Chúng ta sẽ lần lượt đi qua từng câu hỏi nhé.

Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản trên.

Bước 1: Đọc kỹ đoạn trích và nhận diện các yếu tố ngôn ngữ.
Chúng ta cần xem xét nội dung, cách diễn đạt và mục đích của đoạn trích. Đoạn văn trình bày một quan điểm, đưa ra lời khuyên, thể hiện cảm xúc và suy nghĩ của người viết.

Bước 2: Phân tích các phương thức biểu đạt thường gặp.
Các phương thức biểu đạt chính trong Ngữ Văn bao gồm: Tự sự, Miêu tả, Biểu cảm, Thuyết minh, Nghị luận, Hành chính – Công vụ.

Bước 3: Đối chiếu nội dung đoạn trích với đặc điểm của từng phương thức biểu đạt.
– Đoạn trích không kể một câu chuyện cụ thể (không phải Tự sự).
– Đoạn trích không tập trung miêu tả cảnh vật, con người (không phải Miêu tả).
– Đoạn trích có bộc lộ cảm xúc, suy tư của tác giả (có yếu tố Biểu cảm).
– Đoạn trích không cung cấp thông tin, giải thích kiến thức một cách khách quan (không phải Thuyết minh).
– Đoạn trích đưa ra quan điểm, lập luận để thuyết phục người đọc về cách ứng xử với thất bại, đồng thời khuyên nhủ, động viên (có yếu tố Nghị luận).
– Đoạn trích không phải văn bản hành chính (không phải Hành chính – Công vụ).

Bước 4: Xác định phương thức biểu đạt chính.
Dựa trên phân tích, ta thấy đoạn trích vừa có yếu tố biểu cảm (thể hiện tâm trạng, suy tư) lại vừa có yếu tố nghị luận mạnh mẽ (bàn luận về thất bại, đưa ra lời khuyên, quan điểm). Tuy nhiên, mục đích chính của đoạn trích là bày tỏ quan điểm và thuyết phục người đọc, do đó, phương thức biểu đạt chính là Nghị luận, kết hợp với yếu tố Biểu cảm.

Trả lời: Phương thức biểu đạt chính của văn bản trên là Nghị luận, kết hợp với yếu tố Biểu cảm.

Câu 2. Theo đoạn trích, con người thường có cách ứng xử như thế nào trước những thất bại, vấp ngã trong cuộc sống?

Bước 1: Đọc lại đoạn trích và tìm những câu văn mô tả phản ứng của con người trước thất bại.
Đoạn trích có câu: “Có nhiều người có khả năng vực dậy, đứng lên rồi nhẹ nhàng bước tiếp như thể chẳng có chuyện gì xảy ra, nhưng cũng có nhiều người chỉ có thể ngồi một chỗ và vẫn luôn tự hỏi lí do vì sao bản thân lại có thể dễ dàng mắc bẫy đến như thế”.

Bước 2: Phân tích ý nghĩa của các cách ứng xử được nêu.
– “Vực dậy, đứng lên rồi nhẹ nhàng bước tiếp”: Đây là cách ứng xử tích cực, cho thấy sự mạnh mẽ, khả năng phục hồi và tiếp tục tiến về phía trước.
– “Chỉ có thể ngồi một chỗ và vẫn luôn tự hỏi lí do vì sao bản thân lại có thể dễ dàng mắc bẫy”: Đây là cách ứng xử tiêu cực, thể hiện sự chán nản, bế tắc, dậm chân tại chỗ và mãi suy nghĩ về nguyên nhân thay vì tìm cách vượt qua.

Bước 3: Tổng hợp và trình bày các cách ứng xử.
Đoạn trích chỉ ra hai luồng phản ứng trái ngược nhau của con người khi đối diện với thất bại.

Trả lời: Theo đoạn trích, con người thường có hai cách ứng xử trước những thất bại, vấp ngã trong cuộc sống:
– Một bộ phận có khả năng vực dậy, đứng lên và nhẹ nhàng bước tiếp như chưa có chuyện gì xảy ra.
– Một bộ phận khác thì chỉ có thể ngồi một chỗ, mãi suy tư về nguyên nhân dẫn đến thất bại.

Câu 3. Nêu hiệu quả của biện pháp tu từ điệp ngữ trong hai câu văn sau: Đừng để khi tia nắng ngoài kia đã lên, mà con tim vẫn còn băng lạnh. Đừng để khi cơn mưa kia đã tạnh, mà những giọt lệ trên mi mắt vẫn còn tuôn rơi.

Bước 1: Xác định điệp ngữ trong hai câu văn đã cho.
Quan sát hai câu văn:
“Đừng để khi tia nắng ngoài kia đã lên, mà con tim vẫn còn băng lạnh.”
“Đừng để khi cơn mưa kia đã tạnh, mà những giọt lệ trên mi mắt vẫn còn tuôn rơi.”
Ta thấy cụm từ “Đừng để” được lặp lại ở đầu mỗi câu. Đây chính là điệp ngữ.

Bước 2: Tìm hiểu tác dụng chung của biện pháp điệp ngữ.
Điệp ngữ có tác dụng nhấn mạnh ý, làm tăng tính biểu cảm, tạo nhịp điệu cho câu văn, ghi sâu ấn tượng trong lòng người đọc.

Bước 3: Phân tích hiệu quả cụ thể của điệp ngữ “Đừng để” trong ngữ cảnh này.
– Điệp ngữ “Đừng để” được lặp lại như một lời cảnh báo, một lời khuyên nhủ khẩn thiết. Nó nhấn mạnh thái độ từ chối sự trì trệ, sự chìm đắm trong nỗi buồn và sự tiêu cực.
– Sự lặp lại này làm nổi bật mong muốn tác giả muốn truyền tải: con người cần phải thay đổi, cần phải thoát ra khỏi những cảm xúc tiêu cực, cần phải sống tích cực hơn.
– Các vế sau của câu (con tim vẫn còn băng lạnh, những giọt lệ trên mi mắt vẫn còn tuôn rơi) mô tả trạng thái tiêu cực, bế tắc. Điệp ngữ “Đừng để” đặt trước sự tương phản với những hình ảnh tích cực (tia nắng, cơn mưa tạnh) để tạo ra sức mạnh thúc đẩy, khuyến khích hành động.

Bước 4: Tổng hợp hiệu quả biểu đạt.
Điệp ngữ “Đừng để” kết hợp với việc sử dụng hình ảnh tương phản tạo nên hiệu quả mạnh mẽ trong việc khuyên nhủ, cảnh tỉnh người đọc, thúc giục họ chủ động thoát khỏi sự chìm đắm trong nỗi buồn, sự tiêu cực để đón nhận ánh sáng, sự tươi mới của cuộc sống.

Trả lời: Biện pháp tu từ điệp ngữ “Đừng để” trong hai câu văn trên có hiệu quả:
– Nhấn mạnh, làm nổi bật lời khuyên, lời cảnh tỉnh của tác giả về việc không nên chìm đắm trong nỗi buồn hay sự tiêu cực quá lâu.
– Tăng sức biểu cảm, tạo nhịp điệu cho lời văn, giúp lời khuyên trở nên tha thiết, mạnh mẽ và có sức lay động, thuyết phục người đọc.
– Gợi lên sự tương phản giữa trạng thái “băng lạnh”, “tuôn rơi” với hình ảnh “tia nắng”, “cơn mưa tạnh”, từ đó thôi thúc người đọc chủ động thay đổi, tìm cách vực dậy, hướng tới những điều tích cực.

Câu 4. Em có đồng tình với quan điểm của tác giả: Bất kì vấp ngã nào trong cuộc sống cũng đều mang lại cho ta một bài học đáng giá không? Vì sao?

Bước 1: Nêu rõ quan điểm cá nhân (đồng tình hay không đồng tình).
Đối với câu hỏi này, các em có thể có những ý kiến khác nhau, tuy nhiên, quan điểm phổ biến và mang tính xây dựng thường là đồng tình.

Bước 2: Giải thích lý do cho quan điểm đó, dựa vào hiểu biết và trải nghiệm cá nhân (nếu có).

Trường hợp đồng tình (ví dụ):

Lý do 1: Vấp ngã giúp chúng ta nhận ra sai lầm.
Mỗi lần vấp ngã, chúng ta có cơ hội nhìn lại quá trình dẫn đến thất bại. Ta sẽ nhận ra mình đã sai ở đâu, cách làm nào chưa đúng, kiến thức nào còn thiếu sót, hay kỹ năng nào cần trau dồi thêm. Ví dụ, nếu thi trượt một bài kiểm tra, ta sẽ biết mình đã học chưa đủ, chưa đúng phương pháp, hoặc chưa chú ý đến những phần kiến thức quan trọng. Đó là một bài học quý giá để lần sau làm tốt hơn.

Lý do 2: Vấp ngã giúp chúng ta trưởng thành hơn.
Những kinh nghiệm từ thất bại sẽ tôi luyện cho chúng ta sự kiên cường, bản lĩnh. Chúng ta học được cách đối mặt với khó khăn, không nản lòng trước thử thách. Mỗi lần đứng dậy sau vấp ngã là một lần chúng ta trở nên mạnh mẽ hơn, tự tin hơn vào khả năng của mình. Tác giả có đề cập đến “vực dậy, đứng lên rồi nhẹ nhàng bước tiếp”, điều này cho thấy sự trưởng thành trong tâm hồn.

Lý do 3: Vấp ngã giúp chúng ta hiểu rõ bản thân và thế giới xung quanh.
Đôi khi, vấp ngã trong các mối quan hệ, trong công việc cho ta bài học về sự tin tưởng, về giá trị của lòng tốt, về cách nhìn người. Ta học được cách phân biệt đúng sai, hiểu hơn về những người xung quanh, và quan trọng là hiểu rõ hơn giới hạn, khả năng và mong muốn của bản thân. Đoạn trích có câu: “Về lòng tốt đã gửi nhầm chủ nhân hay về một tình yêu lâu dài bỗng phát hiện đã trao nhầm đối tượng”, minh chứng cho việc vấp ngã mang lại bài học về cách ứng xử và lựa chọn trong cuộc sống.

Trường hợp không đồng tình hoàn toàn (ít phổ biến hơn, cần lập luận chặt chẽ):

Có thể có những vấp ngã quá lớn, gây tổn thương sâu sắc, khiến người ta mất niềm tin, khó có thể rút ra bài học ngay lập tức. Tuy nhiên, ngay cả trong trường hợp đó, sau một thời gian, khi đã nguôi ngoai, con người vẫn có thể nhìn nhận lại và tìm thấy những bài học, dù là về sự giới hạn của bản thân, về cách tìm kiếm sự giúp đỡ, hay về ý nghĩa của việc chấp nhận thực tại. Do đó, quan điểm “bất kỳ” có thể là hơi tuyệt đối, nhưng ý nghĩa cốt lõi của câu nói là đúng đắn.

Trả lời: Em hoàn toàn đồng tình với quan điểm của tác giả: “Bất kì vấp ngã nào trong cuộc sống cũng đều mang lại cho ta một bài học đáng giá”.
Vì những lí do sau:
Thứ nhất, mỗi lần vấp ngã là một cơ hội để chúng ta nhìn nhận lại sai lầm của bản thân. Chúng ta nhận ra được những thiếu sót trong kiến thức, kỹ năng, cách làm hoặc cách suy nghĩ, từ đó rút kinh nghiệm để tránh lặp lại trong tương lai. Như câu “Về một bài toán đã áp dụng cách giải sai”, nó cho thấy rõ bài học về phương pháp.
Thứ hai, những vấp ngã giúp chúng ta trưởng thành hơn. Chúng ta học được cách đối mặt với khó khăn, rèn luyện sự kiên trì, bản lĩnh và ý chí vượt lên nghịch cảnh. Chính quá trình vực dậy sau vấp ngã là bài học quý giá nhất về sức mạnh nội tại của con người.
Thứ ba, vấp ngã giúp chúng ta có cái nhìn sâu sắc hơn về cuộc sống, về con người và về chính mình. Có thể là bài học về sự tin tưởng trong các mối quan hệ, về giá trị của lòng tốt hay về cách lựa chọn con đường đúng đắn. Như tác giả đã nói, có thể là “lòng tốt đã gửi nhầm chủ nhân” hay “tình yêu đã trao nhầm đối tượng”, đó đều là những bài học kinh nghiệm quý báu.
Mặc dù có những vấp ngã rất đau đớn, nhưng nếu chúng ta có thái độ nhìn nhận đúng đắn, chúng ta luôn có thể tìm thấy những bài học giá trị để hoàn thiện bản thân và tiến bước.

Các em thấy không, mỗi câu hỏi đều đòi hỏi chúng ta phải đọc kỹ, suy ngẫm và vận dụng kiến thức đã học. Cô tin rằng với sự chăm chỉ và tư duy của mình, các em sẽ ngày càng giỏi hơn môn Ngữ Văn. Hẹn gặp lại các em trong các buổi học tiếp theo!