Chúng ta sẽ đi từng bước một để hiểu rõ yêu cầu của đề bài và tìm ra đáp án chính xác nhất nhé.

Bước 1: Đọc kỹ và nắm bắt nội dung đoạn trích.

Đầu tiên, các em hãy đọc thật chậm và kỹ đoạn văn được cho. Chú ý xem tác giả đang nói về vấn đề gì, đối tượng nào được nhắc đến và cách tác giả miêu tả chúng.

Đoạn văn nói về “chế độ lính tình nguyện” ở Đông Dương. Tác giả miêu tả cách thức hoạt động của chế độ này: “chúa tỉnh” (ám chỉ các viên công sứ) ra lệnh cho quan lại dưới quyền phải nộp đủ số người trong một thời hạn nhất định, không quan trọng bằng cách nào. Quan lại thì “xoay xở”, mà cái “xoay xở” này thì lại “thạo hết chỗ nói”, đặc biệt là “xoay sở làm tiền”.

Bước 2: Phân tích các từ ngữ, hình ảnh mang tính biểu cảm.

Trong đoạn văn, có những từ ngữ và cách diễn đạt nào cho thấy thái độ, tình cảm của tác giả?

* “Chúa tỉnh”: Đây là một cách gọi đầy mỉa mai, chua chát. Công sứ Pháp được ví như “chúa tỉnh”, ám chỉ quyền lực tuyệt đối, sự cai trị độc đoán, xa lạ và có phần tàn bạo của họ đối với người dân thuộc địa.
* “Quả là một vị ‘chúa tỉnh'”: Cách diễn đạt này nhấn mạnh sự châm biếm, khẳng định lại lời nhận xét trước đó.
* “Ra lệnh cho bọn quan lại dưới quyền”: Cách gọi “bọn quan lại” cho thấy thái độ khinh thường, coi thường đối với tầng lớp này.
* “Phải nộp cho đủ một số người nhất định. Bằng cách nào, điều đó không quan trọng. Các quan cứ liệu mà xoay xở.”: Cụm từ “không quan trọng” khi nói về phương pháp, và việc “cứ liệu mà xoay xở” cho thấy sự vô trách nhiệm, đẩy hết gánh nặng và hậu quả cho cấp dưới.
* “Mà cái ngón xoay xở kiểu Đ thì các ông tướng ấy thạo hết chỗ nói, nhất là xoay sở làm tiền.”: Đây là điểm mấu chốt. “Ngón xoay xở kiểu Đ” là một cách nói giảm nói tránh, ám chỉ sự thâm hiểm, lươn lẹo, gian dối. Việc khẳng định “thạo hết chỗ nói”, đặc biệt là “xoay sở làm tiền” cho thấy tác giả vô cùng bức xúc, lên án gay gắt hành động tham nhũng, bóc lột của quan lại.

Bước 3: Xác định sắc thái tình cảm, thái độ của tác giả.

Dựa trên việc phân tích các từ ngữ, hình ảnh trên, chúng ta có thể thấy tác giả đang dùng giọng văn như thế nào?

* Tác giả không trực tiếp nói lên cảm xúc phẫn nộ hay chán nản một cách rõ ràng.
* Thay vào đó, tác giả sử dụng những từ ngữ mang tính mỉa mai, chua cay để lật tẩy bản chất xấu xa của chế độ cai trị và sự thối nát của bộ máy quan lại.
* Cách nói “chúa tỉnh”, “bọn quan lại”, “thạo hết chỗ nói, nhất là xoay sở làm tiền” đều chứa đựng sự cay đắng, khinh bỉ và một thái độ không hài lòng.

Bước 4: Đối chiếu với các phương án trả lời.

Bây giờ, chúng ta sẽ lần lượt xem xét các đáp án:

a) Châm biếm, mỉa mai: Đáp án này rất phù hợp với cách tác giả sử dụng từ ngữ như “chúa tỉnh”, “bọn quan lại”, “ngón xoay xở kiểu Đ”. Tác giả đang dùng lời lẽ sắc sảo để cười nhạo, hạ thấp và vạch trần bản chất xấu xa.

b) Phẫn nộ, bất bình: Mặc dù có sự bất bình ngầm, nhưng sắc thái chủ đạo ở đây không phải là sự bộc lộ ra ngoài một cách trực tiếp và dữ dội như “phẫn nộ”. Đoạn văn mang tính “đả kích” hơn là “bày tỏ sự tức giận”.

c) Chán nản, thất vọng: Đoạn văn cho thấy sự phê phán, lên án mạnh mẽ, chứ không hề có biểu hiện của sự buông xuôi, chán nản hay tuyệt vọng.

d) Bực mình, tức tối: Đây là một sắc thái có thể có, nhưng “châm biếm, mỉa mai” lại bao hàm và thể hiện rõ hơn cái “lửa ngầm” mà tác giả muốn truyền tải qua câu chữ. Sự châm biếm thường sâu cay và có tính phê phán cao hơn là chỉ đơn thuần bộc lộ sự bực tức.

Kết luận:

Qua quá trình phân tích, ta thấy tác giả sử dụng ngôn từ sắc sảo, đầy tính châm biếm để vạch trần bộ mặt xấu xa của chế độ thực dân và sự thối nát của bọn quan lại. Do đó, đáp án chính xác nhất là:

a) Châm biếm, mỉa mai.

Các em đã hiểu bài chưa nào? Nếu có câu hỏi gì, đừng ngần ngại hỏi cô nhé!