Trước tiên, các em hãy đọc thật kỹ bài thơ THỜI GIAN.

THỜI GIAN
Thời gian qua kẽ tay
Làm khô những chiếc lá
Kỷ niệm trong tôi
Rơi như tiếng sỏi
Trong lòng giếng cạn
Riêng những câu thơ còn xanh
Riêng những bài hát còn xanh
Và đôi mắt em như hai giếng nước.
(Theo Văn Cao, cuộc đời và tác phẩm, NXB Văn học, 1996, tr.80)

Bây giờ, chúng ta cùng đi vào trả lời từng câu hỏi một.

Câu 1. Bài thơ được viết theo thể thơ nào?
A. Tự do
B. Tám chữ
C. Bảy chữ
D. Năm chữ

Để xác định thể thơ, các em cần chú ý đến số lượng chữ trong mỗi câu thơ và cách gieo vần, ngắt nhịp. Các em hãy đếm số chữ trong từng câu thơ của bài này:
– “Thời gian qua kẽ tay” – 5 chữ
– “Làm khô những chiếc lá” – 5 chữ
– “Kỷ niệm trong tôi” – 4 chữ (không tính “trong tôi” là một vế, ta xét cả câu này là một ý)
– “Rơi như tiếng sỏi” – 4 chữ
– “Trong lòng giếng cạn” – 4 chữ
– “Riêng những câu thơ còn xanh” – 6 chữ
– “Riêng những bài hát còn xanh” – 6 chữ
– “Và đôi mắt em như hai giếng nước.” – 8 chữ

Các em thấy không, số lượng chữ trong mỗi câu thơ không cố định, có câu 5 chữ, có câu 4 chữ, có câu 6 chữ, có câu 8 chữ. Khi số lượng chữ trong các câu thơ không theo một quy luật nhất định, thì đó là đặc điểm của thể thơ tự do.

Vậy, đáp án đúng cho câu hỏi này là:
A. Tự do

Câu 2. Phương thức biểu đạt chính của bài thơ là ?
A. Tự sự
B. Biểu cảm
C. Nghị luận
D. Miêu tả

Các em hãy suy nghĩ xem, khi đọc bài thơ này, chúng ta cảm nhận được điều gì? Bài thơ có kể một câu chuyện không? Có dùng lý lẽ để thuyết phục người đọc không? Có vẽ ra một khung cảnh cụ thể không?

Khi đọc bài thơ, chúng ta thấy tác giả đang bày tỏ những suy nghĩ, tình cảm, cảm xúc của mình về thời gian, về kỷ niệm, về những điều còn lại. Cụ thể là nỗi buồn man mác khi thời gian trôi đi, sự tiếc nuối những kỷ niệm đã phai nhạt, nhưng đồng thời cũng là sự trân trọng những giá trị tinh thần còn mãi. Đây chính là những biểu hiện của phương thức biểu cảm.

Vậy, đáp án đúng cho câu hỏi này là:
B. Biểu cảm

Câu 3. Hai câu thơ Riêng những câu thơ còn xanh
Riêng những bài hát còn xanh
Sử dụng biện pháp tu từ nào?
A. Nhân hoá
B. Ẩn dụ
C. Điệp ngữ và ẩn dụ
D. Điệp ngữ và nhân hoá

Chúng ta hãy phân tích từng câu xem có biện pháp tu từ nào nhé.

Đầu tiên, các em có nhận thấy sự lặp lại của cụm từ “Riêng những… còn xanh” ở hai câu thơ không?
– “Riêng những câu thơ còn xanh”
– “Riêng những bài hát còn xanh”

Sự lặp lại này chính là biện pháp điệp ngữ. Điệp ngữ giúp nhấn mạnh ý nghĩa, làm cho câu thơ thêm gợi cảm và trang trọng.

Tiếp theo, chúng ta hãy xem xét ý nghĩa của “câu thơ còn xanh” và “bài hát còn xanh”. “Câu thơ” và “bài hát” là những sáng tạo của con người, chúng không thể “xanh” theo đúng nghĩa đen của từ này, giống như lá cây hay cỏ cây. Màu xanh thường tượng trưng cho sự tươi mới, sức sống, sự trường tồn. Vậy, ở đây, tác giả không hiểu theo nghĩa đen mà muốn nói đến sự “còn xanh” của những câu thơ, bài hát, tức là chúng vẫn còn sống mãi, còn giữ được sức sống, ý nghĩa và giá trị của nó theo thời gian. Đây là biện pháp ẩn dụ.

Kết hợp cả hai biện pháp tu từ này, chúng ta có đáp án đúng là:
C. Điệp ngữ và ẩn dụ

Câu 4. Cụm từ những câu thơ, những bài hát trong hai câu thơ 5 và 6 có ý nghĩa gì ?
A. Những điều có sức sống mãnh liệt, trường tồn với thời gian.
B. Những điều bình dị trong cuộc sống.
C. Cái đẹp luôn tiềm ẩn trong cuộc sống của chúng ta.
D. Những điều lớn lao trong cuộc sống

Dựa vào phân tích ở câu 3, chúng ta đã thấy “còn xanh” mang ý nghĩa là sống mãi, trường tồn. “Những câu thơ”, “những bài hát” là những sản phẩm tinh thần, những giá trị văn hóa. Khi tác giả nói chúng “còn xanh”, có nghĩa là chúng không bị thời gian làm phai nhạt, mà vẫn giữ được sức sống, ý nghĩa và vẻ đẹp của mình. Điều này thể hiện sự trường tồn của những giá trị tinh thần, văn hóa trước sự trôi chảy của thời gian.

Vì vậy, đáp án chính xác nhất là:
A. Những điều có sức sống mãnh liệt, trường tồn với thời gian.

Các em thấy không, bài thơ tuy ngắn gọn nhưng chứa đựng nhiều ý nghĩa sâu sắc về thời gian và những giá trị vĩnh cửu của con người. Cô hy vọng qua bài tập này, các em đã hiểu thêm về cách phân tích một bài thơ. Chúng ta sẽ tiếp tục khám phá những điều thú vị khác trong môn Ngữ Văn nhé!