Chúng ta sẽ lần lượt đi qua từng câu hỏi nhé.

Câu 1 (0,5 điểm) Bài thơ trên thuộc thể theo nào?

Bài thơ “Thu Ẩm” thuộc thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật.

Giải thích thêm: Thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật có đặc điểm là mỗi bài có 8 câu, mỗi câu có 7 chữ, và có những quy tắc chặt chẽ về niêm, luật, vần. Bài thơ chúng ta đọc có đúng 8 câu, mỗi câu 7 chữ và tuân thủ cấu trúc của thể thơ này.

Câu 2 (0,5 điểm) Nêu nội dung chính của bài thơ.

Nội dung chính của bài thơ là vẽ nên bức tranh mùa thu yên bình, tĩnh lặng nơi làng quê đồng bằng Bắc Bộ, đồng thời thể hiện tâm trạng có chút say xỉn, mệt mỏi nhưng vẫn yêu đời của tác giả trước cảnh vật thiên nhiên tươi đẹp.

Bài thơ vừa miêu tả cảnh sắc mùa thu, vừa khắc họa chân dung con người trong khung cảnh ấy, làm nổi bật lên cái hồn của mùa thu và tâm hồn của người ẩn sĩ.

Câu 3 (1,0 điểm) Xác định những hình ảnh miêu tả khung cảnh làng quê đồng bằng Bắc Bộ

Những hình ảnh miêu tả khung cảnh làng quê đồng bằng Bắc Bộ trong bài thơ bao gồm:

• Năm gian nhà cỏ thấp le te: Gợi lên hình ảnh những ngôi nhà nhỏ, giản dị, mang đậm nét kiến trúc làng quê Việt Nam.
• Ngõ tối đêm sâu đom lập lòe: Hình ảnh đêm khuya thanh vắng, chỉ còn ánh sáng lập lòe của đom đóm, tạo nên một không gian yên tĩnh, mờ ảo.
• Lưng giậu phất phơ màu khói nhạt: Gợi lên hình ảnh khói bếp từ những mái nhà tranh lan tỏa trong không khí, tạo nên một khung cảnh ấm áp, quen thuộc của làng quê.
• Làn ao lóng lánh bóng trăng loe: Miêu tả mặt ao tĩnh lặng, phản chiếu ánh trăng lung linh, huyền ảo, góp phần làm cho cảnh vật thêm thơ mộng.

Những hình ảnh này kết hợp lại đã phác họa thành công một bức tranh mùa thu làng quê yên bình, thanh vắng và đầy chất thơ.

Câu 4 (1,0 điểm) Chỉ ra và nêu tác dụng của phép đối được sử dụng trong 2 câu luận:

“Da trời ai nhuộm mà xanh ngắt?
Mắt lão không vầy cũng đỏ hoe.”

Chỉ ra phép đối:

Hai câu này sử dụng phép đối ngang (đối ở vị trí tương đương trong hai câu). Chúng ta có thể thấy sự đối lập giữa:

• “Da trời” (vật) đối với “Mắt lão” (bộ phận cơ thể người)
• “xanh ngắt” (màu sắc, trạng thái tươi mới, rạng rỡ) đối với “đỏ hoe” (màu sắc, trạng thái mệt mỏi, buồn bã)
• “ai nhuộm” (tác động từ bên ngoài, tự nhiên) đối với “không vầy” (trạng thái tự nhiên, không có nguyên nhân rõ ràng)

Tác dụng của phép đối:

Phép đối ở đây có tác dụng rất lớn trong việc làm nổi bật sự tương phản và làm sâu sắc thêm ý nghĩa của câu thơ:

• Tạo sự bất ngờ, thú vị: Sự đối lập giữa màu xanh ngắt của bầu trời và màu đỏ hoe của mắt lão gợi lên một sự bất ngờ, khiến người đọc phải suy ngẫm.
• Làm nổi bật tâm trạng tác giả: Trong khi bầu trời mùa thu đang trong xanh, tươi đẹp, thì đôi mắt của lão ẩn sĩ lại đỏ hoe. Sự đối lập này cho thấy tâm trạng có chút mệt mỏi, buồn bã, có thể là do say rượu hoặc do những suy tư, trăn trở của tác giả.
• Khắc họa chân dung nhân vật trữ tình: Phép đối giúp khắc họa một cách sinh động chân dung của “lão” ẩn sĩ: một con người yêu thiên nhiên, trân trọng cái đẹp, nhưng đồng thời cũng mang trong mình những tâm sự, ưu tư riêng.
• Làm tăng tính nghệ thuật, gợi hình, gợi cảm: Câu thơ trở nên giàu sức gợi, hình ảnh tương phản tạo ấn tượng mạnh mẽ trong lòng người đọc.

Câu 5 (1,0 điểm) Những thông điệp mà tác giả gửi gắm qua bài thơ trên là gì?.

Qua bài thơ “Thu Ẩm”, tác giả Nguyễn Khuyến đã gửi gắm nhiều thông điệp sâu sắc:

1. Thông điệp về vẻ đẹp của thiên nhiên và cuộc sống thôn dã: Tác giả muốn khẳng định rằng, ngay cả trong những cảnh vật bình dị, quen thuộc của làng quê như nhà cỏ, ngõ tối, khói bếp, làn ao, cũng ẩn chứa một vẻ đẹp thơ mộng, yên bình và đáng trân trọng. Đó là vẻ đẹp của sự hài hòa giữa con người và thiên nhiên.
2. Thông điệp về tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống: Dù có những lúc mệt mỏi, say xỉn, nhưng lão ẩn sĩ vẫn say đắm trước vẻ đẹp của trời thu. Điều này thể hiện một tâm hồn biết rung động trước cái đẹp, biết tìm thấy niềm vui trong cuộc sống giản dị.
3. Thông điệp về tâm trạng của người ẩn sĩ, người trí thức “về vườn”: Bài thơ phản ánh một phần tâm trạng của những người trí thức Nho học lúc bấy giờ, họ lui về ở ẩn để lánh xa chốn quan trường đầy rắc rối, để tìm kiếm sự thanh thản trong tâm hồn và sống gần gũi với thiên nhiên. Tuy nhiên, đằng sau bức tranh yên bình ấy, vẫn ẩn chứa một chút gì đó tiếc nuối, cô đơn hoặc những suy tư về thời cuộc.
4. Thông điệp về sự chán ghét cái giả dối, cái phù phiếm: Câu thơ “Rượu tiếng rằng hay, hay chẳng mấy. Độ năm ba chén đã say nhè” có thể hiểu theo nhiều cách. Một cách là nói về sự chán ghét đối với những thú vui phù phiếm, không mang lại niềm vui đích thực. Rượu tuy được cho là “hay” nhưng thực tế chỉ làm cho người ta say sưa, mất đi sự tỉnh táo, không mang lại sự sảng khoái thật sự.

Tóm lại, bài thơ là bức tranh đa chiều về mùa thu làng quê và tâm hồn của người thi sĩ, mang đến cho người đọc những suy ngẫm sâu sắc về vẻ đẹp cuộc sống, về lẽ sống và về tâm trạng con người.

Các em thấy đấy, mỗi bài thơ của Nguyễn Khuyến đều chứa đựng những tầng ý nghĩa sâu sắc. Các em hãy đọc lại bài thơ và suy ngẫm thêm nhé. Nếu có câu hỏi nào, cứ mạnh dạn hỏi cô.