—

GIẢI ĐỀ BÀI

I. PHẦN ĐỌC- HIỂU (6,0 điểm)

Chúng ta hãy cùng đọc lại đoạn thơ một lần nữa để cảm nhận được vẻ đẹp và tình cảm của tác giả gửi gắm vào đó.

“Quê hương là một tiếng ve,
Lời ru của mẹ trưa hè à ơi,
Dòng sông con nước đầy vơi,
Quê hương là một góc trời tuổi thơ.
Quê hương ngày ấy như mơ
Tôi là cậu bé dại khờ đáng yêu
Quê hương là tiếng sáo diều
Là cánh cò trắng chiều chiều chân đê

Quê hương là phiên chợ quê
Chợ trưa mong mẹ mang về bánh đa
Quê hương là một tiếng gà
Bình minh gáy sáng ngân nga xóm làng

Quê hương là cánh đồng vàng,
Hương thơm lúa chín mênh mang trời chiều.
Quê hương là dáng mẹ yêu,
Áo nâu nón lá liêu xiêu đi về.”
(Nguyễn Đình Huân, Quê hương)

Bây giờ, chúng ta sẽ lần lượt trả lời các câu hỏi nhé!

Câu 1. (1,0 điểm) Đoạn thơ trên được viết theo thể thơ nào, xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn thơ.

Gợi ý và Đáp án:

Để xác định thể thơ, các em hãy đếm số chữ trong mỗi dòng. Chúng ta thấy các dòng thơ có 6 chữ và 8 chữ xen kẽ nhau (ví dụ: “Quê hương là một tiếng ve” – 6 chữ; “Lời ru của mẹ trưa hè à ơi” – 8 chữ). Đây chính là đặc điểm của thể thơ quen thuộc trong ca dao, dân ca của chúng ta đấy!

Vậy, thể thơ của đoạn trích là: Lục bát.

Về phương thức biểu đạt chính, các em hãy xem đoạn thơ nói về điều gì? Tác giả có kể chuyện không? Có thuyết minh không? Hay tác giả đang bộc lộ tình cảm, cảm xúc của mình về quê hương thông qua những hình ảnh cụ thể? Đúng rồi, tác giả đang bày tỏ tình yêu, nỗi nhớ và những cảm nhận sâu sắc về quê hương mình.

Vậy, phương thức biểu đạt chính là: Biểu cảm (kết hợp với miêu tả).

Câu 2. (1,0 điểm) Chỉ ra biện pháp tu từ chủ yếu được sử dụng trong đoạn thơ trên và nêu tác dụng của biện pháp tu từ đó.

Gợi ý và Đáp án:

Khi đọc đoạn thơ, các em có thấy câu nào lặp đi lặp lại nhiều lần không? Đúng vậy, đó là cấu trúc “Quê hương là…”. Tác giả đã dùng cấu trúc này để định nghĩa, để so sánh quê hương với rất nhiều hình ảnh cụ thể, gần gũi.

Biện pháp tu từ chủ yếu được sử dụng là: Điệp ngữ (điệp cấu trúc “Quê hương là…”) kết hợp với liệt kê (liệt kê các hình ảnh, âm thanh của quê hương).

Tác dụng:

• Tạo nhịp điệu nhẹ nhàng, sâu lắng, dễ đi vào lòng người, làm cho bài thơ thêm sức gợi cảm và dễ nhớ.
• Nhấn mạnh và khẳng định sâu sắc tình yêu quê hương, những hình ảnh, âm thanh, kỷ niệm thân thương gắn bó với tuổi thơ của tác giả.
• Gợi lên trong lòng người đọc những hình ảnh cụ thể, gần gũi, thân thuộc về quê hương, từ đó khơi gợi tình cảm yêu mến, trân trọng quê hương trong mỗi chúng ta.

Câu 3. (2,0 điểm) Nêu nội dung chính của đoạn thơ trên.

Gợi ý và Đáp án:

Đoạn thơ này nói về điều gì một cách bao quát nhất? Tác giả đã vẽ lên một bức tranh như thế nào về quê hương? Các em có thể thấy, tất cả những hình ảnh, âm thanh, kỉ niệm mà tác giả nhắc đến đều rất đỗi thân thuộc, bình dị và chứa chan tình cảm.

Nội dung chính của đoạn thơ: Đoạn thơ thể hiện tình yêu tha thiết, sâu nặng của tác giả dành cho quê hương qua việc tái hiện lại những hình ảnh, âm thanh, kí ức tuổi thơ tươi đẹp và bình dị nhất. Quê hương hiện lên vừa gần gũi, thân thương, vừa là một phần không thể thiếu trong tâm hồn tác giả, đặc biệt là hình ảnh người mẹ hiền luôn gắn liền với quê hương.

Câu 4. (2,0 điểm) Qua đoạn thơ, tác giả muốn gửi đến chúng ta thông điệp gì?

Gợi ý và Đáp án:

Sau khi đọc đoạn thơ, các em cảm nhận được điều gì? Tác giả muốn chúng ta nhớ đến điều gì về quê hương mình? Tại sao tác giả lại viết về quê hương bằng những tình cảm dạt dào như vậy?

Thông điệp mà tác giả muốn gửi đến chúng ta:

• Quê hương là cội nguồn, là nơi lưu giữ những kí ức tuổi thơ đẹp đẽ nhất và là một phần máu thịt, không thể tách rời trong cuộc đời mỗi con người.
• Hãy biết trân trọng, yêu thương và giữ gìn những vẻ đẹp bình dị, thân thương của quê hương mình, dù đi đâu, về đâu cũng không quên cội nguồn.

—

II. PHẦN LÀM VĂN (4 điểm)

Câu 1. (4,0 điểm)

Từ nội dung phần đọc hiểu, em hãy viết một đoạn văn ngắn (khoảng 150 chữ) trình bày cảm nhận của em về vai trò của quê hương trong cuộc đời mỗi con người.

Gợi ý và Đáp án:

Các em thân mến, sau khi đọc đoạn thơ và hiểu được tình cảm của tác giả dành cho quê hương, chắc hẳn trong lòng các em cũng có rất nhiều cảm xúc đúng không nào? Hãy thử suy nghĩ xem, quê hương có ý nghĩa như thế nào đối với cuộc sống của chúng ta? Chúng ta sẽ viết một đoạn văn ngắn để chia sẻ cảm nhận đó nhé. Hãy nhớ dùng các cấu trúc HTML cơ bản như <p>, <br>, <b> và giữ cho đoạn văn khoảng 150 chữ.

Quê hương, hai tiếng thiêng liêng ấy luôn mang một ý nghĩa đặc biệt trong trái tim mỗi người. Như đoạn thơ của Nguyễn Đình Huân đã gợi nhắc, quê hương không chỉ là nơi ta sinh ra và lớn lên, mà còn là cả một bầu trời kí ức tươi đẹp. Đó là lời ru ầu ơ của mẹ, là tiếng ve, tiếng sáo diều chiều chiều, là những cánh đồng vàng trĩu nặng hay dáng mẹ tảo tần. Quê hương nuôi dưỡng tâm hồn ta bằng những giá trị văn hóa, truyền thống tốt đẹp, định hình nhân cách và cho ta biết yêu thương, sẻ chia. Dù đi đâu, về đâu, dù cuộc sống có nhiều đổi thay, hình ảnh quê hương vẫn mãi là ngọn lửa ấm áp sưởi ấm tâm hồn, là điểm tựa vững chắc để ta trở về. Quê hương chính là cội nguồn, là máu thịt, là bản sắc không thể thiếu để mỗi chúng ta tự tin bước vào đời và làm nên những điều ý nghĩa.

—

Cô hy vọng bài giải này sẽ giúp các em hiểu rõ hơn về đoạn thơ và có thêm kiến thức để làm tốt các bài tập tương tự nhé. Các em hãy luôn giữ trong tim tình yêu đối với quê hương mình!