đứng sau

nhưng

lại nêu lên một điều trái ngược, không như mong đợi hoặc tưởng tượng từ điều thứ nhất.

Ví dụ:

Tuy bạn Nam rất lùn nhưng bạn ấy đá bóng rất giỏi.

Phân tích:

Câu này gồm hai vế câu:

Vế 1: Tuy bạn Nam rất lùn

Vế 2: nhưng bạn ấy đá bóng rất giỏi.

Mối quan hệ: Đặc điểm “lùn” thường được cho là không thuận lợi cho việc đá bóng, nhưng thực tế bạn Nam lại đá rất giỏi. Đây là sự đối lập.

Cuối cùng, các em hãy thử sức với cặp kết từ “tuy…nhưng” nhé!

Hãy nghĩ về những điều có vẻ mâu thuẫn với nhau nhưng lại cùng tồn tại.

Ví dụ của cô:

Tuy trời đã về khuya nhưng khu phố vẫn còn rất náo nhiệt.

Ở đây, thông thường trời khuya thì sẽ yên tĩnh, nhưng thực tế thì lại náo nhiệt.

—

Tổng kết:

Như vậy, hôm nay chúng ta đã cùng nhau tìm hiểu và luyện tập cách đặt câu ghép với ba cặp kết từ quan trọng:

– Hễ…là: Diễn tả quan hệ nhân quả thường xuyên, cái này xảy ra thì cái kia cũng xảy ra.

– Nếu…thì: Diễn tả quan hệ nhân quả có điều kiện, giả định.

– Tuy…nhưng: Diễn tả mối quan hệ tương phản, đối lập.

Các em hãy ghi nhớ cách dùng của từng cặp từ này và luyện tập đặt nhiều câu khác nhau để sử dụng thành thạo nhé!

Bài học của chúng ta hôm nay đến đây là kết thúc. Cô mong các em về nhà ôn bài thật tốt!

Hẹn gặp lại các em trong tiết học lần sau!