Chào các em học sinh yêu quý,
Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau chinh phục một bài tập đọc hiểu thú vị về bài thơ “Thuật hứng 24” của danh nhân Nguyễn Trãi. Các em hãy cùng cô đi từng bước để giải quyết từng câu hỏi nhé.

Câu 1. Xác định thể thơ của văn bản trên.

Để xác định thể thơ, chúng ta sẽ quan sát số câu, số chữ trong mỗi câu và cách gieo vần.

– Bài thơ có 8 câu.
– Mỗi câu có 7 chữ.
– Vần được gieo ở cuối các câu 1, 2, 4, 6, 8 (vần “nhàn”, “khen”, “sen”, “then”, “đen”).

Dựa vào những đặc điểm trên, chúng ta có thể xác định đây là thể thơ Thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2. Giải thích nghĩa của các từ sau: công danh, phong nguyệt

Để giải thích nghĩa của từ, chúng ta cần dựa vào ngữ cảnh của bài thơ và vốn từ vựng.

– Công danh: Trong ngữ cảnh bài thơ, “công danh” chỉ danh vọng, sự nghiệp, chức vụ trong triều đình.
– Phong nguyệt: “Phong nguyệt” là một từ Hán Việt, có nghĩa là gió và trăng. Trong thơ ca cổ điển Việt Nam, “phong nguyệt” thường được hiểu rộng hơn, chỉ vẻ đẹp thiên nhiên, cảnh vật trữ tình, thơ mộng.

Câu 3. Hai câu thơ sau cho em hiểu gì về cuộc sống của Nguyễn Trãi khi về ở ẩn?

“Ao cạn vớt bèo cấy muống,
Đìa thanh phát cỏ ương sen.”

Hai câu thơ này cho thấy cuộc sống của Nguyễn Trãi khi về ở ẩn vô cùng thanh bình, giản dị và gần gũi với thiên nhiên, lao động sản xuất.

– Ao cạn vớt bèo cấy muống: Hình ảnh này gợi lên sự chăm chỉ, tự túc trong sinh hoạt. Dù “ao cạn”, nhưng vẫn cố gắng vớt bèo để trồng muống, cho thấy một nếp sống không ngại khó khăn, vun vén cho cuộc sống.
– Đìa thanh phát cỏ ương sen: “Đìa thanh” là cái đìa nước trong, sạch. Việc “phát cỏ ương sen” cho thấy sự chăm chút cho cảnh quan, vun trồng cây sen để sen nở, mang lại vẻ đẹp và có thể cả vật phẩm cho cuộc sống.

Tóm lại, những câu thơ này khắc họa một bức tranh về cuộc sống an nhàn, tự tại, hòa mình vào thiên nhiên và làm những công việc đồng áng quen thuộc của người nông dân.

Câu 4. Chỉ ra và nêu hiệu quả của biện pháp tu từ trong hai câu luận:

“Kho thu phong nguyệt đầy qua nóc,
Thuyền chở yên hà nặng vạy then.”

Trong hai câu luận này, tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ hoán dụ và ẩn dụ.

– Hoán dụ: “Phong nguyệt” (gió trăng) được dùng để chỉ thú vui tao nhã, vẻ đẹp thiên nhiên, sự thư thái tinh thần.
– Ẩn dụ: “Kho thu phong nguyệt đầy qua nóc” và “Thuyền chở yên hà nặng vạy then” là những hình ảnh ẩn dụ đầy sức gợi.

Hiệu quả:

– Biện pháp tu từ này giúp khắc họa một cách sinh động và giàu hình ảnh cái giàu có về tinh thần của con người. Nguyễn Trãi không giàu sang về vật chất, nhưng tâm hồn ông lại đầy ắp “phong nguyệt”, “yên hà”.
– Nó thể hiện sự đối lập tinh tế giữa khát vọng công danh bị gác lại với niềm vui sống an nhàn, hưởng thụ vẻ đẹp của thiên nhiên.
– Cách diễn đạt “đầy qua nóc”, “nặng vạy then” cho thấy sự sung mãn, dồi dào của tâm hồn, một sự giàu có mà vật chất không thể nào sánh được. Nguyễn Trãi đã tìm thấy sự đủ đầy trong tâm hồn mình.

Câu 5. Anh (chị) hãy viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) phân tích giá trị nội dung về bài thơ Thuật hứng 24 trên.

Bài thơ “Thuật hứng 24” của Nguyễn Trãi là một bức tranh sống động về tâm trạng và quan niệm sống của ông khi lui về ở ẩn.

Trước hết, bài thơ thể hiện khát vọng từ bỏ chốn quan trường đầy sóng gió: “Công danh đã được hợp về nhàn, Lành dữ âu chi thế nghị khen”. Tác giả không còn bận tâm đến những lời khen chê của thế gian, tìm thấy sự bình yên trong cuộc sống ẩn dật.

Tiếp đến, bài thơ khắc họa vẻ đẹp giản dị, thanh tao của cuộc sống nơi thôn dã: “Ao cạn vớt bèo cấy muống, Đìa thanh phát cỏ ương sen”. Qua những hình ảnh lao động quen thuộc, ta thấy được sự tự tại, an nhiên và gắn bó với thiên nhiên của bậc trí giả.

Đặc biệt, hai câu luận “Kho thu phong nguyệt đầy qua nóc, Thuyền chở yên hà nặng vạy then” bằng nghệ thuật hoán dụ và ẩn dụ, đã ca ngợi sự giàu có trong tâm hồn. Nguyễn Trãi đã tìm thấy sự sung mãn, đủ đầy không nơi vật chất mà ở chính tâm hồn mình, ở tình yêu thiên nhiên và vẻ đẹp cuộc sống.

Cuối cùng, bài thơ khẳng định phẩm chất đạo đức cao đẹp của ông: “Bui có một lòng trung lẫn hiếu, Mài chăng khuyết, nhuộm chăng đen”. Dù ở ẩn, tấm lòng son sắt vì nước vì dân vẫn vẹn nguyên, không hề thay đổi, minh chứng cho khí tiết của một bậc trượng phu.

Bài thơ “Thuật hứng 24” là lời khẳng định về giá trị của cuộc sống thanh cao, tâm hồn phong phú và tấm lòng trung hiếu vẹn toàn của Nguyễn Trãi, một bậc danh nhân vĩ đại của dân tộc.

Cô hy vọng với những lời giải chi tiết này, các em đã hiểu rõ hơn về bài thơ và cách làm bài tập đọc hiểu. Hãy luyện tập thường xuyên để nâng cao kỹ năng của mình nhé!