Độ là gì? Ví dụ
Điểm nút là gì? Ví dụ
Điểm nút là gì? Ví dụ
Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu về một khái niệm rất quan trọng trong lĩnh vực hoạt động kinh tế, đó chính là “Độ” và “Điểm nút”. Các em hãy mở sách giáo khoa trang 16, phần 2. Hoạt động kinh tế và các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động kinh tế, để chúng ta cùng bắt đầu nhé!
Phần 1: Độ là gì? Ví dụ
Trước hết, chúng ta cần hiểu rõ “Độ” trong ngữ cảnh này không phải là độ C hay độ F mà chúng ta thường gặp trong vật lý. Trong kinh tế, “Độ” được hiểu là sự nhạy cảm của một biến số kinh tế này trước sự thay đổi của một biến số kinh tế khác. Nói cách khác, nó cho chúng ta biết khi nào yếu tố này thay đổi một chút thì yếu tố kia sẽ thay đổi nhiều hay ít.
Các em có thể hình dung thế này: Khi chúng ta điều chỉnh một cái gì đó, thì cái khác nó phản ứng mạnh mẽ hay yếu ớt. Đó chính là độ nhạy cảm.
Ví dụ về Độ:
Trong kinh tế, chúng ta thường gặp khái niệm “Độ co giãn”. Đây là một ví dụ điển hình của “Độ”.
* Độ co giãn của cầu theo giá: Chúng ta muốn biết khi giá của một mặt hàng thay đổi thì lượng cầu về mặt hàng đó sẽ thay đổi nhiều hay ít.
* Ví dụ 1: Nếu giá xăng tăng 10%, nhưng lượng người mua xăng chỉ giảm nhẹ (ví dụ 2%), thì ta nói cầu về xăng có độ co giãn thấp. Điều này có nghĩa là dù giá có tăng thì người tiêu dùng vẫn có nhu cầu mua xăng vì nó là mặt hàng thiết yếu.
* Ví dụ 2: Nếu giá một loại điện thoại đời cũ giảm 10%, mà lượng người mua điện thoại đó tăng vọt lên 30%, thì ta nói cầu về loại điện thoại đó có độ co giãn cao. Điều này cho thấy người tiêu dùng rất nhạy cảm với sự thay đổi giá của mặt hàng này, và khi giá giảm họ sẵn sàng mua nhiều hơn.
* Độ co giãn của cung theo giá: Tương tự, chúng ta xem khi giá thay đổi thì lượng cung có thay đổi nhiều hay ít.
* Ví dụ: Nếu giá rau tăng, nông dân có thể nhanh chóng tăng sản lượng rau để bán. Lúc này, cung rau có độ co giãn tương đối cao. Ngược lại, nếu giá vàng tăng, việc khai thác vàng mới có thể cần nhiều thời gian và công sức, nên cung vàng có độ co giãn thấp hơn trong ngắn hạn.
Như vậy, “Độ” giúp chúng ta đo lường mức độ phản ứng của một yếu tố kinh tế này trước sự biến động của yếu tố kinh tế khác.
Phần 2: Điểm nút là gì? Ví dụ
Bây giờ, chúng ta sẽ sang khái niệm thứ hai: “Điểm nút”. “Điểm nút” trong kinh tế thường được hiểu là thời điểm hoặc mức độ mà tại đó, một yếu tố kinh tế quan trọng sẽ tạo ra một sự thay đổi đột ngột, một bước ngoặt hoặc một điểm quyết định. Nó giống như một “điểm chốt”, một “mốc quan trọng” mà sau khi vượt qua, mọi thứ có thể diễn ra theo một hướng khác hẳn.
“Điểm nút” có thể liên quan đến một ngưỡng, một giới hạn hoặc một sự kiện mang tính bước ngoặt.
Ví dụ về Điểm nút:
* Điểm hòa vốn: Đây là một ví dụ rất phổ biến. Điểm hòa vốn là mức doanh thu mà tại đó doanh nghiệp có tổng doanh thu bằng tổng chi phí. Tại điểm này, doanh nghiệp không có lãi cũng không bị lỗ.
* Ví dụ: Một quán cà phê có các chi phí cố định (tiền thuê mặt bằng, lương nhân viên cố định) là 20 triệu đồng/tháng. Chi phí biến đổi cho mỗi ly cà phê (nguyên liệu, điện nước) là 10.000 đồng. Giá bán mỗi ly là 30.000 đồng.
Để tính điểm hòa vốn, chúng ta cần tìm số ly cà phê bán ra để doanh thu bằng chi phí.
Tổng chi phí = Chi phí cố định + (Chi phí biến đổi/ly * Số ly)
Tổng doanh thu = Giá bán/ly * Số ly
Tại điểm hòa vốn: Tổng doanh thu = Tổng chi phí
30.000 Số ly = 20.000.000 + 10.000 Số ly
20.000 * Số ly = 20.000.000
Số ly = 20.000.000 / 20.000
Số ly = 1.000 ly.
Vậy, điểm hòa vốn của quán cà phê này là 1.000 ly cà phê. Khi bán được 1.000 ly, quán bắt đầu có lãi. Nếu bán dưới 1.000 ly, quán sẽ lỗ. Nếu bán trên 1.000 ly, quán sẽ có lãi. 1.000 ly chính là điểm nút cho việc kinh doanh có lãi hay lỗ.
* Ngưỡng làm phát cao: Khi tỷ lệ lạm phát vượt quá một mức nhất định (ví dụ 10% hoặc 20%/năm), nó có thể trở thành một điểm nút gây ra những tác động tiêu cực nghiêm trọng đến nền kinh tế như: người dân mất niềm tin vào tiền tệ, đầu cơ tích trữ tăng, hoạt động sản xuất kinh doanh đình trệ. Sau điểm nút này, nền kinh tế có thể rơi vào suy thoái.
* Điểm bùng phát dịch bệnh: Trong y tế công cộng, khi số ca nhiễm vượt qua một ngưỡng nhất định, nó có thể trở thành điểm nút dẫn đến sự lây lan nhanh chóng và khó kiểm soát, đòi hỏi các biện pháp ứng phó khẩn cấp.
Như vậy, “Điểm nút” là những mốc quan trọng, những ngưỡng mà khi chúng ta đạt tới hoặc vượt qua, nó sẽ tạo ra những hệ quả hoặc sự thay đổi đáng kể.
Các em thấy đấy, hai khái niệm “Độ” và “Điểm nút” tuy có vẻ khác nhau nhưng đều giúp chúng ta hiểu rõ hơn về sự vận động và các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động kinh tế. “Độ” giúp chúng ta đo lường mức độ phản ứng, còn “Điểm nút” giúp chúng ta xác định những thời điểm hoặc ngưỡng mang tính bước ngoặt.
Các em hãy xem lại bài và chuẩn bị cho phần tiếp theo nhé!
Độ:
+ Khái niệm “độ” dùng để chỉ khoảng giới hạn trong đó có sự thống nhất giữa chất và lượng (trong khoảng đó, những biến đổi của lượng chưa làm cho chất tương ứng của nó thay đổi).
Ví dụ :
xét “nước” (H20) nguyên chất, trong điều kiện
atmotphe ở trạng thái thể lỏng (chất) được quy định bởi lượng nhiệt độ (lượng) từ 0°C đến 100°C (độ). Khi lượng nhiệt độ biến thiên nằm ngoài khoảng giới hạn 0°C hoặc 100°C đó (điểm nút) thì tất yếu xảy ra quá trình biến đổi trạng thái của nước từ trạng thái lỏng sang trạng thái rắn hoặc khí (bước nhảy).
Điểm nút là :
– con ngay 100độ C
Ví dụ : Nước từ 0 đến 100độC ,thì từ 0 đến 100 là độ
Độ: dùng để chỉ khoảng giới hạn trong đó có sự thống nhất giữa chất và lượng (trong khoảng đó, những biến đổi của lượng chưa làm cho chất tương ứng của nó thay đổi).
điểm nút: dùng để chỉ giới hạn tại đó với những sự thay đổi của lượng trực tiếp dẫn đến những thay đổi về chất