ĐỀ 2:
PHẦN I. ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)
Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi bên dưới:
H…
PHẦN I. ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)
Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi bên dưới:
HAI KIỂU ÁO
Có ông quan lớn đến hiệu may để may một cái áo thật sang tiếp khách. Biết quan xưa nay nổi tiếng luồn cúi quan trên, hách dịch với dân, người thợ may bèn hỏi :
– Xin quan lớn cho biết ngài may chiếc áo này để tiếp ai ạ ?
Quan lớn ngạc nhiên :
– Nhà ngươi biết để làm gì ?
Người thợ may đáp :
– Thưa ngài, con hỏi để may cho vừa. Nếu ngài mặc hầu quan trên thì vạt đằng trước phải may ngắn đi dăm tấc, còn nếu ngài mặc để tiếp dân đen, thì vạt đằng sau phải may ngắn lại.
Quan ngẫm nghĩ một hồi rồi bảo :
– Thế thì nhà ngươi may cho ta cả hai kiểu.
(Theo Trường Chính – Phong Châu)
Câu 1 (0.5 điểm). Truyện “Hai kiểu áo” thuộc thể loại nào?
Câu 2 (0.5 điểm): Phương thức biểu đạt chính của văn bản là gì?
Câu 3 (0.5 điểm): Văn bản trên sử dụng ngôi kể thứ mấy?
Câu 4 (0.5 điểm). Nội dung được đề cập trong câu chuyện trên nhằm mục đích gì?
Câu 5 (0.5 điểm): Em hiểu thế nào về nghĩa của từ “hách dịch”?
Câu 6 (0.5 điểm): Nội dung nghĩa hàm ẩn trong câu “… Nếu ngài mặc hầu quan trên thì vạt đằng trước phải may ngắn đi dăm tấc, còn nếu ngài mặc để tiếp dân đen, thì vạt đằng sau phải may ngắn lại.” là gì?
Câu 7 (0.5 điểm): Chi tiết người thợ may hỏi quan lớn may chiếc áo này để tiếp ai có ý nghĩa gì?
Câu 8 (1,0 điểm): Viên quan trong câu chuyện đại điện cho giai cấp nào trong xã hội Phong kiến?
Cô rất vui khi được cùng các em tìm hiểu và phân tích văn bản “Hai kiểu áo” – một câu chuyện rất thú vị và giàu ý nghĩa. Đây là một bài học giúp chúng ta không chỉ rèn luyện kỹ năng đọc hiểu mà còn mở rộng tầm nhìn về xã hội và con người.
Chúng ta hãy cùng nhau giải đáp từng câu hỏi để khám phá những điều thú vị ẩn chứa trong câu chuyện này nhé!
***
PHẦN I. ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)
Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi bên dưới:
HAI KIỂU ÁO
Có ông quan lớn đến hiệu may để may một cái áo thật sang tiếp khách. Biết quan xưa nay nổi tiếng luồn cúi quan trên, hách dịch với dân, người thợ may bèn hỏi :
– Xin quan lớn cho biết ngài may chiếc áo này để tiếp ai ạ ?
Quan lớn ngạc nhiên :
– Nhà ngươi biết để làm gì ?
Người thợ may đáp :
– Thưa ngài, con hỏi để may cho vừa. Nếu ngài mặc hầu quan trên thì vạt đằng trước phải may ngắn đi dăm tấc, còn nếu ngài mặc để tiếp dân đen, thì vạt đằng sau phải may ngắn lại.
Quan ngẫm nghĩ một hồi rồi bảo :
– Thế thì nhà ngươi may cho ta cả hai kiểu.
(Theo Trường Chính – Phong Châu)
***
BÀI GIẢI CHI TIẾT:
Câu 1 (0.5 điểm). Truyện “Hai kiểu áo” thuộc thể loại nào?
Lời giải:
Đây là một câu chuyện ngắn, có cốt truyện đơn giản, nhân vật điển hình, tình huống trớ trêu và chứa đựng bài học sâu sắc về đạo đức, lối sống của con người trong xã hội. Vì vậy, văn bản thuộc thể loại truyện trào phúng (hoặc truyện ngụ ngôn/truyện cười mang tính chất phê phán). Nó dùng tiếng cười để châm biếm, phê phán cái xấu.
Câu 2 (0.5 điểm): Phương thức biểu đạt chính của văn bản là gì?
Lời giải:
Văn bản kể lại một câu chuyện có nhân vật (quan lớn, người thợ may), sự việc (ông quan đi may áo, cuộc đối thoại giữa quan và thợ may), diễn biến câu chuyện. Do đó, phương thức biểu đạt chính là tự sự.
Câu 3 (0.5 điểm): Văn bản trên sử dụng ngôi kể thứ mấy?
Lời giải:
Người kể chuyện không xưng “tôi”, mà kể về các nhân vật (“ông quan lớn”, “người thợ may”) và sự việc một cách khách quan, giấu mình. Vậy, văn bản sử dụng ngôi kể thứ ba.
Câu 4 (0.5 điểm). Nội dung được đề cập trong câu chuyện trên nhằm mục đích gì?
Lời giải:
Câu chuyện “Hai kiểu áo” nhằm mục đích phê phán, châm biếm thói đạo đức giả, lối sống hai mặt, hách dịch với dân nhưng lại luồn cúi, nịnh bợ quan trên của một bộ phận quan lại trong xã hội phong kiến. Đồng thời, nó cũng thể hiện sự tinh ranh, khôn khéo và trí tuệ của người dân lao động trước những bất công trong xã hội.
Câu 5 (0.5 điểm): Em hiểu thế nào về nghĩa của từ “hách dịch”?
Lời giải:
Từ “hách dịch” có nghĩa là cậy thế, cậy quyền mà tỏ ra hống hách, hống hỉnh, ra oai với người dưới hoặc những người có địa vị thấp hơn mình, coi thường người khác. Từ này thường dùng để chỉ thái độ, cử chỉ của những người có chút địa vị, quyền lực nhưng lại lạm dụng nó để áp bức, chèn ép, coi thường người dân lao động hoặc những người yếu thế hơn.
Câu 6 (0.5 điểm): Nội dung nghĩa hàm ẩn trong câu “… Nếu ngài mặc hầu quan trên thì vạt đằng trước phải may ngắn đi dăm tấc, còn nếu ngài mặc để tiếp dân đen, thì vạt đằng sau phải may ngắn lại.” là gì?
Lời giải:
Nội dung nghĩa hàm ẩn (nghĩa bóng) trong câu nói đầy thâm thúy của người thợ may là:
- “Nếu ngài mặc hầu quan trên thì vạt đằng trước phải may ngắn đi dăm tấc“: Hàm ý người quan lớn khi hầu hạ, gặp gỡ quan trên thì phải luôn khom lưng, cúi đầu, nịnh bợ, luồn cúi, thể hiện sự thấp kém, phục tùng và mong muốn lấy lòng cấp trên.
- “Còn nếu ngài mặc để tiếp dân đen, thì vạt đằng sau phải may ngắn lại“: Hàm ý khi tiếp xúc với dân đen, người quan sẽ ưỡn ngực, hách dịch, ra oai, tỏ vẻ bề trên, coi thường dân chúng, thể hiện thái độ kẻ cả, áp bức và trấn áp.
Tóm lại, câu nói này là lời châm biếm sâu cay, bóc trần bản chất hai mặt, đạo đức giả và sự tha hóa nhân cách của viên quan: hèn hạ với cấp trên và hống hách với dân thường.
Câu 7 (0.5 điểm): Chi tiết người thợ may hỏi quan lớn may chiếc áo này để tiếp ai có ý nghĩa gì?
Lời giải:
Chi tiết người thợ may hỏi quan lớn may chiếc áo này để tiếp ai có ý nghĩa rất quan trọng:
- Thứ nhất, nó thể hiện sự tinh tế, sắc sảo và thông minh của người thợ may. Anh ta không chỉ là một người thợ bình thường mà còn là người thấu hiểu bản chất xã hội, thấu hiểu thói đời của những kẻ quan lại. Anh ta đã nắm bắt được đặc điểm tính cách của viên quan.
- Thứ hai, đây là một câu hỏi tưởng chừng vô hại nhưng thực chất là một cách khéo léo để châm biếm, bóc trần bản chất hai mặt, đạo đức giả của viên quan ngay từ đầu câu chuyện, tạo tiền đề cho những lời giải thích sâu cay, đầy ẩn ý sau đó.
- Thứ ba, nó cho thấy sự dũng cảm, dám đối diện, dám vạch trần cái xấu của người dân lao động nghèo khó bằng trí tuệ và sự mỉa mai, không sợ hãi trước quyền uy.
Câu 8 (1,0 điểm): Viên quan trong câu chuyện đại diện cho giai cấp nào trong xã hội Phong kiến?. Yêu cầu: Trình bày chi tiết, dùng HTML cơ bản (<p>, <br>, <b>). Không dùng markdown (**). Toán học thì bọc trong \( và \).
Lời giải:
Viên quan trong câu chuyện “Hai kiểu áo” đại diện cho giai cấp quan lại, những kẻ có chức quyền trong xã hội phong kiến.
Sở dĩ chúng ta có thể khẳng định như vậy vì:
- Ngay từ đầu, văn bản đã giới thiệu ông ta là “quan lớn”, người có địa vị cao trong bộ máy nhà nước phong kiến.
- Câu chuyện khắc họa rõ nét thói đạo đức giả, lối sống hai mặt của những kẻ thuộc giai cấp này, vốn là đặc điểm chung của nhiều quan lại phong kiến tha hóa:
- Hách dịch, coi thường, áp bức dân chúng: Điều này được thể hiện qua lời giải thích của người thợ may: “Nếu ngài mặc để tiếp dân đen, thì vạt đằng sau phải may ngắn lại”. Chi tiết này ngụ ý rằng viên quan sẽ ưỡn ngực, tỏ vẻ bề trên, hống hách và ra oai với những người dân thấp cổ bé họng.
- Luồn cúi, nịnh bợ, phục tùng quan trên: Điều này được thể hiện rõ qua lời người thợ may: “Nếu ngài mặc hầu quan trên thì vạt đằng trước phải may ngắn đi dăm tấc”. Chi tiết này hàm ý viên quan sẽ khom lưng, cúi đầu, nịnh hót và tìm cách lấy lòng cấp trên để giữ vững địa vị hoặc thăng tiến.
- Hình ảnh viên quan này là điển hình cho một bộ phận không nhỏ quan lại thời phong kiến – những kẻ chỉ biết vun vén lợi ích cá nhân, lợi dụng quyền hành để đàn áp dân nghèo nhưng lại khúm núm trước cấp trên để giữ vững địa vị và bổng lộc. Đây là đối tượng thường xuyên bị văn học dân gian và văn học trào phúng phê phán mạnh mẽ.
Qua nhân vật này, tác giả dân gian muốn tố cáo và lên án gay gắt sự mục nát, thối nát của bộ máy cai trị thời phong kiến, nơi mà phẩm chất đạo đức bị tha hóa bởi quyền lực và sự tham lam, đồng thời thể hiện cái nhìn đầy châm biếm, chua cay của người dân về tầng lớp thống trị.
***
Mong rằng phần giải đáp chi tiết này sẽ giúp các em hiểu rõ hơn về tác phẩm “Hai kiểu áo” và rèn luyện kỹ năng đọc hiểu văn bản! Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại hỏi cô nhé!
\(#Athh\)
\(1.\)
\(-\) Truyện “Hai kiểu áo” thuộc thể loại truyện cười.
\(@\) Truyện cười là loại truyện chứa đựng yếu tố hài hước, mang tới tiếng cười giải trí, qua đó nhằm phê phán những thói hư tật xấu trong xã hội.
\(2.\)
\(-\) Phương thức biểu đạt chính của văn bản: Tự sự.
\(3.\)
\(-\) Văn bản trên sử dụng ngôi kể thứ ba.
\(@\) Người kể giấu mặt, không lộ diện, kể với góc nhìn khách quan, phổ quát nhất.
\(4.\)
\(-\) Nội dung được đề cập trong câu chuyện trên nhằm phê phán, châm biếm những viên quan hai mặt, luôn nịnh hót, xu nịnh bề trên nhưng lại tỏ thái độ hách dịch, hống hách với những người dưới trướng mình.
\(5.\)
\(-\) Em hiểu nghĩa của từ “hách dịch” nghĩa là tính từ miêu tả thái độ hống hách, ra oai, hay nạt nộ, bắt nạt những người dưới trướng bởi cậy mình có quyền, có thế.
\(6.\)
\(-\) Nội dung nghĩa hàm ẩn trong câu “… Nếu ngài mặc hầu quan trên thì vạt đằng trước phải may ngắn đi dăm tấc, còn nếu ngài mặc để tiếp dân đen, thì vạt đằng sau phải may ngắn lại.” là ám chỉ cách sống hai mặt của viên quan trong câu chuyện. Ông quan lớn này luôn tỏ thái độ xu nịnh, bợ đỡ người bề trên, vì vậy cần may vạt áo đằng trước ngắn hơn dăm tấc để thuận tiện cho việc cúi đầu xin xỏ. Song, đối với dân đen, ông lại xử sự hách dịch, ngạo mạn, hống hách, vì vậy, việc may vạt áo phía sau ngắn hơn đồng nghĩa với thái độ ngẩng cao đầu, ưỡn ngực tỏ vẻ của ông quan.
\(7.\)
\(-\) Chi tiết người thợ may hỏi quan lớn may chiếc áo này để tiếp ai nhằm tỏ bày thái độ châm biếm, phê phán của người thợ may đối với viên quan. Không những vậy, chi tiết trên còn nhằm nhấn mạnh và làm nổi bật được thói sống hai mặt của ông quan trong câu chuyện.
\(8.\)
\(-\) Viên quan trong câu chuyện đại điện cho giai cấp thống trị trong xã hội phong kiến. Những hạng người ở bề trên của xã hội ấy luôn xem thường, đè bẹp và tỏ thái độ khinh khỉnh, ngạo mạn, hách dịch đối với dân đen \(-\) những tầng lớp thấp kém, nằm dưới đáy xã hội. Không những vậy, viên quan trên còn đại diện cho sự tha hoá của bộ máy quan lại trong thời đại bấy giờ. Trước mặt dân thường thì luôn hách dịch, nhưng khi quay lưng đi và đối mặt với những tầng lớp cao hơn, họ lại tỏ tháu độ xu nịnh, bợ đỡ.
\(9.\)
\(-\) Bài học ý nghĩa nhất mà em rút ra từ văn bản trên ấy là bức thông điệp sống về thái độ ứng xử đúng mực với mọi người xung quanh. Em nhận thức được ý nghĩa cao đẹp của lối sống tử tế, công bằng để từ đấy luôn đối xử phải phép, đúng mực, không xu nịnh hay đè ép, ngạo mạn với bất cứ ai. Thay vào đó, cần phải học cách sống hoà nhã, luôn giúp đỡ mọi người. Bởi lẽ, lối sống này sẽ góp phần bồi đắp cho hai bờ sông tâm hồn ta thêm phần tươi đẹp nhờ những giá trị nhân văn và hướng con người ta tới nét đẹp chân-thiện-mĩ trong cuộc sống.
\(10.\)
\(-\) Qua câu chuyện, tác giả dân gian đã phê phán những kẻ làm quan có thói hai mặt trong xã hội bấy giờ. Họ luôn xem thường, đè bẹp và tỏ thái độ khinh khỉnh, ngạo mạn, hách dịch đối với dân đen \(-\) những tầng lớp thấp kém, nằm dưới đáy xã hội. Song, lại luôn cúi mình, nịnh hót với những tầng lớp cao hơn.
Đáp án:
Giải thích các bước giải:
Câu 1: Truyện “Hai kiểu áo” thuộc thể loại truyện dân gian (truyện cười)
Câu 2: Phương thức biểu đạt chính của văn bản là tự sự
Câu 3: Văn bản trên sử dụng ngôi kể thứ ba (người kể giấu mặt, gọi tên các nhân vật)
Câu 4: Nội dung được đề cập trong câu chuyện nhằm mục đích:
– Nhằm châm biếm, đả kích bản chất nịnh hót kẻ trên, hách dịch với kẻ dưới của bọn quan lại trong xã hội phong kiến xưa.
Câu 5: Nghĩa của từ “hách dịch”: “Hách dịch” là thái độ cậy quyền thế để nạt nộ, hạch sách, gây khó dễ hoặc ra vẻ bề trên đối với người khác (thường là với người dân hoặc cấp dưới).
Câu 6: Nội dung nghĩa hàm ẩn trong câu nói của người thợ may:
Khi quan hầu quan trên: Phải khúm núm, cúi đầu nên vạt trước phải ngắn đi để áo không bị hếch lên.
Khi quan tiếp dân: Phải vênh váo, ngửa mặt lên trời nên vạt sau phải ngắn lại để áo cân bằng.
Ý nghĩa: Tố cáo bộ mặt giả tạo, biến đổi nhân cách tùy theo đối tượng của tên quan (vừa nịnh bợ, vừa hách dịch).
Câu 7: Chi tiết người thợ may hỏi quan lớn may chiếc áo này để tiếp ai có ý nghĩa:
– Đây là cách thắt nút câu chuyện đầy khéo léo và thông minh của người thợ may. Câu hỏi này không chỉ nhằm mục đích “may cho vừa” mà thực chất là để bóc trần bản chất xấu xa của viên quan, tạo tình huống cho tiếng cười trào phúng bật ra ở cuối truyện.
Câu 8: Viên quan trong câu chuyện đại diện cho giai cấp thống trị (bọn quan lại tham lam, hèn hạ) trong xã hội phong kiến. Đây là những kẻ sống hai mặt: “Thượng đội hạ đạp” — quỳ lụy kẻ mạnh hơn mình và coi thường, ức hiếp người dân thấp cổ bé họng.
Câu 9: Bài học ý nghĩa nhất rút ra từ văn bản là con người cần phải sống trung thực, ngay thẳng và giữ vững nhân cách thay vì sống giả tạo hay thay đổi thái độ để nịnh bợ kẻ mạnh và coi thường người yếu.
Câu 10: Qua câu chuyện này, tác giả dân gian đã phê phán quyết liệt kiểu người sống thực dụng, hèn nhát trước quyền lực và thói cửa quyền, hách dịch với nhân dân của bộ phận quan lại trong xã hội cũ.