Chào mừng các con đến với buổi ôn tập môn Ngữ Văn lớp 3 hôm nay! Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau giải một số bài tập trong đề cương ôn thi để chuẩn bị thật tốt cho kỳ kiểm tra sắp tới. Các con chú ý lắng nghe và ghi nhớ cách làm nhé!

Đề 1: Đặt câu cảm có chứa các từ “Cầu vồng”, “Mưa đá”

Các con ơi, câu cảm là câu dùng để thể hiện cảm xúc của mình, thường kết thúc bằng dấu chấm than (!). Bây giờ, chúng ta sẽ đặt câu với hai từ cho sẵn nhé.

* Với từ “Cầu vồng”: Cầu vồng là một hình ảnh rất đẹp, thường xuất hiện sau cơn mưa. Chúng ta có thể dùng từ này để thể hiện sự ngạc nhiên, thích thú.

Ví dụ: Ôi chao, cầu vồng đẹp quá!
Hoặc: Nhìn kìa, cầu vồng bảy sắc lung linh trên bầu trời!

* Với từ “Mưa đá”: Mưa đá thì khác, nó có thể gây ra những điều bất ngờ, đôi khi là khó chịu. Chúng ta có thể dùng từ này để thể hiện sự lo lắng, ngạc nhiên.

Ví dụ: Trời ơi, mưa đá rơi lộp độp!
Hoặc: Thật là lạ, sao lại có mưa đá vào mùa hè thế này?

Các con thấy không, chỉ cần thêm cảm xúc và dấu chấm than, chúng ta đã có những câu cảm thật hay rồi.

Đề 2: Gạch dưới từ có nghĩa giống nhau trong các câu sau

Bài tập này yêu cầu chúng ta tìm những từ có nghĩa gần giống nhau trong mỗi khổ thơ.

* Câu A:
bầm ơi, liên khúc ruột mềm
Có con có mẹ, còn thêm đồng bào

Ở đây, từ “ruột mềm” và “đồng bào” đều chỉ những người thân yêu, gắn bó với mình, có ý nghĩa gần giống nhau về tình thân. Tuy nhiên, để chính xác hơn theo cách hiểu thông thường, từ “ruột mềm” có thể ám chỉ những người thân ruột thịt, còn “đồng bào” chỉ chung những người cùng một dân tộc. Nếu xét về sắc thái gần gũi, thân thương, chúng ta có thể tạm coi chúng có sự tương đồng. Tuy nhiên, trong ngữ cảnh này, có thể tác giả muốn nhấn mạnh sự yêu thương, gắn bó sâu sắc. Nếu chỉ gạch chân từ mang ý nghĩa thân thiết, chúng ta sẽ xem xét kỹ hơn.

Trong trường hợp này, nếu đề bài muốn tìm từ có nghĩa gần nhất về tình cảm gắn bó sâu sắc, thì cả hai từ “ruột mềm” và “đồng bào” đều thể hiện sự thân thiết, yêu thương.

* Giả sử đề bài muốn tìm từ chỉ người thân thuộc nhất: “ruột mềm” (chỉ người thân thích, ruột thịt).
* Giả sử đề bài muốn tìm từ chỉ người cùng dân tộc, cùng đất nước: “đồng bào”.

Để trả lời chính xác, chúng ta cần hiểu rõ ý của bài thơ. Tuy nhiên, nếu xét về sự tương đồng về tình cảm, “ruột mềm” và “đồng bào” đều thể hiện sự gần gũi, yêu thương. Chúng ta có thể gạch dưới cả hai từ nếu chúng được sử dụng để chỉ những người mà người nói yêu quý và gắn bó sâu sắc.

Để đơn giản hóa cho lớp 3, chúng ta sẽ tìm từ chỉ sự thân thiết, yêu thương. Trong câu này, “ruột mềm” và “đồng bào” đều hướng đến ý nghĩa đó.

Nếu xét theo nghĩa đen và bóng, “ruột mềm” thường chỉ người thân ruột thịt, còn “đồng bào” chỉ những người cùng dân tộc. Hai từ này không có nghĩa hoàn toàn giống nhau nhưng đều mang ý nghĩa về sự gắn bó.

Chúng ta sẽ tạm thời bỏ qua câu này vì có thể gây nhầm lẫn cho các con về “nghĩa giống nhau” trong trường hợp này.

* Câu B:
chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Cũng vội vàng sang thu

Các con thấy từ nào được lặp lại và có ý nghĩa gần giống nhau? Đó là từ “vội vã” và “vội vàng”. Hai từ này đều chỉ sự nhanh chóng, không chậm trễ.

Chúng ta sẽ gạch chân hai từ: vội vã, vội vàng.

* Câu C:
vào đây con cá diếc
Hay vơ vẩn rong chơi
Và nhẩn nha rỉa mồi

Ở đây, chúng ta có hai từ diễn tả cách thức con cá diếc hoạt động: “vơ vẩn rong chơi” và “nhẩn nha rỉa mồi”. Cả hai đều chỉ sự thong thả, không gấp gáp.

Chúng ta sẽ gạch chân hai cụm từ: vơ vẩn rong chơi, nhẩn nha rỉa mồi.

Đề 3: Đặt câu hỏi cho bộ phận in đậm trong mỗi câu sau

Bài tập này yêu cầu chúng ta xác định bộ phận nào của câu được in đậm và đặt câu hỏi tương ứng. Nhớ nhé, có các loại câu hỏi: Ai? Cái gì? Khi nào? Ở đâu? Như thế nào? Để làm gì?

* Câu A: sáng mồng một ,em cùng ba mẹ đi chúc Tết ông bà ngoại nội

Bộ phận in đậm là “sáng mồng một”. Đây là thời gian. Chúng ta sẽ đặt câu hỏi “Khi nào?”.

Câu hỏi: Khi nào em cùng ba mẹ đi chúc Tết ông bà ngoại nội?

* Câu B: đúng bảy giờ tối, gia đình em lại quây quần bên mâm cơm

Bộ phận in đậm là “đúng bảy giờ tối”. Đây cũng là thời gian. Chúng ta sẽ đặt câu hỏi “Khi nào?”.

Câu hỏi: Khi nào gia đình em lại quây quần bên mâm cơm?

* Câu C: bác Hồ đọc Tuyên ngôn độc lập vào ngày 2 tháng 9 năm 1945

Bộ phận in đậm là “bác Hồ”. Đây là người thực hiện hành động. Chúng ta sẽ đặt câu hỏi “Ai?”.

Câu hỏi: Ai đọc Tuyên ngôn độc lập vào ngày 2 tháng 9 năm 1945?

* Câu D: nghỉ hè em được về quê thăm ông bà ngoại

Bộ phận in đậm là “nghỉ hè”. Đây là thời gian. Chúng ta sẽ đặt câu hỏi “Khi nào?”.

Câu hỏi: Khi nào em được về quê thăm ông bà ngoại?

Đề 4: Gạch dưới bộ phận trả lời cho câu hỏi “Khi nào”

Ở bài này, chúng ta sẽ đọc kỹ từng câu và tìm bộ phận chỉ thời gian, tức là trả lời cho câu hỏi “Khi nào?”.

* Câu A: Ban sáng, lộc cây vừa mới nhú lá non còn cuộn tròn trong búp chỉ hơi hé nở đến trưa lá đã xèo tung sáng hôm sau lá đã xanh đậm lẫn vào màu xanh bình thường của các loại cây khác

Trong câu này có rất nhiều bộ phận chỉ thời gian. Chúng ta sẽ gạch chân tất cả các bộ phận đó.

Chúng ta có: Ban sáng, đến trưa, sáng hôm sau.

* Câu B: tháng năm bầu trời giống như chiếc chảo khổng lồ bị nung nóng úp chụp vào xóm làng

Bộ phận trả lời cho câu hỏi “Khi nào?” là “tháng năm”.

Chúng ta sẽ gạch chân: tháng năm.

* Câu C: người Tày nùng thường múa sư tử vào các dịp lễ hội mừng xuân

Bộ phận chỉ thời gian ở đây là “vào các dịp lễ hội mừng xuân”.

Chúng ta sẽ gạch chân: vào các dịp lễ hội mừng xuân.

Các con đã hiểu bài chưa nào? Chúng ta vừa cùng nhau ôn lại cách đặt câu cảm, tìm từ đồng nghĩa, đặt câu hỏi và xác định bộ phận trả lời cho câu hỏi “Khi nào”. Các con hãy xem lại bài thật kỹ và cố gắng luyện tập thêm ở nhà nhé. Chúc các con học tốt!