***

Phần I. Đọc-hiểu (6.0 điểm)

Trước tiên, các em hãy cùng cô đọc thật kỹ đoạn trích này nhé. Đọc chậm rãi, chú ý đến từng chi tiết, từng lời thoại của các nhân vật.

Sau khi đã đọc xong, chúng ta sẽ cùng nhau đi giải quyết từng câu hỏi.

Câu 1: Thể loại của đoạn trích trên là:
A. truyện cổ tích C. truyện đồng thoại
C. truyện truyền thuyết D. truyện ngắn

Các em thử suy nghĩ xem, đoạn trích này có những đặc điểm nào? Có nhân vật là loài vật không? Các nhân vật này có hành động và suy nghĩ giống con người không?
À, đúng rồi! Đoạn trích này có các nhân vật là loài vật (Thỏ, Nhím) nhưng lại được kể lại với những hành động, suy nghĩ, lời nói rất giống con người. Đây chính là đặc trưng của thể loại truyện đồng thoại.
Vậy đáp án đúng là: C. truyện đồng thoại

Câu 2: Đoạn trích trên được kể bằng lời của ai?
A. lời của người kể chuyện B. lời của nhân vật Nhím
C. lời của nhân vật Thỏ D. lời của Nhím và Thỏ

Khi đọc, các em thấy ai đang dẫn dắt câu chuyện, giới thiệu bối cảnh, miêu tả hành động của các nhân vật? Đó là giọng kể của người kể chuyện. Lời thoại của Thỏ và Nhím là do chính các nhân vật nói ra.
Vậy đáp án đúng là: A. lời của người kể chuyện

Câu 3: Nhận xét nào nêu lên đặc điểm của nhân vật trong văn bản trên?
A. Nhân vật là loài vật, sự vật được nhân cách hóa như con người.
B. Nhân vật là loài vật, sự vật có liên quan đến lịch sử.
C. Nhân vật là loài vật, sự vật có những đặc điểm kì lạ.
D. Nhân vật là loài vật, sự vật gắn bó thân thiết với con người như bạn.

Chúng ta đã phân tích ở câu 1 rồi. Nhân vật Thỏ và Nhím đều là loài vật, nhưng chúng biết nói, biết suy nghĩ, biết giúp đỡ nhau. Đó chính là sự nhân cách hóa.
Vậy đáp án đúng là: A. Nhân vật là loài vật, sự vật được nhân cách hóa như con người.

Câu 4. Chi tiết nào miêu tả Nhím và Thỏ khiến em liên tưởng đến đặc điểm của con người?
A. Thỏ đuổi theo. B. Thỏ vừa đặt chân xuống nước đã vội co lên.
C. Một chú Nhím vừa đi đến. D. Nhím rút một chiếc lông nhọn, cởi tấm vải trên mình Thỏ để may.

Chúng ta hãy xem xét từng lựa chọn nhé:
A. Thỏ đuổi theo: Hành động này tuy là hành động đuổi bắt, nhưng không hẳn là đặc trưng của con người.
B. Thỏ vừa đặt chân xuống nước đã vội co lên: Đây là phản xạ tự nhiên của sinh vật khi gặp nước lạnh, chưa hẳn là đặc trưng của con người.
C. Một chú Nhím vừa đi đến: Đây là hành động di chuyển thông thường.
D. Nhím rút một chiếc lông nhọn, cởi tấm vải trên mình Thỏ để may: Hành động “may” áo, “rút lông nhọn” để làm kim, và cả sự sẵn lòng giúp đỡ Thỏ “cởi tấm vải trên mình Thỏ để may” đều là những hành động rất giống con người, thể hiện sự khéo léo, sáng tạo và lòng tốt.
Vậy đáp án đúng là: D. Nhím rút một chiếc lông nhọn, cởi tấm vải trên mình Thỏ để may.

Câu 5: Em hiểu nghĩa của từ tròng trành trong câu Tấm vải rơi tròng trành trên ao nước. là gì?
A. quay tròn, không giữ được thăng bằng. B. ở trạng thái nghiêng qua nghiêng lại.
C. ở trạng thái nghiêng qua nghiêng lại, không giữ được thăng bằng.
D. ở trạng thái quay tròn, nghiêng qua nghiêng lại.

Từ “tròng trành” gợi cho chúng ta hình ảnh gì? Khi một vật rơi xuống nước mà bị chao đảo, không ổn định, lúc lắc, chúng ta dùng từ gì để miêu tả?
Từ “tròng trành” miêu tả trạng thái không vững, lúc lắc, chao đảo. Khi tấm vải rơi trên mặt ao, nó có thể quay tròn hoặc nghiêng ngả. Tuy nhiên, cái chính là sự mất thăng bằng, không đứng yên.
Trong các đáp án, đáp án C diễn tả đầy đủ nhất: “ở trạng thái nghiêng qua nghiêng lại, không giữ được thăng bằng”.
Vậy đáp án đúng là: C. ở trạng thái nghiêng qua nghiêng lại, không giữ được thăng bằng.

Câu 6: Thỏ đã gặp sự cố gì trong đoạn trích trên?
A. Bị ngã khi cố với một chiếc khăn. B. Tấm vải của Thỏ bị gió cuốn đi, rơi trên ao nước.
C. Bị thương khi cố khều tấm vải mắc trên cây. D. Đi lạc vào một nơi đáng sợ.

Các em hãy nhớ lại diễn biến câu chuyện. Gió bấc thổi mạnh, Thỏ muốn quấn tấm vải cho đỡ rét nhưng tấm vải đã bay đi. Nó rơi xuống đâu? Nó rơi trên ao nước. Thỏ cố gắng lấy nhưng không được.
Vậy sự cố mà Thỏ gặp phải là: B. Tấm vải của Thỏ bị gió cuốn đi, rơi trên ao nước.

Câu 7. Khi thấy Thỏ bị rơi chiếc áo khoác xuống nước, Nhím đã có hành động gì?
A. Bỏ đi, mặc kệ Thỏ một mình. B. Tiến lại gần và đưa chiếc que cho Thỏ khều tấm vải.
C. Lấy giúp Thỏ, giũ nước, quấn lên người Thỏ. D. Nhờ một người bạn khác giúp đỡ Thỏ.

Chúng ta đọc kỹ đoạn cuối câu chuyện nhé. Nhím đã làm gì sau khi nghe Thỏ nói? Nhím nhặt chiếc que khều tấm vải dạt vào bờ, nhặt lên, giũ nước, quấn lên người Thỏ.
Vậy hành động của Nhím là: C. Lấy giúp Thỏ, giũ nước, quấn lên người Thỏ.

Câu 8: Điền từ thích hợp vào chỗ trống trong lời nhận xét sau để thể hiện đúng nhất thái độ của Nhím đối với Thỏ qua câu nói Thế thì gay go đấy! Trời rét, không có áo khoác thì chịu sao được?
Nhím. cho Thỏ.
A. lo sợ B. lo lắng C. lo âu D. lo ngại

Câu nói “Thế thì gay go đấy! Trời rét, không có áo khoác thì chịu sao được?” cho thấy Nhím hiểu rõ tình cảnh khó khăn của Thỏ và sự nguy hiểm của thời tiết. Nhím đang cảm nhận sự không ổn, sự khó khăn đó. Từ nào diễn tả chính xác nhất sự cảm nhận này?
“Lo sợ” thường đi với những điều có thể gây nguy hiểm trực tiếp. “Lo âu” thường là sự bồn chồn, không yên. “Lo ngại” là sự cảm thấy có thể xảy ra điều không hay, bất lợi. “Lo lắng” là sự băn khoăn, không yên vì một điều gì đó có thể xảy ra không tốt đẹp.
Trong trường hợp này, Nhím nhìn thấy Thỏ gặp khó khăn trong thời tiết giá rét và hiểu được cái khó của Thỏ. Sự cảm nhận đó mang tính chất “lo lắng” cho tình cảnh của bạn.
Vậy từ thích hợp nhất là: B. lo lắng

Câu 9 (1.0 điểm): Cho biết nội dung chính của đoạn trích trên?

Các em hãy suy nghĩ xem, đoạn trích này muốn nói lên điều gì? Các sự việc diễn ra như thế nào? Quan trọng nhất là ai đã làm gì và kết quả ra sao?
Đoạn trích miêu tả cảnh Thỏ gặp khó khăn khi tấm vải khoác bị gió cuốn đi và rơi xuống ao nước trong tiết trời giá rét. Sau đó, chú Nhím đã xuất hiện và bằng sự khéo léo, tốt bụng của mình, Nhím đã giúp Thỏ nhặt tấm vải, làm khô và quấn lên người Thỏ, đồng thời còn đề xuất ý kiến may áo cho Thỏ ấm hơn.
Nội dung chính của đoạn trích có thể tóm gọn là: Sự gặp nạn của Thỏ vì tấm vải khoác bị gió cuốn đi và hành động giúp đỡ đầy tình nghĩa của chú Nhím.

Câu 10 (1.0 điểm): Từ hành động của các nhân vật trong đoạn trích, em rút ra được những bài học đáng quý nào?

Qua câu chuyện của Thỏ và Nhím, chúng ta thấy được những phẩm chất gì?
Thứ nhất, qua hành động của chú Nhím, ta thấy được:
– Lòng tốt, sự quan tâm, giúp đỡ bạn bè khi gặp khó khăn. Nhím không chỉ giúp Thỏ nhặt tấm vải mà còn tìm cách làm cho nó ấm hơn.
– Sự khéo léo, thông minh, sáng tạo trong việc tìm ra giải pháp (sử dụng lông nhím làm kim để may áo).

Thứ hai, qua câu chuyện, ta cũng nhận thấy:
– Tầm quan trọng của việc giữ gìn những vật dụng cá nhân, nhất là trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt.
– Bài học về tình bạn, sự sẻ chia, đoàn kết. Khi gặp hoạn nạn, có bạn bè bên cạnh sẽ giúp chúng ta vượt qua khó khăn.

Vậy, từ hành động của các nhân vật, chúng ta rút ra được những bài học đáng quý như: Lòng tốt, sự quan tâm, giúp đỡ bạn bè khi hoạn nạn; sự khéo léo, thông minh, sáng tạo trong giải quyết vấn đề; và giá trị của tình bạn, sự sẻ chia.

Cô khen cả lớp chúng ta đã hoàn thành tốt bài tập đọc hiểu này! Các em về nhà ôn lại bài và chuẩn bị cho tiết học tiếp theo nhé.